- Zirsangkima
Amahin a thu ngawi reng a. Min rawn melh leh zauh zauh thin. Tin, kei paw’n.
Kan inmelh zawk zawk thin a ni ber zâwk a nih chu. Boruakah hian eng emaw ni hian ‘Chheng!’ a ti chheng chheng thin. A nih loh vêk paw’n, ‘Dhhjjjiiisssh!’ a ti ri bur tal ang! Chutiang vêl chuan kan inmelh leh Dhhjjjiiisssh thin … ah—kan inmelh châwk! Ni lo—nasa mai!
Kumin thlasik thawh hai thli vawt chuan a heh chu a chhèm rêp-rosak a ni ang, a liak leh zeuh zeuh … tawh lo—nimin ang khân; mahse, a seh chu a seh sek tawh zâwk. Chutih rual chuan, a heh sen vâm ham mai vei lam sîra khuavângin a chhinchhiahna chu inthlahrunna nei miah lo hian a lang fiah êm êm reng tho a. Theite chi tha mi rah tai hlar ang maia sen tai chêk a hmui chuan lipgloss a mamawh a nih hmêl—chu chu han ni thei mai ila ka ti e…
Kum lo thar tûr, kum tîr lama pâwl 12 Science Board exam tûrho chu, an dân ngaitêin an tlai sikul bânah tuition an rawn kal leh hlawm a. An vaiin mi 15 vêl an ni ang. White board-ah Physics ka zirtîr a. Ani chu—ngawi teh, a hming kha … Rose-i maw? Rose Lalpârmawii … ni tak e—pâwl 11 zir lai a nih avângin ka thut hrantîr bîk tak.
Niminah a nu leh paten min rawn hmû a—amah rawn hruai tel kherin—Chhiarkawp bîka lo khalh ve tûrin min ti a nih kha. Ani chuan a kut zungtang ngo no êm êm mai a khalh niap niap chu hmuhnawm a tih fahran dâwn loh teh rêng nên, a en reng a.
Chutih lai chuan, kei chuan a nû leh pâte chu ka chhâng a: ‘A theih tlat loh ka pi … pâwl 12 Board exam tûr tân lo chuan… Tin, high school-ah Mathematics a man lo viau a nih phei chuan a buaithlâk dâwn khawp a nia. Higher-ah hi chuan an zir hi a sâng tawh si a, pâwl 10 nên chuan a inthlau tawh lutuk a… Tûna pâwl 12 ho pawh hi ka buaipui zo lo lam lek lek zâwk asin. Tin, sikul hrang hranga mite an ni bawk nên… In beisei anga a tih that loh phei chuan, a tân a hrehawm mai bâkah ka tân paw’n a mawi dâwn lo êm mai … in hre thiam vek ang a. Pâwl 12 exam tûr tân chauh a nia ka tih rih ni… Duh leh a lo pass a nih tâk leh, sikul kum thar lamah te …’ han ti duah tûr hi ka ni a; amah rawn hruai tel kher lo se la chuan!
Mahse, amah hrim hrim, a hmêl, a pian, a vun, a sam, a hmui, a kâwng, a mal bâwr … amah zawng zawng chuan, admission chu a rawn intum nghâl vek teh rêng si a. Amah khalh hrang tûr chuan ka admit lo thei ta lo nih kha—ka buaina tûr a ni dâwn tih hre lâwk bîk hek lo î!
Phai lama M. Sc zawm ka tum huna ka zawm theih tâk loh avâng leh nakkum lama zawm mai ka rilrûk avâng chuan kum khat ka âwl rih dâwn a ni a. Zîng lamah pâwl 10 zirlai leh tlaiah pâwl 12 zirlaite Mathematics leh Science-ah tuition ka pe ve thin. E, ngaihzâwng pawh ka nei ve … nual! Zan lamah rotation siamin ka tlawh kual mai thin a. Chhûn lamah, sâwta mi zâwk, ka chhas No. 2, ‘b’-na tê, sub-no. ‘viii’-na, an vêng hlat avânga an ina ka tlawh peih ngai loh chu dâwr nghahpuiin ka awm thung thin. Lêrh nasa ve tak chu ka ni! Hehe… J
White board-a ka nauten chawh tûr an chawh dik theih loh ka chawhsak pawh chu, ka chawk fu hlei thei bîk tlat lo. Zâm si lo hian ka lai deuh tût a; hlau si lo hian ka khûr ti tih deuh roh bawk. A lam ka’n hawi zawk lah chuan a zir laia tel ve rêng rêng lo ka chawh lai chu … ni lo, a chawktu chu, ka hman hun nghâka amah khalh tûra lo thû Rose-i chuan min rawn en kar mai si a—ka buai chhe zo thelh thin.
Ka chawhsak zawh hnuah an mahni chawh tûr zawhna ka pe ve a. Tûnah, mahnia chawk thei lo ve tho, mahnia dawhkân seia thû, mahnia keimah min nghâktu Rose-i lam pan hun. Ka pan. Min lo en reng. Ka thû—a hmâah. Min en reng tih ka hriat avângin ka en ve ngam lo lek lek. Ka melh ve ta—Awi! ‘Jishhh!’ Hmun leh hmunah—a têk tawh lo—a puak!
A chawh theih loh lai chu kâwkin, ‘Heti hian ka ti a, hei hi a lo chhuak a …chuan, hei hi…’
Min rawn melh chho háw a. A va’n hmuhnawm tak! Thlîr chu a va’n nuam tak. A hmêl that tawh sâ teh rêng nên, a thil hre thiam lo hmêl, zawhna nei hmêl, a hriat loh hre châk hmêl … hêng hi a hmuhnawm tel lehzêl êm êm si a.
A pen ka lâksak—a kut ka dek! Hrilh fiah pahin ka’n chawhsak ve ta a. Ani chuan, ‘A nih Sir, he lai hi…’ tiin ka chawh lai chu a rawn kâwk. Awi-ah! A nâ—min sik sî lo—min sì!
Min si rengin a ziaklohpuanah Chhiarkawp chu kan chawk dûn. Chawh dik a va’n harsa teh rêng. Ka ‘bp’ a che chiang—a hniam zawng chuan a ni hauh lo ang. Ka lung lam that lohna a rawn chhuak—lung tha lo nei sâ ang hrimin—hui-haaa! Kan chawk dik thei hrâm—keimah dik lo hlê mah ila!
Mak ka tih deuh, hmuhnawm leh thlîr manhla bawk si thina chu, amah ka zirtîr loh kâr, amaha chawh tûr ka pêk a zawh tawh hnû, kei ka la buai laia min en reng thin lai tak hi a ni. Amah ka en angin hmuhnawm ti deuhin min en reng thin ni hian ka hre ve khanglang lehnghâl a maw! Ka beisei sâng lua em ni ang? Mahse, heti khawpa chhas kumar hian, min star-tu leh min ten-tu mit meng hi chu ka thliar hrang thiam ve ropui tawh si a. A ten chu min ten hauh lo ang, a nuih ti za miah lo pawha min nuih ver ver leh tlat thin dânah leh min … dân dang zawng zawng atang hian!
Ka naupang dangte nên chuan WhatsApp group te pawh kan siam ve. In lama an harsatna te leh an zir lai chungchâng sawi ho nân te kan hmang ve thin. Ani Rose-i chu ka ‘add’ ve lo; tûl pawh a tûl lo. Eng tin tin emaw ka number chu a lo nei ve a. Min rawn be hmasa—a vawi khat nân. A vawi hnih, vawi thum … a vawi sawmngana + thleng chuan ka be hmasa ta ziah thin.
Mahse, chutianga nasaa inbiaa kan engkim deuh thâw—ngaihzâwng chungchâng tih loh—inhrilha zanlai pelh thleng thlenga kan inbiak zozai thin dân te chu tu ma’n an hre lo. Hria se pawh kan duh lo. A tuition kalpui dang phei chuan an hriat ka hlau hlê zâwk a ni.
Chutianga kan inbiakna leh kan inbiak dân zawng zawng ‘hre lo der’ chunga tlaia darkâr khat chhûng tuition han pêka han inthup vêl chu a hrehawm … nuam ang reng thin. Ze thup a ngai nasa thin si a maw… Tuition room chhûngah a derin kan nung a; phone hmaah a takin kan nung thung thin.
Tuition Rose – II
Zirtawpni tlai khat chu, tuition bânah bike-in ka thlah pek a. Thlifîmin thlasik rim a rawn ken chu, chu tlai ni tla tûr hnuaiah chuan kan dawng dûn a ni. Thlah han ti ila an in thleng, a pindan chhung ril êm êm thlenga thlah chu ka ni chuang lo a nia—Millennium Centre thleng bâk. Mahse, gate chhûngah kan lût. Krismas a hnai tawh bawk a, mi an tam hle mai. Ani’n sikul uniform a la hâ a, kei chu a û ka ni mai a ni ber e.
Momo ka eipui a. A thil ei lai chu ka thlîr reng a. A zak a.
‘Eng nge…?’ min ti ringawt.
‘I ei lai kha ni ila!’ ka ti.
‘I sual!’ tih paha nui her her chungin ka bân puamah min chûm tawk. A nâ—a nuam chiin!
Dâwr hrang hrang kan fang kual vêl mai mai a. Hâw a châk zek zek lo. Hrehawm pawh a ti lo. Min kal kualpui vêl chu a zak lo. A awm dân chu, chûng zawng zawng letling vek chu a ni. Tlereuh dâwrah kan lût a. |hî ka leisak a.
‘Naktûk tlaiah tuition class-ah rawn awrh la,’ ka ti.
‘Naktûk… Inrinni … tuition maw?’ tiin dâk hâin min zâwt leh. Aw! Hetia a tiha a hmêl, a mitmeng, a awm dân hrim hrim, amah zawng zawng hi alâwm … ka duha ka lawm êm êm thin, hmuhnawm ka tih chatuan tûr chu!
‘Hmmm…’ tiin lû ka bu nghut a. Inrinniah tuition kan kal ngai loh avânga chutia zawhna min zawh paha duhawm taka awm leh chu a ni. Awm leh thin se. Awm reng se. Thil ngaihpawlh emaw ngaihhmaih emaw chian loh emaw te hi nei reng se, thil hi min zâwt reng se ka ti thin. Kan naupan laia inhnialna tâwp thei lo: ‘Chu chu tu pâ tih chhuah nge?’ tia chawhnu pum inhnialpui mai mai atân pawh ka peih zân zân ang chû! Tin, kei aiin kum ngâ dâwnin a naupang zâwk a; kei lah pek chuan ka la ngai naupang chhe en viau … lo! Chu chu alâwm, ka ngaihtuah chian ngai êm êm mai chu ni rêng ni. An in bul step thleng ka thlah a. Ka hâw tlang nghâl.
A tûk Inrinni tlaiah chuan tuition room-ah keimahin ka thu rân a. Ka rose khawi, pâr mawi êm êm awm ve lohna tuition room-ah ngei mai chuan … kim loin ka mal thut a, mawi thin pindan zîm tê chu a mawi zo lo a; rimtui lah pakhat mah a awm tawh hek lo. Mahse, rei lo têah a awm leh ka ring a, chu pindan chu Pârmawii chuan a rawn màwi leh thuai ka ring…
Amah nêna a fâla inkawmna remchâng ka zawnna lama dâwta tuition class a awm tûr thû hrilh kha ka ni a. Tuition class chu a awm dâwn dêr mai si lo. Mahse, rawn kal se chu ka ti êm êm si a nih hi!
A rawn kal ta rêng a. Uniform a ha tawh lo a. Kameez vâr aiah T-shirt vâr. Pawnfên aiah torn jeans. Intac school shoe aiah Converse—thi awrh chungin.
Vawiin tlai hma zawng kha chuan chu hun remchâng takah chuan, tû ma hmuh lohin inngaizâwng angin kan awm dûn ang a, kâr khat erh awrh chauh la inhre mah ila, kan inhre chiang êm êm tawh tho si a, hmabâk pakhat kan la bâk sawi fel ngai chu sawi fel a, inngaizâwng anga awm a, inthlahlel êm êm thin keini pahnih chu duhthawh taka inkuahin han in… a teuh lo lutuk!
Ka ngaihzâwn mêk leh a ngaihzâwn mêk, inngaizâwng ni si lo keini pahnih chu kan thu dûn ta. Kan inkâra inngainatna te, induh tawnna te, inthlâkhlelh tawnna zawng zawngte hi, chêtzia chuan kan lantîr tawh; tawngkâa sawia fel vek mai theih a ni tawh. Chutiang chiahin tawngkâa sawi thoa chhe vek thei a ni bawk. A hnuhnung zâwk hi ka thlan a ngai ta si a ni—ka duh loh zâwk chu!
Ka tân pàr chhuang se ka tih êm êm Rose-i chu pár chhuang lo mai tûrin ka hrilh ta a nih chu!
Ka rin lâwk ang ngeiin a ngui ta nghuai a, hnuai lam bihin a kûn ta ngur mai. Thlasik rose pâr mawi ni mai tûr chu May thla to thlî leh ruahthimpuiin a chhêm tîl zo ta…
Ka duh loh chu ka duh a ngai a; ka thlan loh zâwk chu ka thlang ta a—amah ka hmangaih êm avâng leh a hma lam hun atâna a tha ber ka duhsak avâng zâwkin.
‘A zirlai naupang a ngaizâwng,’ tia mite min sawina tûrte chu, kei chuan palzam thei dâwn mah ila, ‘A tutor nên an inngaizâwng,’ tia miten an sawi hnâwm atân, ani Rose Pâmawii chu ka phal lo a ni!
Ni ta ila, a zir lai aia kei min zir chu ka duh zâwk dâwn si a; mahse, a tih that loh phah nân kei bawk min hmang leh dâwn tih ka hre chiang bawk. Ka duh chu ka duh loh a ngai ta zâwk si a nih hi!
Tûna kan thlen chin hi ‘A tâwk!’ kan tih mai a ngaih thû te; a duh leh tuition chu a rawn kal chhunzawm ang a; mahse, inhmuh tama a rilru a hrehawm dâwn a nih erawh chuan, chhuanlam tûr a nei tha tho a, châwl zâwk daih mai tûrin ka hrilh bawk a nih chu!
Chu mi tlai chuan tlai dang angin mi dang awm loin boruak thâwl hle mah se, boruak chu a va’n rit teh lul êm!
Mahse, tûna he thutlûkna anga thu ka tih tlûk loh chuan nakinah ka tlai dâwn tih ka inhre chiang si. Nakina nata ka inchhîr hmain tûna lo nat mai hi ka thlang ta a ni. Inchhîrna thlen hmâa hriattîrna kan ti dâwn nge chhinchhiahna (sign) kan ti zâwk dâwn, tûna ka hmuh ang hi—eng atân maha ka ngaih loh vaih chuan, ‘A pawi!’ tih bâk nakinah sawi tûr ka nei dâwn si lo. Ka pên thui hmain kawng ngaia lêt leh ka thlang ta zâwk a ni.
Ka Tuition Rose pawh chu, pâr a chhuan hmâ hauhin a tîl ta a ni!