Indian lo neitu lungawi lote chuan tun karah hian khawpui ber, Delhi panin an kal chhunzawm dawn a, sorkar laipuiin an thlai thar thenkhatah a man bi thliahsak turin rawt mah se an pawm lo.
Lo neitute hian kar hmasa khan Delhi an pan tan a; mahse, Delhi atanga km 200 vela hlaah dan an ni.
Hemi hnuah hian sorkar chuan an thil phutte sawipuiin an kawm a; mahse, Thawhtanni zanah khan sorkarin an inbiaknaa a tiamte chu ‘an lungawina a tling zo lo’ tih an sawi a ni.
Sorkar hian be, vaimim leh la lam chi-ah leisakna tur man bi hniam ber, Minimum Support Price (MSP) chu kum nga chhung atan siamsak a tiam a ni.
Lo neitute erawh chuan an dinna ngaiah an la ding reng a, ‘MSP hi thlai zawng zawng, 23-ah siamsak vek an duh’ tih an sawi.
“Sorka hi kan duh min tihsak tur emaw, muanawm taka Delhi kan kal zelna tur min dalna hi min lak kiansak tur emaw-in kan ngen a ni,” tiin lo neitu pawl hruaitu, Jagjit Singh Dallewal chuan tual chhung chanchinbu mite hnenah a sawi.
Nilaini atang hian Delhi pan hian an chhuak leh tawh dawn tih a sawi bawk.
India-ah hian lo neitute hi an tam avangin inthlanah an âwn lam chu political party tan hlawkpui tham a ni a. Mi thiamte chuan Prime Minister Narendra Modi-a sorkar pawh hian tihthinrim zel emaw, ngaihsak loh emaw ngawt a theih dawn lo niin an ngai a. A kaihhruai BJP hian inthlanpui lo awm mai turah a zawna a vawi thum nan sorkar siam leh an tum lai mek a ni.
Kar hmasa khan thuneitute chuan lo neitute kal zel tur hi an dang a, innawrna pawh thlengin mittui tlakna leh thelret silaimua kah pawh an ni a. Kum 2020-a lo neitu sang telte Delhi ramria thla eng emaw zat lungawi lohna lantira an inkulh ang kha a thlen leh an hlau va, kha mi tum khan an duh angin sorkarin lo neih kalpui dan tur dan a siam thar pathum chu hnuh kir a ni ta reng a ni.
Tun tuma kawng zawh hi Nilaini kal ta atanga tan kha niin Haryana leh Punjab-a lo neituten Delhi an pan tan a. Sorkar hian kum 2020-21-a lungawi lohna an lantir tuma an hnena a tiamte a tihlawhtling lo niin an sawi a, an thil phut zingah pension siamsak leh an leiba ngaihdam a tel bawk.
An thil phut lian ber erawh an thar chhuah chi hrang hrangte kharchhawngin an leisakna tur man hniam ber bithliahsak a ni.
India hian kum 1960 chho vel atangin MSP system hi a hmang tan a, a tirah wheat chauh tih niin a hnu zelah erawh ni tina ei ngai chi thlai a tel ta zel a ni.
MSP tha titute chuan thil man hniam leh sang thut thut karah lo neitute hloh/chân tur ven nan a ngai an ti a. Sum an hmuh that chuan thiamna thar zawk nen lo pawh an enkawl theih phah dawn a, kharchhawngten anmahni tanghma hai rana a laisak liam mai mai tur a veng dawn bawk niin an sawi.
Hetih lai hian he system duh lotute chuan ennawn a ngai ve tawh a, a kalphung hi a rintlak tawk lo va, sorkar sum tichhe thei niin an sawi a. Nakin zelah lo neihna lam bawk hi a tuar thei tur a nih thu leh thlai chin nasat lutuk leh a dah thatna lam thlengin nghawng a nei thei dawn niin an sawi.
Kar hmasa atang khan Union Minister Piyush Goyal leh sorkar hotu liante chuan lo neitute hi vawi li lai an thutkhawmpui tawh a. Pathianni khan Goyal-a hian an indawrna chu boruak duhawm a nih thu leh sorkar chuan lo neitu, anmahni dawrtu leh economy thatna turin ngaihtuahna a seng tih thuthar lakhawmtute hnenah a sawi.
Thawhtanniah erawh lo neitute hian an inbiakna chuan an duh a phak lo tih an sawi a, ‘langtlang’ a awm lo niin an sawi ve thung.