Pasal chian tâwk loh vang ni em?

Helai hmunah hian hmeichhe harsatna ringawt tarlan a, mipa chian lohna leh dik lohna hmaih tlat si a hi a dik ber lo a. A chhan chu, chhungkaw dinna leh fanau maltluan chawina ah hian mipa an tel ve a ngaih vang ti ila, a fiah ber awm e. Tunah khan in inneihna pawh a rei ve ta, doctor-in i taksa ah harsatna engmah a hmu lo a nih chuan, i pasal kha fa in neih theih lohna chhan a ni mai lovang maw? Mipa pawh hi mihring ve tho, fel famkim lo, chian lohna leh fel lohna nei ve tho an ni a sin.

Mipa chian lohna leh ‘pa’ lohna hi hetiang hian i han zirchiang dawn teh ang:

Mipat hmeichhiatna ah

Mipa serh atanga chi (baw) a chhuah tlai vang emaw a kawh (fawk) thei lo a nih chuan tihngaihna a awm lo tihna a ni a, mipat hmeichhiat-na hman laiin emaw hman dawn laia harsatna a nei thin a, a talbuai anih chuan taksa ah emaw rilru lamah harsatna a nei tiihna a ni a, doctor thiam pan vat tur.

Tilmu nâ emaw sâ

Damlohna vang emaw natna inkaichhawn theih vangte’n tilmu leh a vel hi a na thei a, a sa huam huam thei a, a chhan zawn chhuah a tha.

Chromosomal emaw Hormonal chian loh vang

Hei hi chu uluk taka damdawi lam thiamna hmanga enfiah chi a ni.

Hmai leh taksaa hmul tlem

Siamtu rel dan angah chuan, taksa hmun hrang hranga hmul te hi an thang ve zel tur a nih lai a, a thang thei lova, a thang awm pawh i hre lo a nih chuan, chi (sperm) siamna kawngah harsatna a awm vang a ni thei.

Thau emaw rih loh luat vang

Taksa rihna a hniam a, a kum zat mil pawha a rihna tur bituk zat pawh a pha lo hle a nih chuan, chaw tha leh hrisel a tlachham emaw taksa natna engemaw takin a bawm a ni thei. Chutih laiin, a thau hle a nih bawk chuan, nau an paina tur kawngah i hlawhchham theihna a sâng a, thau a paih vat vat a ngai ang.

Tisa châkna hniam/nei lo

Hei hi mipa chian lohna laimu lian berte zinga mi a ni a, chutih laiin, hetianga a lo awmchhan ah hian sawi tur tam tak a awm thei a. Rilru lam nen pawh inzawmna nei thei a nih bawk avangin doctor pan ran ngai chi a ni.

Tunhma lama chian lohna

Mipat hmeichhiatna chungchanga i pasal hian tunhma lamah pawh chian lohna leh ‘fit’ lohna a nei thin anih chuan, tha taka sawi pui a, doctor entir vat tur a ni e.

Heng a chunga tarlante hi mipa chian lohna leh ‘pa’ lo te nuna langsar leh hmuh theih mai tura lo inlar chhuak te an ni a. Amaherawh chu, he-tianga i pasal a awm a, chian lohna a nei ni awma a lan bawk chuan doctor hmuh a, a thurawn lak ngei ngei tur a ni. Mahni thu-a kalpui mai emaw indawmkun khan awmzia a nei lova, doctor pan mai tur.

Engvanga mipa te hi chiang lo leh ‘pa’ ta lo nge an nih?
Zu leh zial buaipui nasat vang a ni thei a, ruihtheihthil hrang hrangte hian mipa chi-ah buaina an siam thei. Hmei-chhia pawh an bang lo.

Caffeine leh thil dang lakluh te hi thil tha lo tak a ni a, coffee in nghek nghek mai te hi a changkang reng reng lova, chhungkaw member pung tur tihbuai khaw lohna mai mai a ni zawk.

Nun uluk a pawimawh a, nunphung awmze nei leh hrisel neih ngei ngei tur a ni. Hriselna vawn that a, phur chang changa ‘exer’ lak leh vut vut pawh hi a ni ber lo.

Awmze nei leh mumal taka kalpui tur a ni zawk tih hi i pasal hian a hre tur a ni a, i hrilh hriat pawh a nupui i nihna anga i mawhphurhna a ni.

Leave a Reply

error: Content is protected !!