Khawlum takin India ram pum a tuam mek, 47oC tling chho hial

India ram hmun zau tak chu khaw lum uchuak takin a tuam a, khawpui lianah chuan a nih dan thin aiin a lum zawk a. Delhi-ah 42 leh 44°C inkar a ni a, Ahmedabad leh Nagpur-ah 41 leh 43°C a tling a, Jaipur leh Lucknow-ah 40-41°C a thleng bawk.

Uttar Pradesh-a Banda-ah ni hnih chhung a zawnin 47°C a pel a, 47.6°C a kai a, hetiang bawk hian Maharashtra-a Vidarbha chhim lam thlengin boruak lum takin a tuam.

Hyderabad leh Chennai-ah chuan chhum lamah a lum lai berin 35°C bawr a ni a. Mumbai tuipui kam a zia deh va; 30°C chung lam a ni tho va. Kolkata-ah pawh 30°C chung lam vek a ni bawk.

Zan lam a zia deuh beisei a nih laiin Delhi leh Jammu & Kashmir telin, hmun tam takah chuan zan lama a vawh lai ber pawh a nih dan pangngai aia 5°C-a sang a ni tho.

Chawlhkar khat chhung thlirlawknaah hmarthlang leh ram lailia state tam takah chuan khaw lum hi la ziaawm mai lo tura tih a ni a. India Meteorological Department (IMD) chuan lum tak atanga lum uchuak dinhmun hian ni eng emaw zat a awh an ring a, a lum lam hi chu a nih dan thin pangngai aia eng emaw zata lum a nih a rinawm.

Hmarchhak leh khawchhak lama ruah a thlen hmain hmun tlem azawng tih lohvah chuan 45°C a pel chhunzawm thei niin an sawi lawk.

Chhim lamah chuan khawpui liante chuan chhun lam lum leh zan boruak lum leh nuam lo tak an tawng thei a, hmarchhak leh khawchhak lam hmun thenkhatah erawh ruah leh thli a thawk dawn thung niin an sawi.

Heti taka India-a khua a lum hi a hun pangngai a thlen vang a ni pakhat a. April leh May thlaah hian ni a sa tha a, tuipui atanga thli lum thawk vang te hian a lum tlangpui thin a. Hetih hun lai hian khawthlang lam leh ram thenawm, Pakistan-ah a lum em em thin.

Hetih rual hian khaw lum uchuak tak hian a tuam zau telh telh thung a. Hei hi tual chhunga khawsak dan leh khawvel puma thila thil thleng vang a ni.

Ram chhungah chuan khawpui leh khawpuite chu an chhehvel thingtlang hmun aiin a lum zawk a, a chang phei chuan 10°C chuang mahin a lum zawk thin a. Hei hi a chhan ber chu khawpuiah chuan thing leh mau leh ram ngaw thate awm tawh lovin steel, darthlalang leh concrete structure a tam a, hei hian lumna a hip lut nasa a, a pai rei thei zawk bawk a ni.

A chhan dang langsar tak chu a pangngai aia ruahtui tla hmaa a tlem a, van boruak thianghlim leh boruak inlumlet a ding a, hei hian tuifinriat atanga boruak dai zawk kal tur a dang a ni.

Mi thiamte chuan sik leh sa inthlak – mihringte siam greenhouse gas emission avangin khaw lum uchuak hi a tam zual niin an sawi bawk.

India a lum chhan langsar tak pakhat chu Pacific biala El Nino lian zel vang a ni a. El Nino (leh La Nina) hi Spanish tawng – ‘mipa naupang’ leh ‘hmeichhe naupang’ tihna a ni a, Pacific tuipuia insiam, khawvel pum khaw lum leh vawh dan hril thei a ni.

‘Little boy’ hian khaw lum dan pangngai lo a keng a, ‘little girl’ hian a kalh zawngin a keng thung a, hei hi Pacific tuipui chung boruak lum lutuk emaw, a vawt lutuk emaw a nih chuan a thleng thin.

Kum tin El Nino emaw, La Nina emaw a thleng lo va, khawvel hmun tina a nghawng a inang vek lo bawk a. IMD chuan kuminah pawh El Nino a awm theih thu a sawi tawh a ni.

India-ah chuan fur ruah tlakah a nghawng thin.

Pacific tuipui tui lum zawk chu El Nino phase-ah chhim leh khawchhak lamah an nawr a, hei hian Asia, Australia leh Africa lailiah khaw lum zawk a thlen thin.

Leave a Reply

error: Content is protected !!