Raja Ram Mohan Roy leh Indian Literature

  • Rinfela Zadeng

‘The Father of Modern India’ ti hiala a hming lem an pek Raja Ram Mohan Roy chanchin hi – zirna sikul rap ve ik tawh chuan kan hre theuh awm e. India rama Sakhaw thil avanga an thiltih dan tha lo tak takte nuai bo tuma hma a lak dan te, Brahmo Samaj a din dan te, Sap tawng hmanga zirna sikul a din dan te, India hmeichhe din hmun a chawisan dan te, ram leh khawtlang tana a hna thawh zawng zawngte hi zir tham a nih avangin zirlai buah pawh kan zir tluk tluk a nih kha. Tun tumah hian Raja Ram Mohan Roy-a’n India ram tana thu leh hla – literature-a a thawh hlawkzia sawi kan tum dawn a ni.

  • Pian leh Murna

Raja Ram Mohan Roy hi May 22, 1772 khan Radhanagar khuaah a piang a, tuna India ram West Bengal-a Hooghly district-a awm a ni. A pa Ramkanta Roy hi Vaishnavite Brahmin a ni a, Mughal administration-ah revenue collector hna a chelh a ni. Raja Ram Mohan Roy-a nu Tarinidevi chu Pathian ngaihsak tak leh mi rinawm tak niin a chanchin hi chipchiar takin hriat tur tam tak a awm lo. Ram Mohan Roy hian tum thum nupui a nei a; vanduaithlak takin a nupui hmasa ber chu a naupan laiin a boral a. A nupui pahnihna nen fapa pahnih neiin September ni 27, 1833 khan Ram Mohan Roy-a hi England-ah a boral a, a nupui pathumnain a dawm hlum a ni.

  • Zirna lam

Raja Ram Mohan Roy hian a naupan lai atangin Patna-ah Persian leh Arabic zir a, chutah chuan Quran a chhiar a, hlahril/poetry lam te tuipuiin Plato leh Aristotle-a lehkhabu Arabic tawnga lehlin te a chhiar nasa hle a. Chumi hnuah Benaras-ah Sanskrit, Veda leh Upanishad te a zir a, Persian leh Arabic zir hnuah Pathian pakhat chauh biak a ngai tih ngaihdan a nei zui ta ni.

  • Thu leh Hla lama a sulhnu te

Kum zabi 19-na India rama khawtlang leh sakhaw lam siamthatna lama mi langsar tak Raja Ram Mohan Roy-a hian thu leh hla – literature hmangin nasa takin India ram a siam tha a. Thuziak thiltihtheihna chu a ngaih dan sawi chhuahna atan te, khawtlang nun siamthatna atan te, leh India rama sakhaw rinna atthlak dodalna atan te a hmang a. Chutianga a kut chhuak langsar tak tak thenkhat chu han sawi ta ila –

“Tuhfat-ul-Muwahhidin” (A Gift to Monotheists): He Persian tawnga a ziah hi kum 1803-a ziah hian Hindu sakhaw chhunga Pathian tam tak awm dan chu a sawisel a, Pathian pakhat chauh biak a phut a ni. Milem biakna dodalna thu a sawi a, Pathian Chungnungber pakhat biakna chu a ngaih pawimawh hle.

“Isua Thupêk, Remna leh Hlimna Kaihruaitu”: Kum 1820-a tihchhuah, he lehkhabuah hian Chanchin |ha bu atangin Isua Krista nungchang atanga zirtirnate a la khawm a. Ram Mohan Roy chuan Kristianna nungchang thu bulte chu thui tak leh awlsam taka sawi chhuah a tum a, hei hian sakhaw hrang hrangte zirtirna tha chu a ngaihven hle tih a lantir a ni.

“Hindu-te hnena thilpek”: Kum 1829-a Bengali tawnga a ziahah chuan khawtlang nunphunga tha a tih loh langsar em em te – Sati, naupang inneihna leh hnam inthliarna te chu bitumin Hindu khawtlang siamthat a tum a. Hindu sakhaw zirtirna hmasa lama kir leh a phut a, khawtlang intluktlanna leh dikna neih a tulzia a sawi uar hle bawk.

“Vedanta lehlin”: Ram Mohan Roy-a chuan Upanishad-a Sanskrit thuziak hlui chu Bengali, Hindi leh English-in a letling a. Heng a kut chhuakah hian Upanishad-a a ziritirna laipui (philosophical concept) leh thlarau lam zirtirnate chu mipui tam zawkte hnen a thlen theih nan theihtawpin thuziak hmangin tan a la a ni.

Chanchinbu leh Journal: Ram Mohan Roy hian chanchinbu leh journal hrang hrang a din a, a thawh hlâwk hle a, chung zingah chuan “Mirat-ul-Akbar” leh “Sambad Kaumudi” te pawh a tel. Heng chanchinbu leh journal hmang hian khawtlang siamthat duhtu te ngaih dan a theh darh a, khawtlang leh politics thilte a sawisel a, sakhua leh zirna lama siamthatna tur a rawt bawk.

  • Raja Ram Mohan Roy Library Foundation/RRRLF

India rama Sorkar Library te’n thuziak mite hnen atanga an lehkhabu ziah tam tak an lei theihna tura Sorkar laipui ruahmanna ‘RRRLF Matching Scheme’ an tih mai, Mizoram State Library pawhin mipuite library-a sem tur lehkhabu tha tam tak a lei theihna chhante hi Raja Ram Mohan Roy vang a ni kan ti thei ang. Keini Mizote ngei pawhin hei hi kan chhawr em em a; thuziak mite leh lehkha chhiar thinte hi a chhawr bertu kan ni ang. Kan veng YMA library-a lehkhabu tha tak chhiar tur kan neih theihna chhan te hi Raja Ram Mohan Roy-a vang a ni kan ti thei bawk.

Raja Ram Mohan Roy-a chanchin kan sawi atang hian thu leh hla – literature hlutzia te, lehkha chhiar hnem tangkaina leh hlutna kan hrechiang leh zual thei awm e. India ram zirna a ti danglam a, khawtlangin Sakhaw hmanga an thil tih tha lo tam tak a nuai bo phah a, Sap tawng kan thiam phah a, ngaihtuahna zau zawk kan neih phah bawk. Hetiang mi India ramin kan lo nei kha a lawmawm hle a, vawiin thlengin Zofate pawhin kan thu leh hla hmasawnna tur kawngah kan la chhawr ta zel a nih hi.

Leave a Reply

error: Content is protected !!