- Reuben Lalnunthara Hnamte
Thil reng reng hi he khawvelah hian kan taa kan siam chi leh chi loh a awm ve a. Chumi thliar thiam chu thil pawimawh tak a ni. Mi nupuite kan taa kan siam ngawt chuan thil pawitak khawihin a nghawng chu rapthlak tak a ni thin. Ruihhlote, ruk ruk leh tualthahte pawh kan taa siam ngawt chi a ni hauh lo; pawikhawihna leh dan bawhchhiatna lam hawi chu kan taa siam chi a nilo tih mi a nileng nlo tan chuan hriat chi tak a ni. Khawvela pawikhawihtu lar, tualthah atchilh tlat mai te, hmeichhia pawngsual atchilh tlat mai te leh ruk ruk atchilh tlat maite chan chin han hriatte hian midangte tana tahna leh chhiatna an thlenna pawithuizia chu kan hre theuh awm e. Thenawm ramrite kan taa kan siam tlat chuan buaina zakhua a thleng thin. Kan ta nilo pui kan taa siam kan tum tlatna hian keimahni leh midangteah buaina leh harsatna a siam thin a, a nghawng chu a tha lo hle thin a ni. Mahni thawhchhuah bak neih kan tum tlatna hian thil thalo zawk a hringchhuak thin a, mahni thawhchhuaha lungawi maina hi keimahni tan leh midangte tan pawh alo nuamin a rah chu lawmawm tak a ni thin.
Tunlaiah pawh sorkar sum te mahni taa siam phet tumte avang hian kan ram chuan harsatna a tawk nasa hle a. Kan ta nilo pui kan taa siam tum tlatna hian kan ram hi min ti chhe hle mai a, chu chuan a hrinchhuah chu midang chanai neih duhna, mahni hmasiala mahni hlawkna um a phet seknate, duhamna uchuak hian min ti chhe mek a ni. Tlangvalin mi nupui emaw, mi ngaihzawng emaw a chuhbuai tlat chuan a nghawng chu tha lo tak a ni thin a. Chutiang bawkin hmeichhia pawhin mahni pasal nilopui chuhbuai tlatnate, mi chhungkua tibuai zawnga inrawlh tlatnate hian a hrinchhuah chu chhe tak a ni. Hmeichhia mahni inzuar thin an kawmna kan lo hriat ve thinah pawh hian, anmahni dawrtu tamber chu nupui neilai an ni tlat mai. Mahni nupui/pasalah hian lungawi tlang mai ila, mahni ta lo pui hi neih tum tlat lo ila buaina tam tak hi chu a fihlim ngei ang. Nupui pasal leh ngaihzawng chung changa mahni ta lo pui kan awh tlatna hian HIV kainate, uirenate, naupang enkawltu nei lo fahrahte, ruihhlo ngai leh K.S te thlengin a hrinchhuah tam phah a ni.
Kan bible chuan sual tinreng bul a tih chu sum hi a ni a. Tunlaiah kan ramah pawh kan buaipui ber chu sum hman diklohna hi a nih hi. Khawvelah hian nei ten tunin, rosum thahnem tak, in leh ropui tak pawh nei mah ila kan thih hun alo thlen meuh chuan engmah chhawm tur kan nei lo. Alexander Ropuia chuan amah an vuinaa an tih dan tur hetiang hian thupek a chhuah: “Thlanmuala phum tura ka ruang in zawn hunah chuan ka kut hi kut tuamna puanin in rawn tuam tur a ni lova, a hmu apiangin kut ruakin thlan ka pan tih hi an rawn hre vek tur a ni,” tiin. Mahni chantawka lungawi lo hian mahni ta nilo neih phet tum hian a mawi leh mawilo pawh thlu lovin kan phe a, mahse, kan damchhung ni a lo ral meuh chuan engmah chhawm tur reng kan nei si lo. Nupa chung changahte, kan thawhchhuah, hlawh chung changahte leh kan neih tawkah hian lungawi tlang mai ila, mahni ta nilo neih phet tum hian khawsa lo ila chuan he khawvel hi ava nuam dawn em! Chhungkua a hlim anga, keimahni pawh kan hlim bawk ang a, khawtlang leh ram thlengin a hlim ang.
Mi hausa leh neinung deuhte hi hlim turin kan ngai thin a, mahse, an lo hlim vek hauh lo. Eirukna avanga hausate phei hi chu rilrua inthiam chiah lo leh manchhuah hlau reng reng hian an rilru a hahdam lo. “ Millionaire te hi kan nui khat pharh mai a ni “ – Andrew Carnegie chuan alo ti a sin. Sum duhamna chuan enge a hrinchhuah le? Beidawnna, chhungkaw kehchhia, ram chhiatna thlengin a nghawng a ni. Mahni chantawkah, mahni taah hian lungawi mai tlang ila; mahni ta nilo hi awt lo bawk ila, kan ramah hian sualna tam tak hi tihrem a ni ngei ang. DL.Moodya chuan “ Keimah ang mi keimah min tibuai nasatu ka la tawng ngai lo “ a lo ti a. Mihringah hian hneh harsa ber chu mahni hi a ni a, kan Bible hian alo sawi chiang khawp mai. Kan buaina tamber chu midang nilovin keimahni hi kan ni a, mahni hi kan hneh thin loh avangin chu chuan midangah nghawng tha lo a nei thin. Keimah leh keimah ka intihbuaina hian beidawnna, duhamna, mahni intihhlum duhna leh ruihhlo bawiha tan thlengin a nghawng thin a ni.
June ni 11, 2002 khan hlasak intihsiakna American Idol rawn inlan tan a. Kar tin, beiseina nei te’n hla lar tak takte, anmahni versionin an sa thin a. Show a endiktu pakhat Randy Jackson chuan zai pakhat tana a ngaihdan a sawi lar tak chu “ Nangma ta(Hla)ah I siamchhuak e Thianpa “ tih hi a ni. Hla hriat lar tak, thiam taka ama thluk mawi tak mai a mi pakhatin a sak a ni. “ mahni taa siamchhuah “ tih chu thil awmsa mahni ta ni tura , themthiamna hmanga, khawvel hriata a thara puan chhuah a ni. Hetiang ang bawk hian thil lar tak lo ni tawh, kan tawngkamah pawha kan hman lar em em; diknate, rinawmna hi kan taah siam ila, chu chu kan mimal nun, chhungkua leh kan ramah ngei hian kan mamawh a ni. Pathian thu te hi kawra hmang mai lova kan taah kan siam a pawimawh ngawt mai. Hman deuha ka zinkual nasat thin lai khan, Mizoram hmun tamtakah hian sorkar Quarters leh buildingte ka hmu nual a, nimahsela, a then chu a tawp em em a, a enkawltu leh luahtute lahin mahni ta angin an en lo nge ni, Tourist lodge thenkhatte phei chu thlenna tlak pawh a ni lo.
Kan ram hi kan taah kan siam a ngai a, sorkar hi kan taah kan siam a ngai bawk. Kan State thenawm lawk, ringlomi tamna state Tripuraa kan awmlai khan hmun dang dang a ka vahkualnaah, an sorkar thilte a felfaiin an enkawl uluk em em te khan rual a n ti awt thin. Sorkar thil an cheihnum thatzia leh an enkawl thatzia kha a mak kan ti thin. An secretariat Building fai leh an enkawl thinanghlimzia te khu mak tak a ni. Khawvel ram hrang hrang atangin a en turin an local thin. Mipuite leh sorkara hnathawkte ngei pawh hian kan sorkar hi kan taah ngai ila, sorkar building, Office leh tildangte hi I enkawl uluk teh ang u. Kan taa siam loh tur tur hi kan taa siam tur hian kan phe a, a siamtur dik siam tum silo hian. Kan Aizawl khawpui tawp dan leh felfailoh ziate hi zahna chang hriat a hun. Kan ramah ruihhlo a hluar, zu a tam, ruihhlo ngai an tam kan ti a, a dik khawp mai. Nimahse, zu leh ruihhlo avanga thle thle ho ai hian ruilo hai lo, meng fimkar ho hi an hlauhawm zawk mah angem, tih te hi lo ngaihtuah ve teh le.