NGO vs Sorkar hnathawk?

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKÊUNA

Tunhma atang tawhin Mizorama sawrkar hnathawkte hi an zalen ru riaùva sawi a awm thin. A ni lah taka, NGO hrang hrang leh kohhran pawl hrang hrang a tam si. Hengahte hian sawrkar hnathawk deuh hlir hruaitu dinhmun hrang hrang atan an inthiat ther fur mai thin chu a nih hi! Sawrkar chhiahhlawhte NGO-a an tel khap burna dan a awm loh laiin, Central Civil Services (Conduct) Rules, 1964-a tarlan dan chuan sorkar chhiahhlawhte chu NGO nena an inzawmna chungchangah khapna engemaw zat leh an inpawhna dan tur kaihhruaina a awm a ni.

KAIHHRUAINA CHU?

Sawrkar chhiahhlawhte chu dikna (absolute integrity and devotion to duty) vawng reng tura beisei an ni. An official hnate tichhe thei emaw, an duhdan inthlauhna siam thei emaw thiltih eng pawh an pumpelh tur a ni. Sawrkar chhiahhlawhte chu NGO-te nena inzawmna nei lo tura chiang taka khap an ni lo na a, chutiang pawlte chuan an official hna an tihchhiat loh nan emaw, an hna an tui loh phah nana an hman loh nan an enkawl a ngai a ni. Sawrkar chhiahhlawhte chu India ram thuneihna leh rinawmna, vantlang inrelbawlna emaw, nungchang emaw tichhe thei thila inhnamhnawih khap a ni. Rule 4(3): Sawrkar chhiahhlawh chuan anmahni emaw an chhungte emaw chuan chutiang thil chu an ngaihven a nih chuan company emaw firm emaw chungchangah thil engmah a buaipui tur a ni lo.

Rule 6: Sawrkar rawngbawltute chu India ram thuneihna leh dikna tichhe thei pawla tel emaw, pawl member nih emaw khap a ni a, vantlang inrelbawlna emaw, nungchang khawih khawlo thei emaw pawh an khawih tur a ni lo.

Rules 13(1) chuan sorkar chhiahhlawhte chu heng Rules-a tarlan danin thilpek pawm leh dawn a khap a ni. Hei hian an aiawh emaw chhungkaw member emaw tu pawh a huam a ni. “Gift” tih thumal hi a zau zawnga sawifiah a ni a, chu chu a thlawna lirthei, riahna, emaw, mimal, thian emaw, mimal thian emaw ni lo, official dealing nei lo mimal atanga service dang emaw thlengin a huam a ni.

NGO A THAT PHAH EM?

Kan naupan deuh lai chuan sawrkar hnathawkte hi YMA, kohhran, leh NGO hrang hrangah an inrawlh vak ngai lo. Tunah erawh inrawllohna hleih an nei ta lo. NGO hrang hrangte lah hian sawrkara tlaktlum phah nan remchangah an nei bawk nen. Mipui lah hian NGO hrang hrang hruaitute zingah sawrkar hnathawk officer lian leh hraw deuh an tel hian chu pawl chu an ngaisang zual sauh a, hruaitute an intlawnsiak fo thin niin a lang. NGO hrang hranga sawrkar hnathawk an inhnamhnawih hian chu pawl chuan hamthatna hmuh ngei tumin remchang a zawng ru talh thin. Tin, sawrkar hnathawk NGO-a inrawlh thinte hian an hnapiiber (main profession) an ngaihthah phah fo va, an thawh dan (performance) a pangngai lo fo bawk thin.

SAWRKAR HNATHAWK TIHTUR?

Sawrkar hnathawkim NGO zawm dawnin ama duhthu thuin a zawm tur a ni lova, chutiang chu a zawm hmain thuneitu sang atanga phalna a lak hmasak a ngai a ni. Phalna la lova thlan tlin a nih palh pawhin a chunga thuneitute hnenah hriattirin phalhna hnuhnawh (post facto permission) a dil ngei ngei tur a ni. Sawrkar hnathawk tupawhin Post facto permission la lova NGO-a nihna a chelh chuan a lakah proceeding draw theih a ni. Hetiang hi ni mah se, thuneitute leh mipuite hian kristianna chhuanlamin sawrkar chhiahhlawhte chu an thiltih sual kawngah an ngaihzamsak mai thin niin a lang. Hemi chungchangah hian April 24, 2025 khan Vigilance Department, Government of Mizoram-in lehkha No.A.26011/2/2013-VIG dt 9thOctober, 2013 hmanga Office Memorandum a tihchhuah angin Sorkar hnathawk, Non-Governmental Organisation (NGO) a pawl hruaitu (Office Bearer) emaw Executive Member nihna chelh turte chuan Sorkar atangin phalna No Objection Certificate (NOC) an la hmasa zel tur a ni.

Sorkar hnathawk Sorkar atanga phalna No Objection Certificate (NOC) la tur-te chuan Office Memorandum in a tarlan tihtur-te zawmin dilna an thehlut tur a ni. Permission hi a hnuaia tarlan ang hian dil tur a ni.

  1. Group ‘A’ & ‘B’ Gazetted officer-in Vigilance Department atangin.
  2. Group ‘B’ Non-Gazetted in Administrative Department atangin.
  3. Group ‘C’ & ‘D’ in Head of Department atangin. No Objection Certificate (NOC) hi Registrar, Firms & Societies-ah thehluh tur a ni.” tiin Registrar Firms & Societies, Government of Mizoram, Aizawl thuchhuah a siam ta hial a ni.

A TLÃNGKAWMNA

Sawrkar hnathawk hian NGO & Kohhran etc.-a a inhnambnawih dawnin a chunga thuneitu hnenah phalna a la hmasa tur a ni a, phalna la hmasa lova nihna pek emaw a nih pawhin phalna hnuhnawh (post facto permission) a dil ngei ngei tur a ni. Kum 2009 khan keimah ngei pawhin post facto permission hi ka dil a, NGO-a tel pawh a thlamuanthlak hle. Kohhran upa leh kohhrana hruaitu hrang hrang, NGO hrang hranga nihna nei sawrkar hnathawkte hian he Vigilance Notification pawimawh tak hi an ngaih pawimawh a tul takzet a ni tih an hriat a pawimawh hle. He hmalakna hi mipui sawrkar, kalphungthar sawrkar thiltih that pawl tak ni ngeiin a lang. NGO, Kohhran leh pawl hrang hranga sawrkar hnathawk a inrawlh nasat lutuk hian a duties & responsibilities a chhiat phah nasa thei hle. An pi/pute tan thunun an har tlangpui bawk thin niin a lang. Chuvangin, kalphung thar sawrkar hian he hmalakna hi khauh zawkin kalpui se kan ramin hma a sawn phah ngei ang.

Leave a Reply

error: Content is protected !!