- K. Hmingthankaia
Ni 7.7.2025 khan, sikul tan hun leh sikul calendar leh sawrkar sikulte uniform inang hman chungchanga mipuite nena sawihona chu School Education Directorate Conference hall-ah, School Education Director Chairmanna hnuaia neih a ni. A hmain hemi chungchanga ngaihdan leh rawtna neite tan, ziak leh pdf a thawh theih a nih thu an lo puangzar tawh a, tin, ziaka thehluttute chu sawihonaa tel tura sawm an nih angin, kei pawh pdf leh ziaka ka thehluh ve avangin he sawihonaah hian, phone-a min rawn sawm nawn leh angin ka tel ve a ni. Mahse, chawhnu lamah thu ka sawi ve ang ka tih laiin, thil dangah rokhawlhna ka neih tak avangin ka tel tluan thei ta lo a ni. Nimahsela, eng eng emaw ngaihdan chu min neihtir hman tho e.
Hetiang thil pawimawh lutuk, ram pum leh chhungtin, mihausa atanga rethei ber thlenga nghawng nghal thei thila mipui rawnna chang an hria hi Sawrkar leh Department an fakawm hle mai. Chairman pawhin, ” Hetiang hi department dangin an tih awm kan la hre ngai love” a tih hi a dik a ni. An fakawn tak zet.
Tunhma lam khan sikul tan hun chungchangah hian thu ka lo sawi ve nual tawh thina. 2015 kuma sikul tan hun tihhma, zing dar 8.00 a sawn hma kha traffic jam tihziaawmna tura tih ni mahse, a lo chhuahna bul tak chu, naupang nunchang leh kan khawtlang nunphung, soceity living standard siamthat nana Education department hmalakna hmasa zawk niin dept. lam chuan an sawi a ni. Mahse, khatih hun lai kha traffic jam chungchang kan buaipui thar nasat lai leh, a tihziaawm dan tur kan zawn nasat lai a ni a. Kha sikul tan hma pawh kha traffic jam tihziaawm nana tih a lo ni ta a ni. Transport dept. leh Lengzem magazine tangkawpin traffic jam tihziaawm dan tur chungchang inziahsiak an buatsaihah pawh kei pawhin, a hmingin lawmman chhete ka dawng ve nghe nghe a ni.
Kha sikul tan hma kha a tha em ema, mahse, sawiseltu an awm tho a. Sawrkarin tanhma tur a puan hmain, zirtirtu pawl hrang hrang, primary, middle, high sikul leh higher zirtirtu aiawh, MPTA, MSTA, MISSTA leh HISSLAM-te, ni 8.April 2015 a School Education Directorate Coference hall-a inkhawm pawhin, ‘ Sawrkarin sikul tan hma tur a tih hi a theih chin china tihhlawhtlin tha kan ti a. Zirlaiten tha taka lehkha an zir theih nan, zirlai nu leh pa leh zirlai pawlte pawhin harsatna siam lo turin kan ngen e’ tih thu an chhuah nghe nghe a ni.
Zing dar 8 a sikul tan chu sawiseltu an awm chho zel a, a bik takin nuho zing tho hma peih loho an ni lehzual. Naupang thil ei hmatir lutuk an pumin a ngeih lo, tih vel chu an chhuanlam a ni. MLA inthlan dawn hnaih phei chuan an bengchheng lehzuala, khatih laia Opposition- ho lah chuan vote zawnna remchangah lain, an manifesto-ah an hmang ta hmiah mai si. An tling zui ta bawk si a.
Sikul tan tlai chu an ti leh dawn ngeiin a langa, sikul tan tlai tum chu Chanchinbu lama na taka sawisel hmasa bertu pawh niin ka inhria. Jan.10.2019 Vanglaini-ah a awm kha. Pu PLa pawh tan tlai duh loin a tang nasa khawp mai. Sikul tan hma chu chhungtin tan a tha a, hriselna leh hmasawnna a ni a, economic takin a tha a, kan hlim phah bawk a, zawi zawiin kan ram hian a thatpui dawn a ni tihte, chhungtin pawhin kan nitin hun hman dan, routine kan siamrem chhoin, kan thiam mek a ni tihte, vote duh vang mai maia hetiang thil pawi tur hi hman loh tur tihte leh, hetiang thil lian tham leh pawimawh lutuk, chhungtin nghawng nghal thei thilah chuan, zau zawka inrawnkhawmte, mipui ngaihdante pawh lak thin tur a ni, tihte chu ka ziak a ni. Mahse, ni 7.April 2019 a Mizoram Gov’t Teacher Federation-in Dawrpui sikula inkhawm an neiha khuallian, khatih laia Education Minister chuan, sikul tan hun tihtlai a nih tur chu a puang ta tho a ni.
MZP lamin chumi ni la la chuan Minister chu an hmu nghal a, tunhma anga sikul tan tlaia, ban tlai, zing dar 9.30 a tana, tlai dar 4.00 a ban chu an duh loh thu leh, a tlai berah zing dar 8.30 emaw, dar 9.00 emawa tan an duh thu an thlen a ni. Tichuan, vawiin thlengin zing dar 9.00 a tan chu kan hmang ta zel a nih hi. Tlema tan hma leh tlai deuh sikul pawh an awm tho mai thei.
Tichuan, tunah chuan, sikul kai dan vel leh uniform chungchang hi tihdanglam tha kan ti em? Engtia tihdanglam nge tha kan tih? , tih chungchangah tun ZPM Sawrkar chuan mipui rawnna chang a hre ta a ni. Mahse, 7.7.2025 a vantlang inrawnkhawmna, ‘ Public Consultation Meeting’ tih hming an puttir kha a public tawk lo deuhin ka hria a ni. A hmain a duh duhin ziak leh pdf a thlen theih tih chu Chanchinbu leh TV lamah an lo puangzar tawh tho naa, inkhawmnaah khan, a tak taka naupang sikul kal vel buaipuitute leh, sikul kai dan leh zirna lam ngaihventu mipui nawlpui an kal tam tawk lo ka ti deuh a ni. A kal tam zawk kha department lamin an sawm, zitirtu pawl aiawh hrang hrang leh, education kaihnawih sawrkar mi leh department lam leh, NGO hrang hrang an sawm te kha ni maiin ka hria. Mi satliah chu keimah bak chu pahnih khat bak an nih hmel loh ka ti. Kei lah ka awm tluan si lo.
Mahse, ka awm chhunga thusawi hrang hrang ka ngaihthlak atang chuan, zirtirtu pawl lam chuan, zirna lam chungchangah mipui rawn a tul lo, education department rin tawk lohna a ni, deparment tihmualphona a ni, tih lamte chu an sawi ring hle a ni. Mipui satliah lam atanga sawitu pakhat thung chuan, ‘ Heti khawpa kan ram sikul zirna chhe lutuk, kan rama topper pawh India ram puma hniam lutuk chu sawi loh, north east-ah pawh a hniam ber pawl kan ni chunga, mipui rawn a ngai lo, kan la ti duh ang maw’, a ti ve thung. Tin, sikul zirtirtu pawl lam chuan sawrkar sikula uniform inanang neih chu an lo duh lo theuha, form hran neih chu an sikul theuh hriat theihna, chhinchhiahna, sikul identity atan a tha tih lam an sawi a ni. An sawi dan kal hmangah an duh ang taka uniform ruahman an duh niin a lang. Zirtirtu lam atanga sawitu zinga pakhat chauhin common uniform neih chu tha a ti niin ka hria. Mipui lam atanga sawitu pakhat chuan, intluk tlan kan duh kan ti a, intluk tlan chu kan duh leh si lo a ni maw, form man to te hi kan tlin vek lo. Mizoram pum leh khaw hrang hrang dinhmun ngaihtuaha, chhungtin khawsak dan chhuta uniform inang neih a that thu a sawi ve thung. Tin, zirtirtu lam atanga tam zawk chuan, kum khata sikul luh hun chhung, sikul calendar hi, calender year, Jannuary tanga December nise an duh niin a lang. Mahse, education lam kaihhnawih department leh mi thenkhat chuan, tuna kan kal dan, India ram nawlpui kal dan mil leh, sawrkar kum kal dan nena inmil, financial year, April- March hi a tha an ti. Mipui lam atanga sawitu pakhat chuan, Jannuary – December chu zirturtuten anmahni nawmsak dan tur an duh vang a ni lo maw? a ti ve thung. Sikul timing, sikul tan hun sawi honaah ka tel hman ta lo.
Engpawh nise, Chairman-in, he inrawnkhawmna hi thu tlukna siamna tur a la ni lova, ziaka thehluhte nen leh, midang rawn chung zela la ngaihtuah tur a ni e, a tih angin, ka rawtna tawite leh mawlte, ziaka ka thehluh chu ka’n tarlang tel law law ange.
- Sikul tan hun hi zing dar 8.30 ni vek se. Naupang hruai turte chu dar 7.30 leh 8.00 inkarah an chhuah a ngai a, traffic jam a ziaawm phah bakah, office leh hna dang thawk leh duh tan inbuatsaih lehna hun a awm a ni. He ka rawtna, zing dar 8.30 a sikul tan hi tu tan pawh hma lutuk lo, tlai lutuk lo, inbuatsaih hman vek, kan vai atana tha niin ka ring.
- Sikul calendar chungchangah chuan zir chianna thuk leh thiamna engmah ka nei lova, mahse, kum tam tak chhung mawl taka ka lo chhut ve dan chuan, sikul kum tawp promotion exam chawlh hi, May thla bul atanga a rem loh pawhin, May ni 10 atanga June ni 20 inkar, 10th. May-20th. June hi ni thei se. A bak chu siamrem dan an thiam tawh mai ang. A chhan chu, May thla chawhma lam atang hian mumal lo taka ruahpui leh thlipui, to thli, to haw thawh thut thut hun lai a nih kumtin thin vang a ni. Tin, hemi hun chhung hian leimin a tam em em bawk a ni. Naupang an ngaihtuahawmin an khawngaihthlak em em a ni. June thla tawp lam atang chuan thlipui na lutuk a awm tawh lova, ruah sur dan pawh a nemin a mumal deuh tawh a ni. Sikul uniform inang chungchang chu sawi tur ka hre lo.
Khing ka rawtna mawl te tete khi hlawhtling lo pawh ni sela, tun tum chu Sikul chungchanga Sawrkarin mipui a rawn avang leh, kei tehlul ka tel ve phak avang hian ka lawm tho e.