- Dr. C. Lalrampana
Vanglaini chanchinbu Feb. 4, 2026 nilainia chhuak “Ngaihdan” huanga P.C. Nghaklianmawia’n ‘Mizo-Israel pêm turte hi’ tih thupui hmanga a ngaihdan a ziah kha uluk takin ka lo chhiar a. A ngaihnawmin a ziak tha thawkhat hle. Amaherawhchu, hriat kim loh deuh lai leh dik tawk lo lai a awm nual avangin han tuihnih ve tulin a lang a, tlem i han tarlang teh ang.
A hmasaberin “Mizo-Israel” kan tih fote hi an nihna dik tak zawk chu ‘Bnei Menashe’ [Manasia fate] tih an ni zawk e.
Israel sorkar chuan India hmar chhaka Juda hnam peng Bnei Menashe la awm zawng zawng hruai haw vek tura rawtna a pawm fel tawh a. Heng hnam bote hi Mizoram leh Manipur-ah chengin naupang leh puitling nen an vaiin mi 5800 vel an ni a, 2030-ah chuan hruai haw hman vek an tum a ni. November 23, 2025 khan Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu leh Immigration Minister Ofir Sofer chuan India hmar chhaka juda hnam bo, Bnei Menashe la awmte rang taka hruai haw turin rawtna an thlen a, Cabinet chuan pawmpuiin hei hian India sorkar bakah Mizoram leh Manipur a nghawng tel ve nghal. He hruaikirlehna [Aliyah] senso atan hian shekel 90 million [US $ 28.846 million-INR 2. 603 billion] lai mai Israeli Cabinet chuan a pawm a ni. A ropui rem rem hle mai! Israel sawrkar hian khawvel hnam dangte tan hian hetiang budget hi a la pawm ve ngai awm love; Pathian thiltih theihna vang liau liau a ni. Mizoram India-a awm Bnei Menashe zawng zawng leh sum duh vanga dawta chhungkaw 56,584 BPL-a inchhal zawng zawngte nen lam hian Israel-ah hian haw chholeh vek thei ila kan ram dik tak ramthianghlim hi Hamas, Hezbollah, PIJ, Qalqilya, Houthis helho lakah kan venghim thei lehzual dawn a ni.
He thuziaka sawifiah ngaite hi a malte tein hetiang hian sawifiah dawn teh ang:
- “Israel ram pem dodaltu hmasa chu Revd. Dr. Chuauthuama [L] a nih thu leh thawm ring ber pawl a nih thu te, lehkhabute ziakin seminar-te buatsaihin a dodal nasa hle” niin a tarlang a.
Hei vang hian Lalpa’n a chungah ro a rel ta nge, Pathian mit note a khawih palh zawk? Rin aiin a tluang ta vak lo niin a lang. Sipaihote LALPA chuan heti hian a ti si a; Ropuinna tûr angzia zelin a tikhawlotu che u hnam hnênah chuan min tir a ni: Nangni khawihtu chuan a mit naute a khawih a ni mai. [Zakaria 2:8]. Israel dodaltu nih chu hlauhawm deuh asin! CM hlui Laldenga [L] pawh kha Israel pemna tura kalkhamtu a lo ni tawh niin sawi a ni a, a ropui chhoh dawn lai takin a tluang ta lo a ni khan a lang bawk. Chutiang zelin Central sawrkara Bnei Menashe hmalakna dodala hektu zingah Vanlalzawma, Ex-MP; Revd. Dr. Chuauthuama [L],leh Dr. PC Biaksiamate pawh an la tel cheu niin sawi a awm bawk thin. Kan mithiamte leh politician-te hian Bnei Menashe-te hi lawmpuia theihtawpa hma lakpui taka ruanga kawng daltu, kalkhamtu an han ni mauh mai hi chu a pawi takzet a ni. Bnei Menashe-te hi an ramah an haw dawn a ni mai a, India Sawrkar laipui leh Israel sawrkar meuhin G-to-G hmanga remtihtawnna thuthlung ropui tak hi Mizo mipuite dal mai mai theih a ni lova, lo inrawlh buai loh hi a tha ber ang. Pathian mit note khawih palh a hlauhawm teh a nia?
- “Mipui nawlpuiin Mizote hi Israel thlah kan ni tih hi pawm lo ila, Israel hnam bo anga inngai pawl hi an la awm reng a,”
Mipui nawlpuiin pawm lo engang mah ila Israel sawrkarin hnam bo [Lost tribe]-ah pawmin a puang fel vek tawh a, Israel hnam bo kan nihzia hi kan la hre chho zel anga ramthianghlimah kan la haw dawn chauh tih hi hriat a tha hle. Bnei Menashe-te hi kum 1987 atang khan Israel-ah chhungkaw khat an lut a, 1989-ah thalai rual mi 30 Manipur leh Mizoram atangin an lut leh a, 1996-ah chhungkaw 2 an lutleh a , tun thlengin a khat tawkin an la lut reng a, kum 5 chhung 2026-2030 [5 yr plan] ruahmanna siam lawk sa vek a ni tawh tih hre reng chunga “Mipui nawlpuiin Mizote hi Israel thlah kan ni tih hi pawm lo ila” tia han rawt thatleh hi zawng a chauh thuba rawh thlak viau em le?
- “He thil hi kristianna tarmit atanga thlirin ngaihthah mai chi niin a lang lo, Kristian sakhua phatsana Juda sakhuaa inlehna a ni a …”
Juda sakhua hi kristianna tarmit atanga thlir chi a ni lo rêng a ni. Engvangin nge kristian reng tura kan la beisei theih ang? Juda an ni miau va! Bnei Menashe-te hian Isua hi an phatsan ni lovin an bona ram Mizoram India-ah hian kum tam tak an lo awm tawh avangin Isua hi Pathian nung an biak thin kha a ni lo tih an hriat chhuah avangin Pathian pakhat chauh an biak thin kha an chhunzawmleh mai zawk a ni. Miin sual a sim dawn chuan sual a kalsan a ngai a, chutiang bawkin an inhriat chhuah tawha hnu Isua an biak reng a ngai tawh lo zawk a ni. Judate’n Isua an pawm ngai lo tlat a, an awmdan an thlak thleng a ngai a ni zawk.
Juda an nih chuan serh leh sang zawng zawng pawh an zawm a ngai. Serhtan pawh an tih a ngai. Keini lo sawisel chi a ni lo. Isua, Paula, Timothea leh zirtirte pawh khan serh an tan, Kristiante pawh hian serh tan vek zawk awm tak a ni. Thinlungin serh a tan theih loh. A tak takin daktawrah tantir a ngai. Hriselna atan a tha zawk hlei hlei. Rabbi-te tehna hramg hrang hi lo sawisel ngawt chi a ni lo. Keini pawhin hnamdang ILP siamsak turte chu kan uluk thin a ni lawm ni? Iluk tak leh fimkhur taka criteria mila an finfiah vek a ngai zawk a ni.
A tawp berah chuan ei bar zawnna kawnga khawsak nawmna um vanga pem anga inpuh phei hi chu a tih chi loh hle. An ramah an kirleh dawn a ni mai a, kirlehte chu Israel sawrkarin chhawmdawlna chihrang hrang [rehabilitation] a lo pe tawh thin a, tunah pawh a peleh dawn a, nakinah pawh a la peleh zel dawn zawk a ni. Mizo thalaite pawh Singapore, Thailand, UK, USA etc. ahte hna zawngin an vak suau suau a ni lawm ni? Hna zawn buai ngai lova awm theihna chu a tluka hlu a awm em ni? Kan lawmpui mai tur a ni dawn lawm ni? Helai Mizoram kilkhawr Eizawnna tha vang si, ruihhlo, smuggling, cancer, KS, HIV+ tamna, eiruk tamna, Kristian dazat tamna rama tawmsen reng ai chuan mi taima leh hlawhtling awm khawmna, khawizu leh hnute tui luanna ramthianghlima awm chu a tha zawk fe law’m ni? Bnei Menashe-te hi Israel hnama inngai chawp, inchhal chawp ni lovin Israel cabinet meuh pawhin hnambo [Lost tribe]-ah a pawm tawh an ni a, a pawm tawh ber ahnu eng vangin nge kan lo sawisawp kher ang? Ngawi renga ihe lova pawmpui ve mai tur kan ni zawk law’m ni?
Ramri hrul hel Pawl tamna hmuna awm hlauh inzirtir phei hi chu thil pawi tak leh dawizepthlak tak a ni. Mizoram leh NE state phei hi chu Bangladesh-hovin ‘chicken neck’ an khar hun hunah China tana belchhungsa kan ni a, kan lo hlau lawk hle lehnghal a, Israel sipaite hi hlauh ngah hluai nei an ni ve lova Bnei Menashe-ho zawng zawng hi helho bitumtu atan sipaiah dah vek zawk se Israel ram himna a ni ngei ang. Engpawhnise, Mizorama awm zawng zawng leh zohnahthlak zawng zawng hian hnambo hruai hawna runpui [Aliyah] hun tiam 2026-2030 chhung hian Israel ramah hian haw khawm vek theibzawk ila, tisa leh thlarauvah ramthianghlim malsawmna hi dawng theuh thei ila a van nuam dawn êm! Amen.