TITI SATLIAH

  • Mahmuaka Chhakchhuak

Ka nau, ka chhang chiah boralna avangin hmanhmawh takin Lunglei atangin Khawzawl lam kan pan a, Lunglei atangin Thenzawla, Thenzawl atangin Serchhip lamah tlan zelin Keitum atangin Khawlailungah, E. Lungdar lamah tlan zelin Biate, Sialhawk, Khawhai leh Chawngtlaite tlan tlangin Khawzawl kan thleng a.

Mizoram chhung hmun hrang hrangah inkalpawhna kawngpui thar zawh tur alo awm ta nual mai a, a lawmawm mai bakah lirtheia tlan pawh a nuam ta hle mai. E. Lungdar atang phei chuan bahlahna awm hauh loin tluang takin a tlan zar zar theih a, hetiang taka kawngpui nuam leh tha zawh tur a han awm ta mai hi mumang lam pawh a ang thei rum rum mai dawn a, Mizoram chhunga awm atan chuan inhmeh lo tak tur a ni hial mai. Nimahsela khawvelin kawng hrang hranga hma a sawn ang bawkin Mizoram ngei pawhin hma a sawn ve zel a, kawngpui chhe reng thin, chhe kumkhua thin anga kan lo ngaih thin chu a nih bik loh zia a takin kan tawng ta hi thil lawmawm tak a ni. Kawngpui tha chauh niloin thildangte pawh kan nei zel bawk ang a, hma kan sawn zel bawk ang.

Khawzawl atangin Champhai lamah ngei pawh kan kawngpui zawh alo dang tain Lungvar veng atangin Khawzawl khaw hnuaiah, Tuimuk kamah, Tuipui tlawh loin reiloteah Champhai kan thleng ta mai bawk a. Kawngpui chauh niloin khawchhung pawh a danglam a, Champhai leh Khawzawl khawchhungah ngei pawh thil thar hmuh tur a tam hle mai. Nakin lawkah chuan Tuimuk kamah hian thingpui dawr changkang tak tak ala awm ngei ang a, Khawpuitan hnuaiahte hian Hotel changkang tak tak ala awmin ram hran atanga khualzin rawn kalte hi an la riak ang a, Petrol pump pawh hmun engemawzatah ala awm ngei ang. Zikpuii Pain kum 1956 vela kum 2008 lo la thleng tur a sawi lawk ang deuh khan keini tan ngei pawh kum reilote lo la awm turah hian kan thil sawite hi a thlen dik ngei a rinawm.

Hmasawnna hi thil kalphung pangngai a nih rual hian mihring zawkte nunphung ngei pawh hian hma lam a pan tur a ni a, kan chetphung, kan nungchang leh kan thiltihna kawng hrang hrangahte ngei pawh hmalam kan pan tur a ni. Mizo chanchinah hian hnam intodelh lo kan nihna hi sawi tur ala awm ngai lo tih hial tur a ni a, eng emaw harsatnain a tlakbuak a nih loh chuan kan pipute khan intodelh loh an neih kan hre ngai lo. Hnam taima kan niin kawng hrang hrangah kan pipute kha an chhuanawm em em a, tlawmngaihna kawngah emaw mahni intodelhna kawngah emaw kawng hrang hrangah pawh entawntlak khawpin an chhuanawm.

Nimahsela keini hunah hi chuan he hnam hian a zia alo hlohin hnam lungphum ber ngei pawh sawinghinin alo awm ta hial a, Mizo nih nawmna leh hnam dang laka kan lo inchhuan thinna berte ngei pawh hmuh tur alo awm ta meuh lote hi a pawi hle mai. Hmasawnna hi a kalrual tur a ni a, hmasawnna chi hrang hrang kan tih zingah heng, Mihring hmasawnna; nausen atanga puitling thlenga taksa, hriatna leh rilru lama thalenna leh puitlinna tihte khawtlang hmasawnna; khawtlang nunphung, kawng hrang hranga zirna, hriselna leh mihring inlaichinna lama hmasawnna, eibar zawnna lama hmasawnna, ram emaw bial chhunga sum leh pai dinhmun, thil siamchhuah leh nunphung lama hmasawnna, mimal hmasawnna, mahni insiamthatna leh khawvel hmasawn ruala mahni inherrem chhoh zelte hi pawimawh zuala ngaih a ni a, kan hriatreng a tha hle mai.

Thingtlang hmun tam takah chuan kawmthlang lama hnawm kan paih mai thin a, nimahsela khawpui lamah chuan chutianga kawmthlang lama hnawm paih chu alo rem tawh lo ang hian thil dangah ngei pawh tunhma lama kan thil chin thin tam takte chu chin chhunzawm zel alo rem lohna a awm ta. Kum tam tak pawh la liam loa cigarette manto tak zuk kha changkang riauin kan hre thin a, tunah chuan meizial zuk hrim hrim chu a changkan tawh loh zia leh meizute tan ngei pawh hmun a chep tak zia kan hre chho ta zel a. Kawng dangah pawh hetianga hmasawnna hi lohtheihloha kan zawm ngei ngei ngai a awm a, kan zawm loh emaw mahni ngaihdana kan kal zel chuan midang lakah kan hrang thuai a, kan kianga awmte chuan ‘thing’ min ti thuai mai dawn tihna a ni a, kawm tlak lohah min ngai thuai mai ang. Chuvangin khawvel inher ruala mahni kan insiamrem ve zel a ngai a, duh lo leh pawm vak lo chung chung pawha kan zawm hram hram a ngaihna chen pawh a awm thei bawk awm e.

Kum sawmthum chu sawi loh kum sawm dan lekah ngei pawh hian khawvelah danglamna hi a thleng chak em em a, kan nitin khawsaknaah leh mahni inchhung khurah ngei pawh thil danglam thleng hi sawi tur tam tak a awm thei ang a. Chaw eina hmuna boil chhawpte pawh hi kan uarna ala rei lo viau nain tunah chuan kan hmang thiam tawh viau mai, chutiang bawkin mipa tan kekawr arh tak tak hak chu alo mawi ta chiah loin kekawr zuih lam kan lo uar ta zawkin kan thiam chho zel mai bawk a. Hetiang hian thil dangte pawh sawi tur a awm thei ang a, hetianga hmasawnna hi thil dangah pawh ala thleng zel turah ngai ila keimahni pawh kan inher rem zel a ngai ang.

Zuk leh hmuam mai bakah ruihhlo ngei pawh kum sawm thum kalta velah kha chuan intihchangkanna atana hmang an awm thin a, tunah erawh chuan ruihhlo tih chu changkan lohna bul a nih zawk zia kan hre ta viauin ruihhlo laka fihlim chu changkanna a nih zia pawh kan hriain thalai zingah ngei pawh ruihhlo laka fihlim mek leh fihlim tum engemawzat an lo awm ta hi thil lawmawm tak a ni. Hetiang zela hmalam pana inherrem kan tum hi chuan kan hmabak pawh a eng viauin a rinawm a, kan chin chhunzawm zel pawh a tha ngei ang.

Leave a Reply

error: Content is protected !!