Sertawk thatnate

  • Dr. C. Lalrampana

India ramah sertawk (Pomelo) thei, ‘citrus maxima’ tia hriat bawk hi Hindi-in “Chakotra” an ti a. India ram tawng hrang hranga hming hrang hrang a nei vuah chu Sanskrit tawngin “Karuna”, Bengali-in “Batabilebu”, Telugu-in “Pamparapanasa”, leh Tamil-in “Bambilimaas” te a ni a, Mizotawng chuan Sertawk tih a ni. Kum zabi 20-na laia Mahatma Gandhi-a’n Devanahalli bul Nandi Hills a tlawh tum khan Sertawk a ei a, tui a ti hle niin an sawi thin.

A THATNATE CHU?
Sertawk hian taksa chakna a pai tam hle a, hei vang hian hriselna atana hlawkna tam tak a nei a. A hlawkna pawimawh tak takte chu:

  1. Natna dotu (Immunity) a tichak: Vitamin C a tam avangin sertawk hian taksaa natna dotu (immune system) a tichak a, natna hrik a lo dolet thei bawk.
  2. Lung hriselna puitu: Amaha potassium awm hian thisen sang tihziawm nan a pui a, lung natna a veng tel thei bawk.
  3. Aids Digestion: Sertawk hian dietary fiber a pai tam a, ei leh in hriselna a tichak a, ek harsatna a tiziawm thei bawk.
  4. Antioxidant Properties: Vitamin C leh flavonoids ang chi antioxidant a pai a, hei hian exigent tlakchhamna leh natna khirh tak tak a veng thei a ni.
  5. Thisen thlum tihniamtu: Zirna thenkhat chuan Sertawk hian fiber leh antioxidant a ken tam avang hian thisen thlum thunun nan nghawng tha tak a nei thei tih an hrechhuak.
  6. Buk rit tineptu: Calorie a tlem a, fiber a tam bawk a, sertawk hi taksa buk rit lutuk tihniam nana puitu tha tak a ni thei.
  7. Vun hriselna: sertawka vitamin C leh antioxidants-te hian vun hriselna a veng thei a, tar harna a thlen thei bawk.

SERTAWK MU HI?
Sertawk mu/çhi (Citrus Grandis) hian hriselna atana hlawkna awm thei engemaw zat a nei a, mahse heng hmanna thenkhat hi zirchianna tam zawk neih a la ngai niin mithiamte chuan an ngai a, hriat theih china a hlawkna pawimawh zualte chu:

  1. Antioxidant Properties: Sertawk mu/chi hian antioxidant a pai a, hei hian oxidative stress leh cell chhiatna tur a veng thei a ni.
  2. Antimicrobial Effects: Zirna thenkhatah chuan sertawk mu/chi atanga lakchhuah hian antimicrobial property a nei thei a, hei hian bacteria leh fungi thenkhat dona kawngah a pui thei a ni.
  3. Nachhawkna: Sertawk mu thlawr fim (extracts) hian nachhawkna tha tak a nei thei a, hei hian natna tihziaawmna leh a kaihhnawih natna tihziaawmna atan a pui thei a ni.
  4. Cancer dotu: Zirchianna thenkhat chuan sertawk mu/chi atanga compound hmuhchhuahte hian cancer dolet theihna tha tak a nei thei tih an sawi a, mahse, hei hi nemnghet turin zirchianna tam zawk neih a la ngai a ni tih hi chu an ngaihdan a ni.

EI DAN TUR
Sertawk mu hi Mizo zingah a hela ei kan ching thin. Thenkhatin BP sang thunun nan leh zunthlum damdawi atan an hmang thin. Hei hi research atanga ei dan tura thurawn ni lo mah se, a eitute’n an tangkaipui miau chuan tu hnial rual a ni lo, a eitu mawhphurhnaah a innghat zawk a ni. Sertawk mu hi tuilumah darkar 24 chiah zawp hnuah a mu tuamtu kâwr kha kheh tur a ni. A mu chu rawtsawmin hnâng ban thlarha chawh hnuah ei thin tur. A kâwr hamda nena ei hi rilah a beh theih avangin tihdan tur ang tak khian uluk tak leh fimkhur taka sawngbawl hnuah zingtin leh tlai tin riltam laiin ei theih a ni. Sêrtawk hi a kâwr atanga a mu thleng hian ei theih a ni a, a kekawr hi hotel leh restaurant-ahte chatni atan leh chawhmeh kana tlak atan an hmang thin. A tak leh a mu hi zunthlum leh BP sang thunun nan hman a ni bawk thin. Engpawhnise, tangkai taka hmang thiam apiang tan vanneihna a lo ni e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!