- Sena Zote
Pathian kaihhruaina a zara he ti tiat ka nih tawh hnu, nupui ka nei tawp mai dawn nge? Eng ber hi nge ka kawng zawh tur ni ang? Eng hi nge ka tana tha tur tia ka buai neuh neuh laiin, aaaaa,, a tha nghahna zel a ni e ti chung leh, a tuai no thar nghahna ni pah fawmin “Cretive Business” ah hian kan thianho kan intat lut ve tawp kha a ni a.
Hna kan tan tak tak hmain a neitupain a kawm duh che u tiin min lo ko a, ka thianpa nen kan chho a. Room pakhatah hian Pa tar lam pang, Mizo paah chuan a tlawntlai pawl tak ni tur hi a lo thu ran a, chu pa chu tu dang ni lovin, amah BUALHRANGA ngei hi a ni. Thu tam tak a sawi a, fuihna thu tha tak tak kan dawng a, a tui zawngah kan lut laklawh a, ram buai lai chanchin te sawiin kan chawhma deuh thak a ni. Tuna a lehkhabu “Khuarei Sulhnu” tih chhuah a tum pawh hi he mi tum hian min hrilh nghe nghe.
Kum chanve dawn a hnuaia kan thawh chhungin an chhungkaw khawsak dan leh an mizia tam tak ka hre hman a, a lehkhabu chhunga a ziah lan thenkhat hi a taka tawnga hmua hretu ka ni.
He lehkhabu ” KHUAREI SULHNU” hi phek 897 zeta chhah a ni a, Mizo tawng lehkhabuah chuan a chhah pawl tak a nih a rinawm. A chhiar chhung pawh a rei nek a, a chhiar chhung a rei rualin a ninawm miah loh thung si. He lehkhabu hi a ziaktu hian a thil lo tawn tawh hrang hrang a ziahna(Autobiography) a ni a. A mah hi Mizo zinga B.Com kan neih hmasak pawl a ni bawk.
He lehkhabuah hian a tir lamah a naupan lai nun leh lehkha a zir chhoh dan te tarlan a ni a, thingtlang nun tam tak tar langin, a zirna kawng bumboh tak thlengin a thai lang a, thangtharte tan entawn tur a tam hle.
He lehkhbu chhung thu, hmun thuma thena hmun hnih aia tam mah hi Mizoram ram buai chungchang ziahna a ni a, amah a ziaktu ngei hi zalenna sualtu zinga tel ve, Laldenga hnuaia ‘senator’ nihna hial chelh pha a ni a. A tawp lamah erawh ‘A dum pawl’ an tih zing ami a ni tih amah hian a sawi lang bawk.
Mizoram zalenna sual chungchang hi a sawi ngaihnawmin chhinchhiah thlak deuh deuh a tam khawp mai a, a nazawngina kan hriat ve phak loh, an rorel khawl leh an hotute inkar boruak thlenga thil thleng tam tak min sih hmuh a, zalenna sualtu MNF sipai leh Mizo Union inkar boruak te, remna zawnga amah ngei a inpek dan zawng zawng te hi a ngaihnawm satliah lova, a chhinchhiah tlak hle a ni.
Chutih laiin mi thenkhatin ‘Hnam pa’ ti hiala an lo sawi LALDENGA chungchang erawh a chhiartu azirin beng a thlepin a thlep lo theiin ka ring. Thenkhatin kan ngaihsan em em hi thenkhat tan chuan nuih tiza mai an lo ni ve thei reng tih erawh he thu hian a tichiang viauin ka hria. Hei hi chu a chhiartute ngaih dan dan ni se.
Rev Zairema nen an chet dun dan te, inremna zawnga hma an lak dun dan te, a hnu zela Ex Chief Minister Pu Lalthanhawla chungchanga PIL an file dan zawng zawng te hi a bengvar thlak ngawt mai. Chu mai a la ni lo, Mizoram tana consumer Union lo din chhuaktu an ni leh zel te hi fak an va phu em!
An chhungkaw chanchin a sawi thenkhat hi a tira ka sawi ang kha’n ka hriatpui a awm ve zeuh zeuh a. Chu chu, an inrenchem dan leh an taimakzia hi a ni. Aizawl pa hausa zinga chhiar theih an nih ka ring a, chutih rual chuan an chawhmeh leh a ei leh in hmu a, hre tan chuan an hausak loh hmel hle hian a hriat thin. An hnuaia hnathawkte hian an inah chawhmeh an lam fova, hmeh tuihnai leh man to tak hi lo hlui tur an nei khat hian ka hria. Behlawi buh chiar leh Dal bawr vel hi an ring kartluan ve tawp nia. Mahse, kum 80 chuang an ni tawh chungin an hrisel a, an tha a la chak em em si a ni. Chawhmeh tui tha tha hmeh hi chakna leh dam reina a ni viau lo a ni mai thei.
An hnathawh nasatzia leh an taimakzia hi anmahni hnim hnai chin chuan an hriat fur ka ring. Ina an thu mai mai hmuh tur an awm loa, ani Pu Buala hi lehkhabu dawr lamah zing atanga tlai thim thak thleng awmin, an nu Pi Mawii hian an inlama an hna thawkte hneh takin a lo enkawl thung a ni. Mi zawmthaw leh thatchhia hi an huat ber a niin ka hria. Chu chu a lehkhabuah hian a sawi lang nghe nghe.
A ei zawnna bul a tan dan te, rinawm taka hnathawh hlutzia te, MLA term vawi khat a lo chelh tawh thu te, MLA atanga a chawlh hnua pension hlawh a lak tawh ngai loh thu thlengin chhiar turin a chhawp chhuak a, Lianchhungi Book Store a din tan dan leh a enkawl zel dan zawng zawng te hian mi dang tan chona nasa tak a va siam hnem em!
Chu tih rualin he lehkhabu hian famkim lohna tlem erawh a nei ve. A punctuation dik lo hmuh tur a tam mah mah a, ennawn that loh a ti ang lek lek. Tin, a thu a hlawm that loh avangin a sawi ngai sawi nawn a awm nual a, hmun khata sawi mai theih tur ang chi, hmun danga sawi leh hnuhnawh ang chi a awm nual. Heng zawng zawng hi rem that deuh ni se a phek hi tlemin a ti phai deuh hawk ka beisei.
A tawngkam hmanah mawi tak tak a awm a, chu tih rualin a duh tui lo hret em aw tia lo ip deuh hretna tur a awm bawk. He thuah hi chuan a tehtu a zir nia nga.
Eng pawh ni se, phek 800 chuanga chhah lehkhabu a nih miau avangin a chhungah hian thu tam tak a chuang ang tih ring ila, sawi vek sen a ni lo ang a, a tul pawh a tul nahek lo bawk. Chhiar ve mai chi a ni e.
A thu sawi chhuah dan tawngkam hi tute emaw sawi danin kei ka duh chi a ni a, hetianga mahni ngaih dan huai taka sawi mai, veh thlem vak vak lem lo hi kan mamawh tawh niah ka ngai. Thu chheh mawi leh tawngkam thiam ngawtin kan ram a siam tha lo tih pawmtu ve tho he thuziaktu thu ziah hi a hlu ngawtin ka hria. Rinawmna, huaisenna, taimakna ngai sanga, a taka lantirtu BUALHRANGA hi he literature khawvelah hian lo HRÂNG chhunzawm zel se tih hi ka duhthusam a ni e.