- Dr. JT Vanlalngheta, Ziak Mi Run
A thupuia ‘T U R’ hmasa zâwk khi ri sáng sei (long vowel)-a lam rîk tùr a nih laiin, ‘T U R’ hnuhnung zâwk erawh hi chu ri hniam sei (long vowel)-a lam tùr a ni thung.
‘Ka Thlarauvin Kristaah chauh’ (O Christ in thee my soul had found) tih hla châng 3-na (a Sâp tawngah châng 4-na):
Aw Lalpa, khawvêla tuikhur,
Châwi tûrin ka tlân a;
Mahse, a tui ka in thei lo,
Thihna tûr a lo ni’
tih Ch. Pasena lehlin dân hi a mawiin thlarau nun pawh a châwm a ni; amaherawhchu, hla hriltute hian ‘TÛR’ lai tak hi an lam (thlûk) dik lo fo niin a lang a; ka hriat theih chinah thih theihna bawlhlo ang chi ‘túr’ (poison) lam/thlûk angin ri sáng seiin an lam thin a; ri hniama lam zâwk tûr niin a lang. Sâp tawnga an dah dân ngaihtuah hi chuan ‘thihna tûr’ tiha ‘tûr’ hi ‘tûr’ (poson) tihna ni lovin tùr (a hniama lam; to be ) niin a lang zâwk a ni; a chîk duhte lo chîk atân a hnuaiah hian a English-a an dah dân ka rawn dah chhuak a; he hla phuahtu hi chiang taka hriat ni lo mah se, hla chungchâng ziaktu tam tak chuan Emma Frances Bevan-i (1827-1909) phuah niin an ngai (rf. V.L. Luaha Renthlei, Kristian Hla bu bih chianna, 2017, p.497) a; a thlûk siamtu nia ngaih erawh chu James McGranahan a ni thung a:
I tried the broken cisterns, Lord,
But, ah, the water failed!
E’en as I stop to drink they fled,
And mocked me as I wailed.
A phuahtu/ thlûk siamtu hian tui zêma tui awma a ngaih, in tuma a zu kûn chu tui zêm keh a nih miau avângin tui a lo awm lo a ni mai lova, tui chuan a puh ralsan emaw, a keh avângin a luang ral vek emaw a ni tih a sawi hi figurative hymn zînga mi niin a lang; hetianga figurative zâwnga hla phuah lehlin hi kan Kristian hla bu-ah pawh hian a tam lo ngawtin ka hria. Mahse, a figurative zâwnga phuah pawh ni teh rêng se, ‘tûr’ lai tak hi chu a sánga lam aiin a hniama lam hi dik zâwk ngeiin a lang; chubâkah, eng ‘tûr’ pawh hi mihringin a ei/in chuan thih theihna ni deuh veka a lan avângin Mizo tawngah hian ‘tûr’ hi ‘thihna tûr’ tiin kan sawi kher ngai lo va; ‘tur’ tia thu mal pakhat hmanga sawi mai thin a ni; Amaherawhchu, a bîk taka thil nung dang thahna hlo ang chi sawina a nih chuan noun adjunct/nounal adj kan hmang tel chauh thin; entîr nân: hlo tûr, adt. Chubâkah, mi tu emaw chuan zu in emaw ruih hlo tih emaw a sim duh loh luih tlat chuan, chu a thil chîn than chu a thihna tùr (túr=poison ni kher lovin)a la ni thei ang. Chuvângin, a thlarau zâwng pawhin, he hla châng pumpuiin a tum han chhut hian, Thuthlung Thara Thlarau Thianghlim hna thawh dan ngaihtuahin ‘tûr’ (poison) hi chu a thawk nain a thawk rang lutuk (deuh) a, logical semantics zâwnga thlirin ni theiin a lang lo ta bawk a ni. Chu vâng chuan, he hla chânga ‘T Û R’ hi a hniamin lam zêl sela a dik zâwk ang.