- Mahmuaka Chhakchhuak
Kan ramah hian a bik takin thuziah lam zirna hmun emaw school emaw hi ala awm lem loh avangin kan zinga thuziak thiam tak takte ngei pawh hi mahnia inzir thiam an ni vek a tih theih awm e. Mahnia inzir an nih rualin a thente chu ziak thiam tak tak an niin ziaktu langsar tak takte pawh an ni hlawm a, an chhuanawm hle. Chutih rual chuan ziak thiam ve lo leh ziah thiam tuma thu ziah thiam ve chak mi thenkhatte tana kailawn pawimawh tlem hetiang hian han tarlang ila.
Thuziak thiam tura kailawn pawimawh tak tak hi sawi tur tam tak a awm theih rualin thuziah lama hlawhtlinna kawngkhar thleng tur chuan mimal leh an thil tum a zirin a inang lo thei a, mahse a tlangpuia ṭangkai theite chu:
Ziak fo rawh: Thuziaktu, a bik takin thiamsa ni lem lo leh ziak tantirte tana thuziah thiamna atana pawimawh hmasa ber chu ziah tam hi a ni. I kutchhuak tihchangtlun nan leh i kutchhuak tihhmasawn nan ziak dan pangngai pawha ziah fo hi a pawimawh hle. Nitin emaw, kartin emaw, hun rei lote chhung atan chauh pawh ni se, ziahna tur hun leh hmun ruat bik insiam ṭhin rawh.
Mi thenkhatte chuan nitin thu pakhat tal ziah an tum a, thenkhat dangte chuan nithum dana pakhat tal ziah an tum bawk a, a tha reng mai. Chutianga tumna neite chu an fakawm em em rualin mi tam tak tan chuan alo harsa deuh mai thei a, amaherawhchu harsa chung chung pawha tumna neih hram theih zel chu a tha viau. Lehkha ziak tur hian bultan thiam a har viau thin a, thil ropui leh chhiar hlawh tak tura ziah tum nghal ngawt hi khawvel dan kalh a nih ve hrim hrim bawk avangin a tir atangin thil ropui tak ziah tum kher loin thil hote pawh ropui taka ziah tum zawk thin tur a ni.
Chhiar zau rawh: Lehkhabu chhiar zau hi ziaktu dangte hnen aṭanga zir tur leh hriatna tihzauna atana thil pawimawh tak a ni. Midang thuziah dan kalhmang leh an tihdante chu uluk takin chhiar la, thuziak ṭhenkhat chu engtin nge kan hlawkpui dan tur leh a ngaihnawm zawk theih dan turte chu uluk takin ngaihtuah ṭhin rawh. Nangmahin thuziak turin bultan dan i thiam lo a nih pawhin thuziak awmsate, midang ziak atangin ngaihtuahna thar a neih theih a, lehkha ziak tanna atan thil tangkai tak a ni.
Lehkha ziaktu chuan midang tana chhiar tlak turin a ziak tur a ni a, a chhiartu beng a fah ngei bawkin hlawkna a thlen tur a ni. Chutiang tur chuan a ziaktu chuan a chhiar zau hmasak a ngai a, a thuziah chu fiahfai takin a ziak bawk thin tur a ni. A bik takin history lam kan tih mai eng chanchin emaw lam ziah dawn phei chuan lehkhabu pahnih khat mai chhiar a tawk lo a, a theih anga tam lehkhabu a chhiar ngei ngei a ngai a, fimkhur taka ziah thin tur a ni.
Midang entawn loin nangmah inring tawk rawh: Lehkha ziak tura i tana ṭangkai ber tur nia i hriat a, i hmuh hma loh chuan ziak dan leh hmanraw hrang hrang hmangin enchhin thin rawh. I thuziak hian i thlirna leh aw danglam tak a lantir tur a ni a, midang ziak dan entawn hian a ziah ve theih tho nain a tlo lo a, i ziah dan chu midangin an lo chhiar tawh a, an lo hmuh tawh a nih phei chuan a zahthlak thei. Nangmah ngeiin ziah dan kalphung neih tum la, nangmah inring tawk bawk ang che.
Tumah hi thiamsa an awm lo a, zirna atanga thiamna hi neih theih a nih avangin lehkha ziakah ngei pawh kan sawi takte khi tangkai tak tak a nih rualin midang ziah dan entawn loa mahnia ziah, mahni a kalphung neih hi a tlo bik thin. Entirna atan mi pakhat chuan criticism hawizawnga ziah a uar em em rualin midang chawkphur zawng leh sawiselna lam hawi zawng ringawta ziak a nih chuan misual tak angin a ziaktu chu a ngaih theih thin. Thuziak hi mi zawng zawng, naupang atanga puitling leh kuthnathawktute leh politician zawng zawngte pawhin an chhiar vek tih hi hriat reng a tha a, tute emaw khei zawnga ziah reng chu hmelma insiamna mai mai a ni duh viau.
Endik leh ennawn ching rawh: Thuziak kalphung hrim hrimah hian ennawn leh ṭhin hi tih ngei ngei tur a niin a pawimawh hle. I ziah vek tawhsa siamṭhat leh endik turin hun hmang fo thin la, i thuziak tihchangtlun nan midangte hnen aṭangin feedback pawh beisei thin rawh. Thu (Article emaw essay pawh nisela) pakhat i ziah zawh tawh chu vawi thum emaw tal a tlem berah ennawn leh thin la, a thu kalphung ziah that i nei lo a nih pawhin hawrawp ziah sual palh a awm lohna turin uluk takin chhiar nawn leh thin ang che.
Thu pakhat kan han ziak a, vawi khat emaw kan han chhiar liam puatin tha kan ti mai thin a, nimahsela midangin an han chhiar a, ziah sual palh an han hmuh hian an thinlungah ziah sual palh kan neih leh neih loh an chang ru reng tawh thin. Hei hi an sual vang a ni hauh lo a, kan thuziak an chhiara kan ziah sual palh pakhat an hmuh chu an thinlunga a cham reng tawh vang zawk a ni. Chuvangin hawrawp pakhat pawh ziah sual nei lo turin i ziah zawh tawh hnu chu vawi eng emaw zat chhiar nawn leh fo thin ang che. Hawrawp ziah sual palh chauh a ni lo a, a thu kalhmang tihdanglam duh pawh kan neih leh theih thin avangin chhiar nawn tam tluk a awm lo.
Thununna dawng turin leh fan thei turin inbuatsaih rawh: Thuziak hi thil harsa leh midang telloa mahni chauha thil tih chi a nih avangin kan thuziakah chuan inpekna nei reng tura inbuatsaih turin thununna leh fan theihna neih hi a pawimawh hle. Nangmah tan thil tum leh hun insiam la, tlakchhiatna leh hnawlnate avangin thuziah chu chawlhsan emaw bansan tum ngai suh ang che.
Kan thuziakte hi harsa taka kan ziah chhuah pawh nisela a chhiartu zawng zawng hian an lem duak duak hauh lo tih hi hriatreng tur. A chhiartu mi sawma pakhat pawh hian lawmthu min hrilh lo pawh nisela kan chawlhsan mai a rem lo. Chanchinbu lam pawhin kan thuziak an lo chhuah duh lo pawh nisela hnual mai loin a aia tha zawka ziak tura inbuatsaih sauh sauh zawk tur a ni.
Network siam thin rawh: Thuziaktu dang, Chanchinbu mi leh thil hre zau zawkte nen inzawmna tha neih hi a pawimawh hle. Heng bakah hian publisher dangte nena network neih that hian exposure leh opportunities i neih theih nan a pui thei thin bawk ang che. Nangmah ngei chuan midang nena inzawmna tha siam tum thin la, thuziaktu dangte nena inzawmna siam turin writing workshop, conference leh event-ah te tel ṭhin ang che.
Thuziaktu pakhat kan han ni ve ta a, keimahni leh kan thuziak midangin an rawn bengkhawn a, an ngaihsak theihna turin thu leh hla lama thiltihna hmun; workshop, conference leh seminar ang chiahte hian kal fo thin a tha. Chanchinbu lam mite nen pawh inpawhna tha tak neih reng bawk tur a ni a, chu inthianthatna chuan remchanna tam tak a siam thin.