TAI (Hemorrhoid) a awlsam zawnga Pile kan tih mai hi Mihring taksa zinga peng (part) pawimawh tak a ni. Pumpui chaw pai tawih tawh hnu, mihring tana pawimawh tawh lo inchhek khawm a hun taka paih chhuahna leh kawchhunga boruak chhia mumal taka paih chhuahna pumpui leh mawngkua inkara palai hna thawktu ek dawt (pipe) pawimawh tak a ni. Tai hi a chhah em lova, hamda leh duar ang deuhin a chhung lam leh pawn lamah phui takin a bawh chhuak vek a, ek leh vawih zawng pawha harsatna awm lova nal taka chhuak zung zung thei tura Pathian ruahman a ni.
Taina hi hrehawm tak a ni a, a lan chhuah dan pawh chihrang hrangin a awm thei. Tai natna hi chihnihin a then theih a, Tai chhung lam na leh a pawn lam nate a ni tlangpui thin. A chhung lam na hi chu na lem lovin a thi thin sa, ek zawngin ekahte a thi a luan tel avangin pum na si lo, natna dang nei si lovin thenkhatin ka ek a thi ringawt tiin an hrethiam lova, ngaih tha lo takin an awm fo thin. Tai pawn lam na erawh chu a thip a, mawnghlawm zawng zawng a tina thei a, a thip vung vung a, a sa huam huam thei.
A ENKAWL DAN:
A tirte atangin dimdawi taka enkawl a ngai a, buhhawp leh chaw tuiril lam ei tam a tha a, chawrum leh thilsak tak tak ei tam loh phawt a tha. Ek tikhal thei chi Balhla, kawlthei etc. ei tam loh a tha. Chawrum leh ek tikhal thei chi ei hian tai, ek chhuahna dawtah khan harsa takin chhuah tumin kan sang vak a, ekin tai a tawn mar chiam a, chu chuan tai chhung na emaw a pawn lam na emaw a tizual thei thin a ni. Tai natna hi damdawia enkawl dam theih a nih rualin a dam theih loh tawpah erawh chuan zai a ngai thin. Mahse, zai pawha dam tak tak thei lo a awm chawk bawk. Chuvangin, ei tur thlan thiam a ngai hle thin. Pumpuiin a pai tawih hleih theih loh thil sak leh sakhat hlawm ei vak vakte hian tai natna a thlen awlsam hle thin a ni.
TAI PAWN LAM NATNA:
A pawn lam thazama thisen khar a insiam a nih lohva na satliah ringawt a nih chuan a nat dan pawh a ziaawm a, tawrh pawh a ziaawm phian thin. Ni 2-3 chhung a na tlangpui thin. A vung hial a nih phei chuan kar hnih khat thleng a awh thei a, lang chhuak em em lovin a rukin a na hle thin. Mawnghlawmte a tinain mawngkua a thip tuk thei a, thut a tiharsa thei hle bawk.
TAI CHHUNG NATNA:
Tai chhung natna hi chu na lang chhuak vak lovin a awm tlangpui thin a, chutiang a nih chuan ek chu a rawng pangngaia awmin, ek pawn lamah thisen dal riaiin a pawlh tlangpui thin. Chutianga i ek a awm thin chuan chhunglama tai natna I nei tihna a ni ang. Hetianga a awm chuan mawngkaw bul vel hi a thipin a thak thei hle a, daikal paha mawngsilte hian hiah vak vak a chakawm fo thin. A rei tawh chuan thazama thisen khar insiamin a na a lang chhuak thuai thei thin.
TAI NAT CHHAN
Tai nat chhan hi hriat chian a harsa viau va, a chhan hrang hrang hriat mai theihte chu
- Pumpui leh Ril chak loh avanga ek that theih loh avangte leh ek hunbi mumal lova ek thin vangin
- Insawizawi loh lutuk avang leh chaw ei fimkhur tawk loh vang, fiber diet ei tlem vangin
3.Thau luattuk avang leh raipuar vangte leh rei tak tak a ngaia thut reng vangin
- Khuh benvawn neih avang leh khel bawr fel tawk loh avangin
- Mawng sil nana tui thianghlim lo hman avang leh mawngek silfai tawk loh thin vangin
- Ek khal luattuk avang a san mar vak vak thin avangin
- Ek paha lehkha chhiar thin avanga rei tak tak thut thin avangin
- Tuisik leh tuihnang in tlem lutuk avangin
- Santen leh Santenpui vei avangin
- Mawng sil lova, lehlkha bawlhhlawh leh puanthem/hnim hnah leh hmawlh/thing tang hman a vang in
A DAMDAWI:
Taina damdawi hi allopathy lamah chuan antibiotic chihhrang hrang tam tak a awm thei a, mahse, indim loh chuan a damna tak tak hi a vang hle niin a ngaih theih. Chuvangin, lei ngai lem lova mahnia kan hmuh theih leh tih theih, ramhmul damdawi tha tak tak a awm a, heng hmang hian I tai (pile) a na ve thin a nih chuan inenkawl la, a thatzia I hre thei ang:
FARTUAH MAM CHI:
Fartuah mam chi hling nei lo chi (butea frondosia roxb) a pil hring emaw a roe maw chum tui in thin a tha. A pil hring 20grams tui liter khata chhum tur, a ro a nih chuan 10grams tui liter 1 nen chhum tur. Kum 10-15 leh a chung lam tan nitin rialno 3-5 in thin tur. Kum 5-9 tan nitin rialno 1-2 in thin tur. Kum 1 leh a hnuai lam, nausen la te lutuk tih loh tan rial no chanve emaw a aia tlem in thin a tha.
ARCHANGKAWM: Archangkawm pil pawh hetiang chiah hian chhum a, a tui in thin a tha. In tur zat pawh a chunga mi ang bawk khi a ni ang, Tin, a rah ei a tha bawk.
Neem rah hel emaw a hmin emaw ei a tha
Alovera hnah tuamtu kawr kheh filh vek hnua taia tah/hnawih thin a tha
Rawtuai/Mautuai zik no a hel emaw, a hmin emawa ei thin a tha.
Khing tarlan bak pawh khi ramhmul damdawi dang tha tak tak engemawzat a la awm thei a, tarlan vek sen a ni lo. Ei dan tura thurawn khi nitin mahni ei hunbi ang zela eia in thin a tha a, chutianga I tih chuan I tai (pile) na thin chu zai kher ngai lovin a dam thei a ni tih I hre thei ang