- Dr. JT Vanlalngheta, Ziak Mi Run
Kan hriat angin, kumin 2025 budget session-ah khân The Mizoram State University Bill, 2025 chu lungrual taka pass a niin, tûnah Act tha tak kan lo nei ta, a lawmawm hle; chu tih rual erawh chuan, kan State-in sum leh pai kan neih loh dan ngaihtuahin a huphurhawm ru hle thung; neih loh theih lah ni si lo; a changtu Minister zahawm tak, mi thiam M.Com. Gold Medalist leh Kristian chhûngkua atanga sei lian ni bawk Dr Mathlantea hi chuan a enkawl hneh hle ang tih chu a hriat a, kan ring tawk hle; chutih lai chuan, sum a mamawh tam turzia leh mihring lama ngaihtuahin keini ang pakla hisapah chuan la huphurhpuiawm tak tho chu a ni! College thenkhat cluster-a dah emaw, College awmsaa Post Graduate zir theihna hawnga kalpui emaw chuan tha takin a tih ve theih mai ang. Delhi University pawh a that thawkhat viau hi maw le, hunin a liampui tam te hi a ngai ve bawk a. J.Thankima College, Bawngkawn kan din hnu lawk khan mi thiam pakhat chuan Lalhmingthanga College Durtlang nena Aizawl North College-a chhûn luh a that thu min lo kam keu va; mahse, pakhat zawk nuai bovin kan College chu Pathian zarah great tha tak neiin tun thleng hian tluang takin a la kal zel rih chu a nih hi . Khatiang deuh khan State Versity tha nei tur chuan hma sawn zawk nan College thenkhat an la chêt chhuah a la ngai maithei a ni. Central University ni lo mah se, a tir lamah tal hi chuan, Sawrkar Laipui pawh hi hun eng emaw chen chu, a pawimawh zual bîk atân chauh pawh min chhawmdâwl tura ngen pawh a tha maithei; bei nge sei rûn dung! State University tha neih hi kan zaa hmakhua leh mawhphurhna a nih avangin kan tan rual that a ngai hle dawn a ni; tûn leh nakina thangthar lo awm zêl tûrte ham that nân, Political party lamah pawh Ro Rel lai leh Eptu tia thliar hrang lo va tan rual a ngai dawn a ni.
Mizoram University (Central Versity) neih nana thil pawimawh sawi hona Shillong-a kum 1996-a neih kha ka chhim ve a, chubakah Vanglaini Chanchinbuah ka lo ziak ve tawh bawk, duh thu sam angin MZU tha tak kan lo nei ta, a lâwmawm hle; mahse, a pamhmai leh dawn si; a hminga MA (Political Science) ka zawhna Osmania University, Hyderabad pawh India rama University ranking an tih chhuah pakhatah chuan a khûm a ni.
State Versity neih ngei a ngai si a, Cluster a ni emaw ni lo emawin kawng ro danglam tak a su lêm lo vang a; entin nge State Versity tha chu kan neih ang tih hi zawhna pawimawh hmasa leh thil dang zawng zawng vir velna lai a ni.
Gauhati University khu State University a ni. NEHU pian hma leh MZU pian hma zawnga Mizoram atanga MA an zu zirna thin a ni a, a chhe lo hle a ni ang, mi thiam tak tak kan ngah êm mai. State Versity chu State Dan Siam Pâwl (legislature)-in Dân ‘Statituory Law’ a siam atanga lo zi chhuak a ni a, sawkar leh sawrkar chanve-a (quasi govt) hna, private sector leh mahnia ei zawnna hna zawn nân India ram chhûnga pawm vek a ni ang. Amaherawh chu, India ram pawn ‘foreign University’ zawng zawngah erawh chuan 100%-in an pawm ngei ang kan ti thei lo; Prof. Siamkima kha BA (Eng.) Hons zawh hnu khan USA Versity of Illinoise-ah MA (Eng.Lit.) zir zawm a tum khan a lo theih loh va, tichuan, Gauhati University-ah MA a zo leh phawt a, Illinoise-ah MA (Eng.Lit.) a zir thei chauh a ni. Mahse, hei hi kan State Versity hlutna ti hniamtu tûra ngaih tur erawh chu a ni lo; a thu a hrang deuh.
Mizoram State Versity tha neih nana pawimawh nia ka hriat thenkhat zinga pahnih khat emaw chauh han sawi ila: Zirtirtu tur hi, a bikin Post Graduate (MA/M.Com/Msc, etc) zirtirtu atan College-a lo thawk sa te la lovin, mi thar, a lo berah zirtirtu ni thei china ngaih, eg.NET & etc nei an nih phawt chuan lak ni thei se. Tin, zirtirtu indaih loh a awm changin Stream khat chhung, Course khat chhûnga Unit dangte la thei vek tûra buatsaih ni bawk se, hemi ti hlawhtling tur hian Rules hran siam pawh a tul maithei a ni . Unit dang dangte zirtir thei thah zirtirtu neih tûr tihna a ni. Kan thu sawi tih fiah nân, MA Political Science (Reg) entirna tlem Osmania University atangin entirna lo siam ila:
SEMESTER—1
Western Political thought–1 100
International Relations–1 100
Indian Political System
Political Sociology 100
South Asian Studies 100
Political Idiologies 100
Regional Organisations
Seminar ( 20+15=25)
Total= 525
SEMESTER–11
Western Pol. Thought–11 100
International Relations–11 100
Indian Political Process 100
Political Economy 100
Peace & Conflict Studies
Panchati Raj In India 100
International Law
Seminar (15+10=25)
Total = 525
SEMESTER–111
Ancient & Medieval Indian Thought 100
Govt and Politics of Telengana 100
India’s Foreign Policy 100
Elective (Out of the course will be offered)
Policy Studies
Women’s Studies
Elective (Out of the Couse will be offered)
Social Movement in India
Security Studies
Seminar (15+10=25)
Total= 525.
SEMESTER IV
Indian Political Thought–11 100
Indian Foreign Policy 100
Research Methods for Political Science 100
One of the courses will be offered.
Human Rights 100
Global Environmental Politics
One of the courses will be offered
Administrative theories & Concepts
Ambedkar Studies
Project work in lieu of (405)
Total= 525.
Tichuan, 1 SEMESTER chauhva unit-te hi i’n tar lang bawk teh ang:
Unit 1: Introduction to Pol. Thought:
Pol. Thought
Pol. Philosophy and Pol. Theory
Interpretative Theory
Unit 11: Greek Political Thought:
Plato–Justice and Ideal State.
Aristotle: Theory of Form and Theory of State.
Beginnings of Modern Pol. Thought.
Church–State Controversy;
Renaissance and Humanism;
Mechiavelli- Human Nature and State.
Social Contract Theory:
Hobbes–Individualism and Absolutism;
Locke–Natural Rights and Property;
Rousseau–General Will and Popular Democracy
Utilitarianism: Bentham– Utilitarianism;
J.S. Mill–On Liberty,
Representative Government.
A chunga Unit kan han tar lanahte khian, Semester khatna Western Political Thought zirtirtute hian, ro khawlhna avânga Zirtirtu tu emaw awm loh lai hnawh khat thei turin (Class ruak awm lo tûrin), tha taka Unit khat chhûnga mite zirtir thei turin an inbuatsaih vek tûr a ni ang; tichuan, teaching faculty an that phawt chuan Zirna In tha kan nei dawn tihna a lo ni mai dawn a ni. An Mark put zât kan han tar lang nain a vaia an tih lan loh avangin total pawh a dik lo maithei, ziak loh dan a awm emaw, tar lan kim vek tul lo an ti emawah ngai ila, kan sawi tum tih chian nan course tlem azâwng kan han tar chhuak mai a ni e.
State University kan neih hunah Osmania University tih ang hian Internal mark hi 25 ni lovin 20 tih ni thei se a that zâwk ka ring bawk.
Eng pawh tawng ila, Chief Minister zahawm tak Pu Lalduhawma hi University hotu ber Chancellor a ni dawna, kawng hrang hrang ngaihtuahin thla a muang hle; State University ti chhetua an puh thin chu zirtirtu leh staff dangte lak (recruitment)a fair tluan lo thin nia sawi hi a ni. Kan State-ah erawhchuan Pu Lalduhawma Chancellor a ni ang a, a awm chhûng chuan political corruption leh nepotism awm lo tura ngaih a ni. Central Versity pawh ni se, Library, teaching facility, research (Jr & Senior Research Fellowhip) stypend atana senso, laborarory, adt bakah hi chuan Versity nen hian inthlau viau tura ngaih tur pawh a ni lo. Versity that leh that loh chu a neitu keini Zofate kutah a innghat ang; mi thiam dik leh tawh hriat ngah Super CM kan neia, kan tawiâwm that phawt chuan India rama State Versity tha berah kan chhuah thei a ni; Pathian leh ram kan hmangaih phawt chuan Professor Emeritus te, khawvel ram dang University-tea visiting fellow ni thei te kan kat nuk tawh dâwn a ni. Library phei chu College kan neih sahote hian an nei tha tlangpui bawk si.
Heta ka ziah lan tel loh rilrua la pai ka nei a, heta sawi vek sen a nih loh bakah hriat zawng zawng sawi vek hi that pawh a tha kher lo thei e.