Health Minister hnenah ‘Special Package for ZMC?’

  • Zobiakvela (Masena)

ZPM sorkar tharah hian tawngkam mawi angreng tak, tlâktlum bîk theihna niáwm lam hawi hriat kan nei a, chu chu “Batchmate” tih leh “Special Package” tih hi a ni awm e.

Chief Minister a nih hnua Delhi a zin hmasak ber, January ni 6-a Aizawl a lo haw ni khan Pu Lalduhoma chuan thuthar thehdarhtute kawmin, “..Prime Minister hnenah tunah chuan engmah ka dil dawn lo che a, thla lehah ka lo kal leh dawn a, tah chuan ‘Special Package’ ka rawn dil dawn che a ni ka ti,” a ti.

Jan. 17. 2024 khan Health Minsiter, Pi Lalrinpuii chuan Union Health & Family Welfare Minister, Mansukh Mandavya a hmu a. Union Minister chuan ‘Zoram Medical College’ (ZMC) enkawlzui nan “Special Package” pek a nih tur thu a lo hrilh tih, Vanglaini chanchinbu headline-ah kan hmu bawk a.

December ni 8, 2023 khan ZPM Sorkar lakluh a ni a. Raj Bhavan-ah ‘Swearing in Ceremony’ neia chhechhamna thutiam (oath) an lak zawh hlim khan, Chief Minister thar Pu Lalduhoma chuan, Central External Affairs Minister, S. Jaishankar chu IPS-ah a ‘batchmate’ a nih thu a sawi a, hemi hnuah pawh a ‘bathchmate’ a nih thu hi a sawizui leh thin.

Pu Lalduhoma chuan, West Bengal Chief Minister, Mamata Benerjee pawh chu a ‘batchmate,’ kum 1984-ah naupang tê-a MP ni dun an nih thu a sawi bawk a. A thlamuanthlak dawn e!

Aw le, Zoram Medical College chungchangah inhnialna a tam a, a chhan leh vang pawh, ZPM sorkarin ZMC chu – ‘hralh’ emaw ‘mi dang kuta hlan’ an tum vang a ni (ZPM Council of Minister Meeting 14th December, 2023)

  • ZMC CHU KAN HRALH DAWN TA EM?

Congress sorkar khan MIMER tia an tharthawh tirh khan, MBBS zir theih nan an peih hman a. Kum 2017-2018 chhunga an pawisa dah zat pawh a tam tham hle a, cheng nuai 4649.92 lacs (46 crore) vel an hmang a. MBBS zirlai first batch pawh an lut hman a nih kha.

MNF sorkar (2018-23)-in a enkawlzuina lama kumtina an sum sên (budget-a dah a nih dan) :—
(Rupees in lakhs)
2019 – 2020 – Rs.4210.16
2020 – 2021 – Rs.3765.85
2021 – 2022 – Rs.3816.95
2022 – 2023 – Rs.4362.10

Heng bakah MNF sorkar khan budget pawn lam atanga an sum hmuh dan :-

  1. Ministry of H&FM atangin :-
  • Rs. nuai 18,900 (189 crore)
  1. DoNER atangin :-
  • Rs. Nuai 2,000 (20 crore)
  1. NEC atangin :-
  • Rs. nuai 700 (7 crore)
    (Source: Prof Daniala, NEIGRIHMS, ZONET Zoram Kalsiam)

Heti hian sum neih ang angin, harsa tak chungin Sorkar hmasa te chuan ZMC chu an lo tuamhlawm a, an kalpui thei hram hram a ni!

Hetih lai hian ZMC chu mi dang kuta hlan kan rêl mêk laiin, “Special Package” sawi rîk a ni hi a lawmawm a. Engtiangin nge min tih sak dawn tih lam chu sawi theih la ni lo mah se, a awl-aî lo vang tih erawh chu hun kal tawhin min hrilh a. Congress sorkar hmasa (2008-2013) Central-ah pawh Congress kaihhruai UPA an sorkar lai khan, Pu Lal Thanhawla kaihhruai chuan kum 10 chhungin NLUP Prime Minister ‘Special Package’ an lo dil hlawhchham hlauh tawh a!

Kum 24 kal ta khan, Pu Zoramthanga (1998-2003) Chief Minister a nih hmasak hun laiin, kum 2000-ah “Prime Minister Special Package” budget pâwn lam atangin, a hmingah “Peace Bonus” tia vuahin, Rs.182.45 crore an lo pe tawh thung a! (www.archivepmo.nic.in). ZPM Sorkar pawh hi “Special Package” thahnem tak pe ve leh ngei se la, a lawmawm dawn em a ni.

  • CENTRAL KUTAH CHUAN KAN DAH ANG MAW?

Tuna ZMC-a MBBS seat 100 awmah sawn Mizoram quota chu 70 a ni a. All India Ranking-ah la sâng viau lo mah se, Mizoram atanga exam-a a ti tha zînga mi 70 te khan seat an chang vek a, chu chu a hlu em em. Chang lo lah an tam thin.

Central kuta a luh chuan, National Eligibility cum Entrance Test – NEET (Medical Entrance Exam)-a All India Ranking-a ti tha, Tribal seat chang pha chinte chauh an lut thei tawh dawn a. Tun hnai kum 2 chhung khan All India Rangking-a MBBS seat chang pha hi Mizoram atangin zirlai 2/1 deuh chiah kan nei!.

Hetiang hi a nih dawn chuan Mizoram tan ‘Reserve Seat’ chu awm ve dawn pawh ni se, Ranking-ah kan lan phak miau si loh chuan, Mizo nula leh tlangval MBBS seat chang pha lo tur kan kawl nual dawn tihna a ni. Kawng tam taka kan chhawr tangkai theihna tur zinga a pawimawh ber, MBBS Seat kan chan mumal theih si loh chuan, kan tana a hlutna a tla hniam hle dawn a!

A nih leh ZMC chu Central kutah a lo lut ta a. Central-in ‘kan ta,’ tiin, MBBS seat min pe teuh tawh dawn si lo va. 7½ % for ST in All India (Central reservation seat guidelines angin). Seat hi India President leh Prime Minister te meuh paw’n an tih danglam theih a ni si lo!. Chuti a nih chuan, Mizoramah doctor 1000 bawr kan neiah inngai ta ila, kan indaih lohzia hretute leh a mamawhtute chu mipui kan ni.

ZMC-a MBBS Seat 100 awmah sawn 15 chu Central quota a ni a. A dang seat 15 chu Non Resident Indian (NRI) te quota a ni. Heng ho hian Management quota, fees pawh an chawi sâng bik hle a. Anual fee pawh seat pangngaia lut te’n Rs.50,000 vel an chawi laiin, NRI atanga lutte chuan US dollar 20,000 (India pawisa cheng nuai 15 vel) an chawi a ngai a. NRI Batch khat te sawn kum khat chhungin ZMC-a an pawisa chhunluh zat hi cheng vbc. 14 te a tling pha, chu chu ZMC tan a hlâwkthlak em em.

ZMC hi Central kuta hlan a nih chuan Seat 50% min pe hauhin a rinawm loh va. NEIGRIHMS, Shillong-ah pawh khuan a awmna State, Meghalaya chuan MBBS Seat 50-ah, Seat 9 chiah a chang. Nagaland-in Seat 8, Arunachal-in Seat 4, Mizoram-in Seat 3 kan nei. Central quota chu seat 18 a awm thung.

  • KAN HNAM RO HLU ‘ZMC’

ZMC enkawl nan hian kum tin cheng vbc 67 vel sén ngai nia sawi a ni a. Hei hi, Mizoram Budget atanga kan teh chuan za zêlah, bial point paruk (0.60%) ang vel chauh a ni a, pawn lam atangin tanpuina sum leh bungrua (khawl) leina te pek kan ni fo bawk.

Aw le, ZMC enkawl nana Union Health Minister, Mansukh Mandavya-a’n “Special Package” min tiam tawh a nih rau rau chuan, sum harsa tak chunga Congress sorkar leh MNF sorkarin an lo din hram hram; ZMC hmasawnna pawh 70% vel a nih tawh lai a, “a hautak” tih vang ringawt mai a, miin hah leh rim taka an lo sual chhuah; thuneitu nih ve tâk avâng a, “Pute u, kha u le, kan hmaa mite’n hah taka an lo siam hi nei rawh u,” tih ngawt mai chu a fel lo thei ang.

“Hei hi kan ta, kan ram ta, kan hnamin kan chhuan ve” tia enkawl ngam ve tlat hi, a Nationalist hle bawk ang. Mizoram Bugbet hi eng atan nge kan tih chuan, kan hnam tan, kan mipuite damna atana kan budget hman hi ui chiam eng nge a tulna?

Kan hotute hian thil tha tih an tum tam tak kârah, harsa deuh leh rit deuh ni dâwna an hriat apiang, ‘hralh’ leh ‘thiah’ an tum mai zêl dawn a nih zawngin, a nghawng tur thui tak ngaihtuah se la. Central lamah “Batchmate” kan ngahna avang ringawt pawh khuan kan ram leh hnam rohlu te hi chu kan humhimin kan la uibet thei zêl lovang maw?

Leave a Reply

error: Content is protected !!