Manipur-a buaina tamna, Kangpokpi district-ah mi tu tih hriat lohten Thawhlehni khan Kuki mipa kum 45 mi an that a, Ukhrul-ah Kuki in paruk hal a ni bawk a. Hetih lai hian Thawhtannia Imphal East district-a inlambunna thlengah Meitei pathum thah an ni bawk.
Thawhtannia thil thleng vang hian Meitei chenna chinah lungawi loh lantir nan inkhar kalpui niin Imphal Valley district-ah nunphun a pangngai theih loh phah.
Mi chengte chuan Kangpokpi-ah hian mi pahnihin rawtuai an khawih laiin tute nge hriat lohvin an kap a, a hmunah hian Paolen Khongsai-a a thi nghal a, a thianpa erawh a tlanchhe thei hram niin an sawi.
Tual chhunga pawl leh village volunteer-te chuan silai keng an awm avangin ram hnuai leh hmun kilkhawrah tumah vak chhuak lo turin an chah a, police pawh chhui chiang tuarin a hmun an thleng tawh.
Ukhrul police-in thuchhuah an siamah Kuki khua, Patleijang-ah in hal a ni bawk a, a haltute hi an tlanchhe nghal a, tumah thi leh hliam an awm lo tih an tar lang.
“A titu leh mi engzat nge an nih tih hriat chian theih a la ni lo va, an tih chhan pawh hriat a la ni lo bawk,” tiin an thuchhuahah hian an tar lang a. Thubuai an ziak lut tih an sawi bawk.
Ukhrul kaltlanga Imphal leh Nagaland inkalpawhna, National Highway (NH) 202-a chengte leh Native Peoples’ Committee Manipur chuan Thawhtanni tlai atang khan darkar 48 awh tur inkhar an kalpui bawk.
Mi tam takin Imphal West-a Khoyathong leh Thangmeiband telin hmun pawimawh laite an dang a. NH 202-a Khurai Lamlong junction pawh khar a ni a. Bishnupur-ah chuan Tiddim Road leh Churachandpur inkar kawngah lirthei ke leh thil dang dang an hal bawk.
Thawhlehni tukah erawh kha chuan inkhar puanna lai hmunah tharum thawhna thleng a awm rih lo va, Imphal-a venhim hna thawktute chu an inralring hle bawk a. Zirna in zawng zawng khar a ni a, bazarte pawh an thawl hle a, vantlang inkalpawhna lirtheite pawh an ding vek.
Meitei-te hian Thawhtannia Kuki-ten an lambunnaa an thah nia sawi ruang pahnih chu Chief Minister Y Khemchand Singh-a chenna in gate pui bulah an keng a, a sorkar chu civil mite venghim zo lovah an puh.
Venhim hna thawktuten ruang pahnih phurtu truck leh mipui awm khawm hnawh darh nan tear gas shell an hmang a ni.
Thawhtanni khan thing fawma ramhnuaia kal Meitei pathum thah an ni a, heng mite nen hian kum 2023 hnua chi leh chi inkara buaina chhuak avanga thi chu mi 306 vel an ni tawh a. An chhungte chuan a beitute hi Kuki niin an sawi a, finfiahna erawh a awm lo.
Thawhtannia thil thleng hi July 13-a Torbung Bangla, Bishnupur district-a Kuki ralthuam keng pawlten Meitei-te an beih hnua Meitei leh Kuki inkara tharum thawhna thleng leh hmasa ber a ni a, hemi tum hian thi pawh an awm lo va. Tun hnaiah Kuki leh Naga intihbuaina a tam zawk a, mi 50 vel thi an awm tawh a ni.
Meitei leh Kuki inkara buaina hi May, 2023 atanga intan kha a ni a. Dan leh thupek kenkawh chhe vekin mi 66,000 velin buaina tlanchhiatsanin an in an chhuahsan phah.
May 13 khan Kangpokpi-a inlambunna pahnih thlengah kohhran hruaitu pathum telin mi pathum an thi a. Hemi ni vek hian Kuki leh Naga 48 ruk bo zui niin heta tang hian hnam hnih inkara buaina hi a chhuak thar zui ta a ni.
Ni hnih hnuah hnam hniha mi ruk bo mi 14 ve ve chhuah an ni a, Kuki 14 leh Naga paruk erawh hren zui an la ni a. Ni 27 hnuah ruk bote chhuah phutna nasa taka lantir niin June 9 khan Kuki 14-te chhuah zui an ni a. A tukah chiah Naga ruk bo mi parukte ruang chu chhe tawh taka chhar zui a ni ta thung a, heta tang hian hnam hnih inkar hi nasa lehzualin a buai thar ta a ni.