Hrisel taka damrei i duh em?

  • Reuben Lalnunthara Hnamte; Director, Prayer Mountain

Hriselna leh damreina te hi kan thu a ni lo kan tih rual hian kan kutah hian a innghahna chin a awm tlat a; a chhan chu Pathian thu hian a lo sawi tlat a ni. Hmanlai kha chuan thalai deuha thi kha chu mak kan tiin pian tirh atanga hrisello leh vanduai bik riau te an ni thin a. Tunlaiah chuan thalai thi an tam ta em em mai a, kan thlanmualte han en hian kum 40 hnuailam an tam em em tawh mai a ni. Vengtin deuhthawah upa lam aiin thalai mitthi an tam deuh zawk zel maite hi vanduaithlak tak a ni. Vanduaina leh hrisellohna engemaw aiin ei leh in leh nun fimkhur tawk loh vanga thi hi a tam ber an ni bawk. Mahni intihlumte pawh mak tih sen loh khawpin an lo tam ta a. Khawvel pum huap anga kumtina thalai kum 15-29 inkar intihlum hi WHO in a chhut dan chuan nitin 720,000 vel an awm a ni. India ramah ringawt pawh hian minute tin hian thalai 28 intihlum anga ngaih a ni a. Kum 2022 khan 171,000 an awm a, kumtin 100,000 ang vel chu awm reng anga ngaih a ni. Thihna hi kan thu a nilo kan tih rual hian kan nundan fimkhurna hian kan thihna tur tam tak hi chu min pumpelh tir thei a ni.

Hmanlaia natna an hriat ngai em em lem loh Stroke, thisen sang, zunthlum, heart attack te a tam ta em em mai a. Upa zingah ai chuan thalai leh la valai deuh zingah a tam zual emaw tih tur a ni. Khawpuiah phei chuan mihring kan lo hahdam a, eitur lah chi hrang hrang a tam tual tual a, thlan tlaa execise lak leh hnathawh a tlem si a; sathau nise duhtawka ei tur a awm bawk si nen, kan taksa hian a tuar lo a ni ber mai. Pathian hian sathau leh a thisen ei hi alo phal hauh lo mai a.(Lev.7:22-26) Keini mizote lah hian a tui kan tih tih a ni bawk si a, heng avangte hian kan hriselloh phahin kan damrei loh phah te pawh a ni mahna. Sathau kan heh hle chuan a nghawng chu – thisen sang, stroke, heart attack, zunthlum a ni mai. Sa thisenah te hian eng natnange an kai kan hre lo va, kan eiduh zawng taka lo ni bawk si a, hengte hian natna tam tak a kaichhuak lo thei lo. Naupang leh thalaite eiduh zawng khawchhak leh khawthlang lam atangin eitur siamchawp itawm fe fe Junk food kan tih mai lah kan ngah tawh a, kan naupang leh thalaite pawh hi chaw mumal ei lova hmawmsawma inhnawhpuar mai mai an tam tak avang hian naupang thau deuh deuh leh natna engemaw neuh neuh nei hi an tam hle tawh mai.

Vaihlo lam chi kan rama kan uar lutuk pawh hi sum a heh bakah natna chi hrang hrang kaichhuakin kan hrilselloh phahin kan damrei loh phah ni pawh hian a lang a. Mizoramah vaihhlo lam chi a inhnamhnawih hi 82 percent lai kan awm a, a rapthlak hle mai. Meizu kher lo pawh tuibur, sahdah leh tobacco lam kaihhnawih hmawmsawm kan uar hle a; hei hian cancer kan ramah a tipung nasa niin a hriat. Ruihhlo a hluarin kan naupang thalaite ruihhlo bawihah tam tak an tanga hei pawh hi a bultanna chu vaihlo leh a kaihhnawih lam chi atangin a intan tho a ni. Vaihlo lama kan inhnawihna hi tlem ta se chuan ruihhlo bawiha tang pawh hi kan tlahniam hle maithei a sin. Mithiam ten vaihlo lam chi atanga natna leh thihna tam tak a thlen ni a an sawi laiin, sualah chuan kan ngai lawi si lo. Ruihhlo bawiha tang kan tih te nen hian enge a danglamna ni ang le? Pathian hian hriselna leh damreina a ngaihhlut zia chu kan Bibleah pawh hian kan hmu a; Israel fate ho hnenah an lo hrisela an damreina turin awm dan tur leh ei leh in thianghlim ei turte a siam sak vek a ni. Leviticus 19:32 ah chuan “Lua kelsam tote hmaah chuan i ding zel thin tur a ni a, tar hmel chu i zah tur a ni a, i Pathian chu i tih tur a ni; Kei hi LALPA chu ka ni”tiin a lo sawi.

Daniala 1:15,16 ah chuan “ Tin, ni sawm tawpah chuan lal chaw tui hmel eitu tleirawlte zawng zawng ai chuan an hmel a lang mawi zawkin an lo thau ta zawk mah a. He lai thu kan hmuh ang hian Babulon lal in a chaw leh sa, uaiin tui tak tak ai khan Danialate thian zahovin tuisik leh thlai ringa ni sawm an inkhung hran khan an hmel a mawiin an hrisel zawk a, an lang thau zawk bawk tih kan hmu a ni. Hei vang hian sa ei loh tawp tur tihna lam chu a ni hauh lo va, nimahsela, sathau leh thisen leh sa tawp tak tak ei teuh teuh kha erawh kan taksa hian a thatpui lem lo. Tuisikte hi mantlawm si, taksa tana hrisel si a ni a, tui in tam hian kan taksa natna tam tak awm tur kha nasa takin a venghim tlat a, tui vawt vawt tak tak in erawh a hrisel lem lo. Hmeichhiate pawh hi vun nalh duh vanga vunhnawih chi manto tak tak leh makeup changkang tak tak hmang thin, ei lehin leh khawsakna fimkhur lem silo ho ai chuan, tui in tam a, sa ei tam lo leh thlai ei tam hmeihhiate hi an upat hnuah an vun a nalh duh daih zawk. Bibleah hian kan hriselna tur leh kan damreina tur engkim alo chuang veka, hengte hi zawm thei ila chuan kan hriselin kan damrei zawk ngei ang.

Ramngaw leh ramsate hi kan hriselna tura Pathian lo siam vek a ni a; kan tichereu nasa tawh lutuk a, hei hian boruak tha kan hip tur a tichhiaiin natna a ti tam ta em em a ni. Thil siamchawp hian min tichhe nasa tawh lutuk a, Pathiam siamsa hi uluk taka enkawla hmang ila chuan kan hriselin kan damrei zawk ang. Khawvel changkanna leh siamchawp thil tam lutuk hian mihring a ti hrisel lovin, a suat nasa tam em em a ni. Pathian thu hi zawm mai ila kan hriselin kan damrei a ni mai. 1 Lalte 3: 14 ah chuan “ I pa Davidan a zawh anga ka thuruatte leh ka thupekte pawm tura ka kawngte I zawh chuan ka dam reitir bawk ang che” tiin Pathianin Solomona hnenah a lo sawi a. Pathian thuruat pawm leh zawm tlat hi damreina a lo tlat mai. Kan rama natna leh thihna tam lutukte pawh hi Pathian thu kan zawm tawk lo tihna a ni mai lovang maw?

Leave a Reply

error: Content is protected !!