- Lallunghnema, Charity Lodge
Mizoramah hian tun hun thlengin consumer-te chu eng lai pawha tih retheihin kan la awm a. Chu’ng tih retheih leh chek sawlhna tuartute chuan an mawl mang luatah hrehawm ti takin an tuar ngawt ngawt , an tuar thlawn mai mai thin. Chin chang hre pha te erawh chuan huaisen takin an dikna leh an chanvo te chu an hma chhawn ngam a.An diknate, an chanvote leh an zalennate chu an sual chhuak hram hram thin a ni.
Kan hriat theuh,kan hriat peih loh thin ang ngeiin he Mizoram kan duat em em chhunga chengte hi consumer vek kan ni a; consumer kan nih angin zalenna famkim kan nei a, duhthlan theihna kan nei bawk. Mahse, kan dikna leh chanvo te chu keimahni ngeiin kan au chhuahpui ngam lova, chuvangin kan tuar nasa hle thin a ni.
Hmanni lawka Veng pakhata Mithi vuinaa ka kalnaah chuan (Veng changkang pawl an ni a- llh.) Gas lak tum ho hi an lo intlar put mai pek a.Hetianga Gas lak tum intlar zui mai ka hmuh hian intlarho chu ka lainatin ka khawngaih ta hle mai a.Chutih lai taka ka rilrua lo lang chu,’hriat loh hi tuarna leh atna,thil thar tih hi zangkhaina ,’tih a ni a.He Veng pawh hian an at vangin an tuar a, thil thar an hma chhawn peih loh avangin an buai tih a ni.
Hmasawnnain min chen chilh rmek.Mahse, consumer-te hlutna leh ropuina kan ngaihthah avangin ‘changkang intite’ thinlungah he consurism hi a tla na thei lo a ni. Hei tak hi kan ram than mawh bawk a ni.Chu chuan kan changkan tak tak lohzia a entir a ni.
Vai ram kan thlir chuan vaiho an huaisen a, an thil leia an lungawi loh chuan dawrkai leh sumdawngte chu an hma chhawn hmiah hmiah ngam zel thin a ni. Chu’ng vaihovin an right an championpuina chi hrang hrangte chu ka lo sawi tawh thin a. An huaisenzia leh changkanzia hai lan nan Consumer Court Judgement eng emaw zat ka lo ziak kur ngiai nguai tawh thin bawk. Chutiangin hlawkpui an awm zel avangin tun hun thleng hian ka ti ta zel a nih hi!
Raltiang rama consumer-te thil tih dan hi he ramah pawh hian kan seng lut ve tur a ni. Consumer-te chanvo humhalh leh ven hi a kristian em em a. Khua leh tui tha awm dan tur a ni bawk. Chuvangin kan awmna hmun apiangah kan ‘right’ humhalh a tichang tlung tur hian bat kan nei a. Kan bat tlak nan a theihtawp chhuah hi kan ‘duty’ a ni. Sumdawng dik an awm a, dawrkai dik an awm a. Hengho zarah hian kan mawi a ni.Consumer huaisen zarah kan him fo bawk a ni.
Dawrkai pamham,duham em em, an customerte laka chapo em em,duham chi kim thiam em em hi kan ngaisang lova,hnawk kan ti zawk a ni!Mahse,kan ngam si lo!
Tun tumah hian Mizo nu dik tak, consumer huaisenin a dikna leh a chanvo a sual chhuah dan kan sawi dawn a ni. A entawntlak a,chawimawi phu a ni.He article hi lo chhiar ve hlauh se,ka ti khawp mai.Amah a inhria ang a,a zak deuh ang a,mahse,ti tha a inti hle thung ngei ang.Kei phei chuan an Veng idol-ah ka puang nghe bghe a ni.Thil leitu (consumer)huaisente chanchin han sawi hi a nuam em em a, i tan leh i thiante tan ka han pho chhuak a ni e.
Thawnthu sawi ang deuhvin he Mizo nu huaisen tawn hriat hi kan sawi dawn a ni.
Tin,heti hi a ni a, Aizawl khawpui tlak lam Veng pakhatah nu naran ve mai pakhat hi a cheng a.Mi thiam leh mi chungchuang a ni hauh lo mai.Tum khat chu, chu nu chuan dawr pakhat a mi hi .Sept. ni 19.2022 khan mobile phone cheng 27000/- in a lei ve a. Rs. 1700/- man adopter leh additional card swipe Rs. 100/- man a pe nghal bawk a. Hmun hul taka a phone chu a dah chung pawhin phone-ah chhan tui hu a lut tlat mai a. Chu chuan mobile phone a ti thi thin a ni. He consumer mangang hian mobile phone zuartute chu a va pan a. Thil awmzia a va report a ni ber.
An thurawn angin Service Centre a pan leh nghal a. He Centre-ah hian heta thawktuten an lo checked chuan tui a lo awm nasa mai a. Hetianga thil a lo awm avang hian consumer chuan tihngaihna a hriat loh avangin dawr neitute hnenah chuan kalin anni hian Rs. 3100/- pe tur leh lo siam thatsak an intiam a.
Mahse mobile phone hi free service tihsak a ni ta thung a. A mobile phone chu a thst phah ta chuangblem hlei lova.Thil awm dan a buai tak zel avangin he consumer huaisen tak mai hian Aizawl District Consumer Disputes Redressal Commission hnenah zualkovin he Mobile phone dawr hi a khing ta a ni.
A tawi zawngin kan sawi leh mai ang a. District Consumer Commission chuan ngun taka a ngaihtuah hnuin Consumer Protection Act 2019 sec. 41 tan chhanin complaint case chu hetiang hian a lo rem ta a ni. Mobile phone zuartute chu thiam loh a chantir ta a.
Mobile phone zuartu hian hetiang hian pawisa a pe kir tur a ni.
1) Cost of mobile phone (I) – Rs. 27100/-
2) Adoptor (I) -. Rs. 1700/-
3) Card swipe addt charge – Rs. 100/-
Total – Rs 28900/-
Heng bakah hian Commission chuan he nubpau khauh tak hnenah hian Compensation Rs. 2000/- mobile dawr neitu hian a pe ang. He Judgement & Order hi ni 45 chhunga tih puitlin tur a ni. — c.c.no 35 of 2023
Tun tumah hian hun dang ang lo takin Complainant hming ka tarlang lova,Mobile phone dawr neitu hming pawh ka sawi chhuak ta lo bawk.Anmahni kha an inhria ang a,a tawk rih e,ka ti ta zawk a ni.
Kan sawi tawh thin angin Mizote hian Dan leh Hrai hi kan hre lo hle a,Dan pawh kan zah lem lo.Ram changkang chuan an zah a,an ngaisang thin.Mizoramah chuan Dan leh Thupek kan hlau lem lo,kan zah lem lo.
Mi thiamte chuan Japan hlawhtlinna thuruk chu Dan an zaha thu an awih vang a ni, an ti.Keini consumerte pawh hian Dan leh Thupek hi zah ila,hma kan sawn dawrh dawrh mai ang.
Dan leh Thupek zawm chu hmasawnna bul a ni tih hriat a tul em em reng a ni. Hlawhtlinna bul chu Dan zawm that a ni,an tih thin chu dawt a ni love!.Keini ramah erawh inngaihdamna leh inhriat thiamnain thil zawng zawng hi a kal mai mai niin a lang ta ber
Consumer Law kan hriat loh dan em em pawh hi awi awm lo khawpin kan bang bo a nih hi! Mahse,tunah hian mi thahnem ngaite beihna avangin consumer kan ni tih kan inhria a,kan huaisen tan ta viau bawk..Inti chang kangho an harh chhuah hunah chuan mi pamhamho hi tei tetin an la awm dawn a,tun a pangin an awm mek a ni!
Consumer right i hriat loh phiang sen avangin pawisa tam tak nitin i hloh tih inhria la,ka va duh ngawih ngawih em!
He thu hi ngaihtuah zui rawh:
1) Gas la tura i intlar zui chhung chuan,
2)MRP aia sanga thil i lei chhung chuan,
3) Buk tling lova thil i lei chhung chuan,
4)Bungraw chhia i lei a,sawisel nachang i hriat loh chhung chuan,
5)Sumdawng leh thil zuartute i hlauh chhung chuan,
I la changkang lo hle tihna a ni thei ang.