“HARMAGEDDON” A THLENG MAI RIH LOVANG

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKÊUNA

Mizo Kristiante hi kan dawizep bik vang nge, khuarel chhiatna emaw, hringrel chhiatna, indona leh thildang engemaw hlek lo thleng se, kan mangang phili ruai zel a; achang leh kan insawi thaih thul. Hlauhlawp thlabar leh tha khur zawih zawih hian kan damchhung nun kan hmang thin ni berin a lang. Hetih lai hian kan vela hnamdang ringlotu Hindu, Muslim, buddhist, sikh, bahai, zoroastrian-te hi hetianga buai mangang leh phili chung hian an awm ve ngai lem lo niin a lang. Thih pawh hlau lo; thlamuang leh hahdam taka awm thei ber tura ngaih kristian ni si hi kan thlaphang hma ber zel thin niin a lang. Tuna khawchhak laili (Middle east) buaina behchhana Harmageddon thleng mai tura lo au ve chiam chiam lah bo hek suh. Mahse, Harmageddon indopui III-na hi a la thleng mai dawn lo tih Bible atangin ringtute tan chuan chiang taka hriat theih a ni a, chuvangin, uluk takin a bul atanga a tawp thleng chhiar la i man thiam vek ang.

HARMAGEDDON AWMZIA CHU?

“Harmagedon” hi Hebrai thumal pahnih-’Har’ (tlâng) tih leh Israel hmar lama hmun pakhat “megiddo” tih atanga lo piang chhuak a ni. Helai hmunah hian vawi duai lo indona a lo chhuak tawh thin a, chu ngei chu Harmageddon “Pathian engkimtitheia niropuia indona” tia bible-a lo lang ta chu a ni. Bible-ah chuan-”Indo thu leh indo thuthang in la hria ang;; Hnam hrang leh hnam hrang an indo vang a, ram hrang leh ram hrang an indo vang a; hmun hrang hrangah tamte a tla ang a, lirte nasa takin a nghing a nghing ang a, hmun hrang hrangah tamte a tla ang” tih kan hmu. He Isua hrillawkna hi a lo thleng dik chho zel a ni.

INDOPUI I & II-NA KHA?

Indopui I-na kha tangrual hlawm lian pahnih inkara chhuak a ni a:
Tangrual ramte chu: France, United Kingdom (Britain)
Canada, Australia, India, Russia, United States, Italy, Serbia, Belgium, Romania, Greece, Portugal, Montenegro-te an ni. A lehlama tang
Central Powers-te chu: Germany,
Austria-Hungary,
Ottoman Empire (Turkey), Bulgaria-te an ni.

Indona hi July 28, 1914 khan Austria-Hungary,-te chuan Serbia lakah indona an puang a, chu chu Archduke Franz Ferdinand-a thah a nih hnuah a ni. Hun a kal zel a, ram tam zawkin inzawmna neiin thuthlung khirhkhan tak tak an siam avangin buaina hi a chhuak ta a ni. Indona chu November 11, 1918-ah a tawp a, Compiègne-ah inkahhai puan a ni ta a. He indonaah hian mihring maktaduai 15-22 an thi a, Sipai ringawt pawh maktaduai 9-11 an thi bawk. Hliam hi maktaduai 40 zet an awm bawk. Treaty of Versailles hi June 28, 1919 khan ziah a ni a, official-in Allied Powers leh Germany inkara indona chu tihtawp a ni ta a ni.

Indopui II-na khan kum 1939-1945 thleng a awh a, a chhuahna chhan bulpui ber chu Ram leh Hnam hmangaihna leh sipai chakna hawia ke penna vang a ni. Indopui pakhatna leh indopui 2-na inkar hun lai khan hnam hmangaihtu rilru leh sipai chakna lam hawia intlansiakna a pung nasa hle a, a bik takin Germany, Italy leh Japan-ah te a pung nasa lehzual hle.

Appasement Policy: League of Nations-in aggression a ven lohna leh Britain leh France-in Nazi Germany lam an pawm appeasement policy chuan Hitler-a’n a tihpunna a tum chu a tichak hle. The Treaty of Versailles: Indopui I-na hnua Germany-a dan khauh tak siam a nih avangin, Nazi Party-in thlawpna a hmuh theih nan nasa taka thinrimna leh sum leh pai lama harsatna nasa tak a siam a ni.

German Rearmament: Germany-in Rhineland a siam tharleh a, Austria ram an lakluh a, Czechoslovakia ram luah chu a tam zawk chu enkawl loh a ni a, League of Nations chak lohna a lantir a ni.

Poland rûn: Germany-in September 1, 1939-a Poland a rawn beih khan United Kingdom leh France chu Indopui II-na bul tanna an ni. Thil pawimawh leh ni pawimawh thenkhat chu, 1933: Adolf Hitler chu Germany Chancellor a ni a, a thuneihna a tichak tan a, foreign policy nasa tak a zam ta a ni. 1936: Germany chuan Rhineland chu a siam thaleh a. 1938: Germany chuan Austria annexes an ti a, Czechoslovakia an luah bawk. 1939: Germany chuan Poland a rawn bei a, hei vang hian UK leh France-te chuan indona an puang ta a ni. 1941: Germany chuan Soviet Union dona kawnga Operation Barbarossa chu a tlangzarh a, Japan chuan Pearl Harbor chu a bei a, United States chu indonaah a hruai lut ta a ni. 1945: Indopui II-na lai khan Japan rama atomic bombings-te kha a thleng a, a rapthlak hle. United States chuan Japan khawpui pahnihah atomic bomb a thlak a: Hiroshima-ah August 6, 1945, “Little Boy” Bomb chuan mi 70,000 atanga 80,000 vel an thi nghal a, radiation natna avanga thi tam zawk an awm.
Nagasaki-ah August 9, 1945, “Fat Man” Bomb chuan mi 39,000 atanga 80,000 vel an thi nia chhut a ni. Hliam (Casualties) Bomb puak pahnih avanga thihna zawng zawng hi mi 200,000 vel nia chhut a ni a, hun rei tak chhung chu hriselna lam a nghawng pawi nasa hle bawk.

Japan-in inpe tura thutlukna a siam leh an bomb puak hian hmun pawimawh tak a chang a, Emperor Hirohito chuan August 15, 1945 khan an ram inpek thu a puang ta a ni. Japan chuan September 2, 1945 khan Tokyo Bay-a USS Missouri-ah, Indopui II-na tawp lam a ni. Allies-te chuan Germany leh Japan an hneh a, Europe-a indona chu May 8, 1945-ah a tawp ang a, Pacific-a indona chu Sept-ah a tawp ang tiin a tawp ta a ni.

INDO VANGA THI ZAT

Indopui II-na hi mihring chanchina buaina rapthlak ber a ni a, hei vang hian mi maktaduai 70-85 vel an thi nia chhut a ni. He chhiarpui hian kum 1940-a khawvel mihring zinga 3% vel a tling pha a, chu chu mi maktaduai 2.3 vel a ni. Thi zawng zawng hi maktaduai 70-85 an ni a. Indona hmuna (Direct War) avanga thi hi maktaduai 50-56 (sipai leh civil mi thihna) an ni. Indona avanga natna leh riltam avangin mi maktaduai 19-28 vel an thi. Civil mi thi zat maktaduai 50-55, heng zingah hian indona avanga natna leh riltam vanga thi maktaduai 19-28 vel an tel. Sipai thi zat hi maktaduai 21-25 an ni a, sal tang mi maktaduai 5 an thi tel bawk a ni. Indopui II-na avanga ram hrang hranga thihna chhut chhuah tarlang ila:
China: vbc 12,392,000;; Indochina: mtdi 1,500,000; Korea: nuai 500,000; Dutch East Indies: mtdi 3,000,000; Malaya & Singapore: nuai 100,000; Philippines: nuai 500,000; Burma nuai 170,000; Asia khawchhak lama hnathawk tura nawr luih thi zat: Sing 70,000; Asian ni lo civil mi, Sing 30,000; Timor Sing 60,000; Thailand leh Pacific thliarkar Sing 60,000; US Sipai thah an nih dan. US-a thihna zawng zawng: Nuai 416,837; Kus-a indonaa thihna: nuai 293,121 (Army: 234,874, Navy/Coast Guard: 38,257, Marine Corps: 19,990) an ni. Indopui II-na hian chhiatna a thlen nasa hle. Indopui I leh II-naa sum hman ral senso zawng zawng chu hetiang hian chhut theih a ni. Khawvel Indopui I-naa sum senso zawng zawng US
tluklehdingâwn $382 vel a ni a, a indopui II-na senso zawng zawng chu $452 trillion vel a ni. Hriat tur chu heng estimate-te hi a source leh a chhut dan azirin a danglam thin.

Khawvel Record neih bul tan tirh atanga indona awm tawh zat chu hriat kim vek harsa mah se, chhan hrang hrang avanga indona chhuak tawh 1946 hnua statistics pawimawh thenkhat tarlan a nih danin Kum 2024 thleng khan ram 36 huam chhungah khawvel pumah ralthuam hmanga indona hi vawi 61 zet a thleng tawh. Inghirnghona Uppsala Conflict Data Program chuan kum 2023 chhunga state hrang hrangte inkara buaina vawi 59 a report a ni. Lirnghing hi nitin vawi 55 thleng thinin kumtin vawi 20,000 a thleng thin niin National Earthquake Information Centre (NEIC) chuan a tarlang. Thlipui (cyclone) hi AD 957 atang khan vawi 12, 791 a tleh tawh bawk. BC 108-1911 AD inkar chhung khan vawi 1828 khawvelah tam a tla tawh a, kum 1870-1970 inkar khan tampui mithi avangin mi maktaduai 130 zet riltamin an thi tawh a ni. Kum 2024 kha kum 1989-a Cold War tawp hnua kum li chhunga thi tam palina a ni. Ukraine-Russia indona: Kum 2024 chhunga thi zat 49,881 an ni. Israel-Palestine Indona: Kum 2024 chhunga thi zat 22,386 an ni a, Myanmar Civil War: Kum 2024 chhunga thi zat 13,049 an ni. Sudan Civil War Kum 2024 chhunga thi zat 9,201, Ethiopia Civil War Kum 2024 chhunga thi zat 7,846; Nigeria firfiak helna Kum 2024 chhunga thi zat 7,096 an ni.

NAU VEI TANTIRHNA CHU?

Saddam Hussein khan August 2, 1990 khan Kuwait a rûn a, economic leh politic vanga rûn a ni. A rûn chhan bulpui ber chu Economic phurrit a neih vang a ni. Iraq chuan 1980-1988 atang khan leiba tam tak a nei a, Kuwait-a oil hausakna chu laksaka sum lama a phurrit tihziaawmna tur a zawng a. Kuwait-a oil reserve zau tak chu Saddam tan chuan thil lawmawm tak a ni a, Iraq sum lakluh leh he bialah hian thuneihna tihpun a tum a ni. Hman lai atangin Saddam Hussein chuan Kuwait hi Iraq ram chhunga awm niin a ngai a, he ram hi lak letleh a tum vang a ni bawk. He inrûnna hi Saddam-a’n Iraq thuneihna a laksak duh vang liau liau a ni. International community chuan rang takin an chhang let a, United Nations chuan hrekna a siam a, a tawpah chuan Kuwait zalenna atan “Operation Desert Storm” chu a tlangzarh ta a ni. He beihpui thlakna hi January 17, 1991 atang khan tan a ni a, February 28, 1991-a Kuwait atanga Iraq sipaite lakchhuah a nih hnuah a tawp ta a ni. Gulf War, “Operation Desert Storm” tia hriat bawk hi January 17, 1991 khan a intan a, Iraq leh United States kaihhruai ram inzawmkhawmte inkara buaina a ni a, August 1990-a Iraq-in Kuwait a rawn luhchilh chhan chu a ni. Indona hian kar 6 vel zet a awh a, February 28, 1991-ah Kuwait ram chhuahsan a nih hnuah a tawp ta a ni. He buaina hian he biala mihringte, sum leh pai leh boruak lama nghawng lian tak a nei a. Gulf Wars dang pawh a awm a, chung zingah chuan: Gulf War (1990-1991): Gulf War hmasa ber, Iraq-in Kuwait a rawn beih chhanna atan. Iraq War 2003-2011): Gulf War emaw Operation Iraq zalenna emaw pahnihna tia hriat bawk, he buaina hi US kaihhruai Iraq beih a nih atang khan a intan a ni.

Indopui I & II-na a reh hnuah indopui III-na kan hmabak leh ta. Chutih laiin chung zawng zawng chu nau vei tantirhna a ni. (Mat. 24:8) tih a nih angin indopui III-na hmachhawnleh thei turin khawvel sawrkar hrang hrangte chu an inpuahchahleh ta chur chur mai. Tichuan, Pathian hnam thlan Israel chu englaipawhin Iran fuihpawrh hel pawl hrang hrang Hezbollah, Houthi leh Hamas-hoten an bei buai reng a. Oct. 7, 2023 khan Hamas hian Israel chu a rûn thut a, mi 2000 vel thatin mi 230 vel rubovin an man bawk a, Israel chuan phuba lak nan Gaza khawpui chu nasa takin a suamsamzui a, March 18, 2025 phei kha chuan thlawhnain beihpui liantham tak a kalpui nghe nghe a ni. Feb. 24, 2022 atang khan Russia leh Ukrain chu an indo tan a, tun thlengin an la tawp lo. February 1, 2021 khan NLDF sawrkar chu hnehchhuhin Bur,ma sipai chakna chuan thuneihna a la a, tun thlengin sipai leh mipui sipaite an la inbei mek. May 3, 2023 khan Manipur stqte-ah Meitei leh Kuku-zohnathlakte inkarah innghirnghona avangin tharum tawhna a thleng a, civil miin a taawn tawnin rlthuam chelekin tun thleng hian buaina a la reh hlei thei lo. Pakistan behchhana klhaawsa helhocin April 22, 2025 khan khualzin pawisawi lote Pahalgam, Jammu & Kashmir-ah an kap hlum a; India thinrim chuan phuba lak nan ‘Operation sindoor’ hming vuahin Pakistanram chhunga inkulh helho tawmkuk hmun 9 lai chu thlawhnain May 7, 2025 khan a bei a, hetah hian helpawl mi eh sa 100 chuang zet an thi a ni. April 13, 2024 khan Iran chuan drone leh Missile hmangin Israel a bei a. Israel-in April 18, 2024 khan a chhang let veleh hmiah mai. October 1, 2025 khan Iran-in Israel chu missile-in a kapleh a, Oct. 26, 2025 khan Israel-in nasa takin Iran a beri let a, a tawn tawnin ram pahnihte hian chhiatna nsa tak an tawk a ni. A aia turu leh hlauhawm zawkin June 13, 2025 khan Israel chuan “Sakeibaknei muhil lai a lo tho chhuak them them mai “ (Operation Rising Lion) hming vuahin Iran khawpui leh hmundanga nucleaar ralthuam siamna hmunte chu a beileh thut a; US ram darbi a Inrinni june 22, 2025 zan dar 10:00 pm ( Israel time a 5:00 am) khan US chuan Iran nuclear sites pathum lei hnuai ami chu an bei a, heng Iran nuclear hmun Fordow leh Natanz bakah Esfahan-te hi US ralthuam chhuanvawr ramdangtena an neih ve loh nia sawi ‘ Bunker Buster Bomb hmangin beih a ni. Iran nuclear hmun lei hnuaia din hi US Stealth Bomber chhuanvawr B- 2 Spirit Bomber-te chuan a ralthuam paipawn Bunker Buster Bomb pound 30000 zeta rit nen thawk chhuakin an va phin darhsak a, President Trump chuan heng Iran lei hnuaia nuclear sawngbawlna hmun pathumte hi hlawhtling taka beiha tihchhiat a nih thu a sawi. Associated Press pawhin US chetna hi a hlawhtling hle niin a tarlang a, Israel Public broadcaster KAN pawhin hlawhtling takin chet a nih thu a tarlang bawk. US President Trump chuan TruthSocial ah Iran nuclear hmun hlawhtling taka beih a nih thu a tarlang. Iran laka US a chechhuak ta hian boruak chhe zawk a hring chhuak ang em tih chu zawhna lian tak a ni a, Russia chuan Iran laka chet thawh lo turin US hi a ti a, China lah chuan Iran tan ralthuam a phur lut nia sawi a niin, Israel- Iran war ah hian Turkey leh Pakistan-te pawh Iran tan an tang hle a ni. Pakistan phei chuan Iran chu an nuclear pek mai an phal tih rithawmte a awm a, an ramrite pawh Iran tana hmun remchanga hman tir theih a nih avangin US chuan Pakistan chu an ramri veng tha tur leh an enzui reng tiin a vaukhan hial a, an ram sipai lal ber pawh US-ah an kova, an lo zilh hlak em ni ang le?

INDOPUI III-NA CHU ENGTIKAH?

Engpawhnise, Khawvel hi a buaichho zel dawn a, he Israel – Iran war hian Khawvel indona lian zawk a hring chhuak dawn em? tih chu zawhna awm thei a ni. Mahse, Pathian hun chhut dan ‘Pathian Calendar’ nena khaikhin chuan nau vei tantirhna chauh a la nih hmel. Pathian hunbi chhutna atang chuan Adama atanga chhutin kumin hi kum 5785 AM a ni mek. Kum 6,000 tlingtla turin 6,000-5785=215 a ni a, kum 215 lai a la duh tihna a nih chu? Tun atanga kum zabi 2 hnuah kum 7,000 a lo la thleng dawn chauh tihna a ni. 2 Peter 3:8 Nimahsela, duh takte u, he thu kamkhat hi theihnghilh suh u, Lalpa ngaih chuan ni 1 hi kum 1,000 ang a ni a, kum 1,000 pawh ni 1 ang a ni, tih hi. Lalpa ngaihdan leh mihringte ngaihdan a inang lo hle tih hetah hian a chiang. Chuvangin, engemaw hleka intihre ber, intirau ber, intizawlnei ber ni awm taka “HARMAGEDDON” a lo thleng dawn tia lo insawithaiha lo insaipuk chiam chiam chi a ni lo. Kum 2,000 millenium lai khan kan zoram intimihlim leh intizawlnei tam ber chuan-”Tun hi kum 6,000 bikim kum a ni a, kum 7,000 hi chu Pathian chan a ni tawh a, Isua a lokal dawn, hun kan nei tawh lo, inpeih ru, inpeih ru” tiin khawlai leh khawhar in hmun hrang hrangah dang thler dawn dawnin an âu chiam chiam mai a, mahse, tunah kum 25 a liamleh dawn mek tawh. Khatih laia mahni rinthua inralrinna thu puangtute kha khawiahnge an awm tak, an va reh ta ve? An chhut dan kha chuan kum 2,001AD kha kum 7,000-intanna a ni si a, mahse, kum 25 hnuah pawh Jerusalem thar a lo la lang si lo? Eng hunah pawh Harmageddon hi lo thlengin Isua hi lokal pawh ni se inpeihsa diama kan lo awm reng hi a pawimawh ber chu a ni zawk e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!