- Dr. C. Lalrampana
A KAMKÊUNA
Tunlai social media platform chikhat tangkai tak leh pawimawh tak chu Radio hi a ni. Kan tet laiin India leh Pakistan indo chanchinthar ngaihthlak nan kan nu leh pate’n an hmang thin. Panasonic company siam radio thlauh keh tawh, nuho pawnfen chhe kawng atanga lak chhuah ni awm tak elastic phek chi hmanga tawn khawm, chhuah chhawnga hun ngai, signal tha lo avanga ri chuah chuah thin, a khat tawka chiau leh tat thin a ni nain, beng a titlai thin hle aniang, chanchinthar puan hun apiangin Nutting patling an bial khawm laih zel thin. Khatih hun lai khan tun laia TV, smart TV, android phone, tablet, video etc. ang hi a la awm ve loh avangin hriatna lama tuihalna a chhawk zangkhai thei hle thin. Radio hi mi tam zawk hnena thlen theihna tur media platform tha ber pawl a ni. American mi 92% chuan AM/FM radio an ngaithla thin. Radio hmang hian kan thuchah chu mipui zau zawk hnenah a thlen theih a, chutih rualin station format hrang hranga targetability kan la vawng reng thei bawk. Chuvangin, radio hi sira hnawl phal chi rual a ni lo.
ALL INDIA RADIO
All India Radio hi India sorkarin public radio broadcaster a din a, Ministry of Information & Broadcasting ta a ni a, Prasar Bharati division pahnih zinga pakhat a ni. Kum 1966 khan din a ni a.
AIR Aizawl station hi 1966 May thla atang khan auxiliary station angin a thawk tan a, frequency 150 Watt Medium wave a ni. Kum 1970 khan frequency chu Kilowatt 1-ah tihchangtlun a ni a, chumi hnuah kum 1975-ah Kilowatt 10-ah tihchangtlun a ni a, tunah chuan kum 1979 atang khan Kilowatt 20-ah tihchangtlun a ni bawk. Kum 2016 khan Golden Jubilee a hmang a. Ni 29/7/2016 zing dar 6:30am khan walkathon flag off a ni a, chumi hnuah hemi puala thawhlawm Rs. 1,48,730/- chu Health Minister Pu Lalthanzara, Director Mizoram State Cancer hnenah hlan a ni a, Ni 30/7/2016 khan kum 50 tlin lawmna hun Vanapa Hall-ah hman a ni a, Khuallian Pu Lal thanhawla, Hon’ble Chief Minister, Mizoram, Aizawl niin Guest of Honor chu Shri D. N. Basumatari, ADG(P&A) NEZ nEZ) AIR&DD Guwahati, leh NE Shri M. S. Ansari, ADG(E) NE AIR&DD, Guwahati atanga lawmpui tura lo kalte an ni.
AIR Aizawl hian 2022 khan a din champha vawi 57-na an hmang a. All India Radio Aizawl station-a thawktu leh official-te telin offline leh virtual mode hmangin an din champha vawi 57-na lawmna hun hi an hmang a ni. He hunah hian AIR North East Zone-a Additional Director General (Admin) Shri Ashish Bhatnagar, AIR Guwahati atanga virtual-a tel, station member tinte hmalakna tha zawng zawngah lawmthu a sawi a ni. Tun dinhmunah AIR station primary channel puitling hi Aizawl leh Lungleiah dah a nih tawh bakah Radio North Eastern Service 100.1 FM : Aizawl, Lunglei, Khawbung,
Laisawrai, Lawngtlai, Rengdil, Siaha, Vanlaiphai, Zawnginte a la awm cheu bawk. All India Radio North Eastern Service 100.7 hi Aizawl khawpui chhunga radio station-ah kalpui mek a ni a. Broadcasting hi kum 2002 atang khan India ram New Delhi-ah tan a ni. He station hian frequency 100.7 MHz-in a broadcast a ni. Hei vang hian Indopui II-na lai vel ai chuan Zoram mipuite beng a tlai phah tawh hle a, alawmawm takzet a ni.
AKASHWANI VE THUNG?
Akashwani chanchin hi eng nge ni ve le? Kum 1956 khan National Broadcaster atan AKASHVANI tih hming hi hman a ni a. Vividh Bharati Service hi kum 1957 khan din a ni bawk a, film music lar tak takte chu a component ber atan hman a ni. All India Radio-in hmasawnna ropui tak a neih avangin khawvela media pawl lian ber pawl a ni ta a ni. Indian State Broadcasting Service (ISBS) chu All India Radio tia thlak a nih khan Rabindranath Tagore chuan Kolkata-a shortwave service hawnna atana a hla phuah hmangin ‘van atanga aw lo chhuak (Akashvani)’ tiin a hming a thlakleh a ni. Tichuan, Centre sorkar chuan May 3, 2023 khan public broadcaster, a hmaa All India Radio (AIR) tia hriat lar chu broadcast leh programme zawng zawngah Akashvani tia koh bik ni turin thupek a chhuah ta a. Tun hma chuan all India radio tih leh akashwani hming pahnih hi an inhmanchhawk kual vel mai mai thin a, tun atang erawh chuan ‘akashwani’ ti hlira lam thin tawh tur a ni. Thil inang leh awmze thuhmun reng ni mah se, ‘Akashwani’ tih hi India hnam tawng Hindi a nih avangin sorkar laipui hian a thlang ta zawk a ni.
AKASHWANI THAWH DAN
Akashwani chu electromagnetic spectrum hmanga aw ri leh video sem chhuahna a ni a, chu chu hmun khat atanga mi tam tak hnena chanchin leh hriattirna semdarh one-to-many model hmanga sem darh a ni. Akashwani hi Social Media platform zinga hmanraw pawimawh tak a ni. Chanchin thehdarh/puandarh Broadcasting chu audio emaw video emaw chu electronic mass communications medium eng pawh hmanga mipui tam tak hnena darh zau taka sem darhna a ni.
India ram pumah tawng hrang hrang hmanga radio station awmte chu AIR home service station 479 a ni a, tunah hian ram pum zau zawng 92% vel leh mipui 99.19% vel hnenah a thleng hial tawh a ni. January 2022-a survey an neihah, zawhna chhangtu zinga zaa 71% vel chuan India ramah radio an ngaithla ngai lo tih an sawi. Chutih laiin India ram chhungah nitin radio ngaithlatu hi zaa 4% vel chauh an ni.
Akashwani hian hmasawnna ropui tak a neih avangin khawvela media pawl lian ber pawl a ni ta a ni. Akashwani station 262 network neiin, tunlai hian Akashwani hi ram mipui zawng zawng deuhthaw leh a zau zawng 92% velin an hmang thei tawh a ni. Kum 2022 first quarter chhunga ngaithlatute cumulative chu maktaduai 56 a ni a. khawvela a vawi khat nan Prasar Bharati Audience Research team chuan ngaithlatute chu absolute number-in an quantified a ni. India rama Akashwani industry hlutna hi kum 2022 tawp lamah khan India cheng vaibelchhe 21 vel a ni a, Statista tarlan danin, he sector hi compound annual growth rate 7-9% percent-in a thang dawn niin an sawi a, a hlutna hi kum 26 chhungin India cheng vaibelchhe 26-ah a pung dawn a ni.
Kum 2020 khan Kalkawnga consumption tih loh chu 60% chuangin in lamah radio an hmang a. Heng market-a miten Akashwani an ngainat dan hi a mak hle a, hetiang thil hmuhchhuah hi Akashwani ngainatute (Radio fraternity) tana thil lawmawm tak a ni. He zirchianna hi December 2022 khan mi 1,200 chuangin an nei a ni. Market huam chhungte hi India hmar leh chhim lam bikah a ni.
A TANGKAINA
1.Akashwani hi thu leh hla, zirna, awareness, culture leh entertainment thehdarhna atana hmanraw pawimawh tak a ni. Information hian nunphung leh khawtlang nunphung tihhmasawn nan a pui a, chutah chuan zirna angin khawtlang nun a zirtir a, mipuite a hriattir bawk.
- Akashwani hi hmanraw hlu tak a ni a, kawng tam takah zirna quality a tisang thei a ni. Classroom-a zirtirna chu a tihlawhtling thei a, zirlai tam tak nen pawh tha takin a inbiak theih bawk. Chutiang khawpa hmanraw pawimawh pakhat chu a ni a, zirtirna atana thil awm thei zau tak a pe a ni
- Tun hmaa zirchiangtute chuan Akashwani hian hriselna thuchah a pe chhuak thei tih an lo sawi tawh a, chu chuan hriselna tihhmasawn leh khawtlang nun thatna kawngah hmun a chang a ni.
4.. Local Akashwani hian sikul thiltih, concert, play, parade leh vantlang thil dang chungchangah khawtlang rawngbawlna puan chhuahna a thlen thin. Mipui hmakhua Public affairs hian khawtlang tana thil pawimawh tak takte address leh report a entir a. Ease of production hian Akashwani hi chanchin thar (breaking news) a pe nghal thei.
- Akashwani hi ngaithlatute hnena thuthar leh chanchin thlen nghal theihna kawng khat a ni. Ngaithlatute chuan Akashwani hi thuthang leh thu hriatna chawp lehchilhin source angin an ring thei a ni. Akashwani show a chhuah chhoh zel avangin ngaithlatute chuan a hun takah an hre thei a, chu chu broadcaster-te chuan intihhlimna, chanchin leh thu thar an pek chhuan thin vang a ni.
- Anouncer-te hian breaking news update, sales leh promotion information emaw, event update emaw an hlui emaw, Akashwani kaltlang hian sumdawnnate chu ngaithlatute nen real-time-in an inzawm thei a ni. Tin, hripui leng mek lai dinhmun thar ber berte chu Akashwani hmangin car-a chuan lai leh khawi kipa awm lai pawhin a hrìat zung zung theih a ni. Computer, mobile device-a awm lai leh ngaihthlak laite pawhin device hrang hrangah information pawimawh leh update-te pek theihna hmanraw hlu tak a ni chhunzawm zel bawk. Akashwani hi smart speaker hmanga siam a ni.
- Akashwani hi mi tam zawk hnena chanchin leh hriattirna thlen theihna tur media platform tha ber pawl a ni.
- Akashwani hmang hian customer-te demographics leh psychographics ang chi mipui tam tak hnenah a thleng thei a ni. Akashwani hi companion medium a ni a, ngaithlatute chu hnathawhna hmunah te, in lamah te, mobile-a an awm lai pawhin hriattirna thlen thei a ni.
- Akashwani hi television nena khaikhin chuan a man a tlawm zawk hle a. Firm-te tan chuan television aiin Akashwani-a advertisement tih hi a man a tlawm zawk bawk. Television ang lo takin mit a nghawng ve lova, mitin a tuar ve lo bawk.
A TLÂNGKAWMNA
Kan han tarlan takte bakah khian Akashwani hi Sorkar leh ram mipui thlunzawmtu paawimaawh tak a ni.
Mipui hnenah chanchin thar ber ber a thlen zung zung thei a, zai mawi tak tak, thuchah pawimawh, zirna hmanrua (Educational facility) tha tak a ni a, class-a thu ve thei lote pawhin an zirlaia harsatnate chu Akashwani hmanga sutkiansak theih a ni. Akashwani-ah hian an awmna hmun leh ram azirin Native language bakah khawvela tawng lar deuh deuh hmanga hriattirna leh chanchin puandarh thin a nih avangin tawng zirna hmanraw tha tak a ni.
Sakhaw hrang hrang inzirnate hriat zung zung theihna hmanraw awlsam leh tha ber a ni. Democracy leh national integretion a awm theih nan leh vawnhim a nih theih nana hmanraw pawimawh a ni. Thu leh hla hmanga ram hmangaihna leh khawvel hnam hrang hjrangte ziarang leh sukthlek dan hrriat theihna hmanrua a nih avangin akashwani hi hmanraw tangkai leh hlu ber a nih avangin Zoram mipuite hian ngaihthlak i uar sauh sauh teh ang u.