China chuan tun hnaia an ram map a tihchhuah tharah India-in a ram chin a rin lut tel tih a sawi chungchangah ‘ngawia ri chul lo’ turin a ti.
India hian Beijing-in an ram map a tihchhuah tharah hmarchhaka Arunachal Pradesh state leh ram an inchuh lai, Aksai Chin tlang chung zawl chu China-in a ramah a rin lut nia sawiin a hnawl fithla tih a lo sawi tawh.
Beijing chuan hei hi chhangin a thenawm ram chu uchuak taka thil sawi tawh lo turin a ti.
Hetih lai hian chanchinbute chuan Chinese President Xi Jinping-a chu karleha Delhi-a G20 hruaitute intawh khawm neih turah pawh a tel dawn lo niin an tar lang hlawm mek.
Xi-a aiawh hian Premier Li Quang chu a tel dawn zawk nia sawi a awm a. A hmain president hian September 9-10 chhunga intawh khawm tel turin Delhi a kal dawn tih a lo sawi tawh a; mahse, an ram foreign ministry-in an tih dan thin pangngai anga Ningania thuthar lakhawmtute an kawmnaah an hruaitu hi a tel dawn tih engmah an sawi lang lo thung.
Reuters news agency chuan an thenawm rama intawh khawm turah hian map chungchanga inhnialna avang hian a tel dawn leh lo niin thu a dawn a chhuah chhawng a, hei hi finfiahna erawh a la awm rih lo.
India chauh hi China-in map a tihchhuah thar duh lotu an ni lo va. Ningani khan Philippines leh Malaysia ramte chuan China-in South China Sea pum deuhthaw an rama chhala map-a an tar lang chu a dik lo tih an sawi ve ve a. Anmahniin an thunun lai, inawpna hran nei, Taiwan pawhin Beijing-in an thliarkar ram anga a dah chu an duh lo tih an sawi bawk.
Nepal-a politician pakhat pawhin China a tlawh tur chu a thulh a, map thar chu a dik tawk lo niin a sawi a, he map hi India chuan a duh lo hle a ni.
2023 edition China standard national map tihchhuah hma lawk hian Indian Prime Minister Narendra Modi leh Xi te hi South Africa-a Brics summit-ah an inbe nghe nghe.
Foreign Minister S Jaishankar chuan China-in a ram chin anga a chhalte chu ‘awm ang lo’ tiin a sawi a. A hnu lawkah Indian hotu sang pakhat chuan ram pahnihte hian ramria an buaina ‘tibova inepna dah tha turin’ an inrem niin a sawi ve thung.
Ningani khan China chuan map hi thil thar danglam vak a ni lo tih a sawi a, hei hi kum tam tak chhung ramria an buaina lai erawh a ni tawh.
Foreign ministry thupuangtu, Wang Wenbin chuan, “China-in dan tlawhchhana a ram chhunga thuneihna a lantirna pangngai a ni,” a ti.
“Lehlam pawhin an duh lo thei a, dawhin uchuak taka thil sawi chhawn erawh ti tawh suh se,” a ti bawk.
India hian China-in a ram chin a hauhna hi na takin a hnawl.
Ram pahnihte hi km 3,440 zet ramri intawm niin Himalaya tlangdungah kalin Line of Actual Control (LAC) an ti a. Ramri hi a chiang lo va, ram hnihte hian lehlam lehlamah sipai tam tak dahin an veng dun nasa hle.
China hian Arunachal Pradesh pum hi a ramah chhalin ‘South Tibet’ a ti a, India chuan hei hi a hnawl a. India hian Himalaya-a Aksai Chin tlang chung zawl, China-in a thunun lai pawh a ram niin a chhal.
India leh China ramte hi kum 2020-a Ladakh, Galwan valley-a an sipaite an inphek sual vak atang khan a chhe zual a, hei hi kum 1975 hnua an inbeihnaa thi an tam ber tum a ni nghe nghe.