Indian Prime Minister Narendra Modi-a chuan ram chhungah public examination system tha tawk din a tul thu a sawi a. Hei hi ‘cockroach’ tia an sawi, thalaite kaihhruai movement-in tun hnaia exam zawhna put duh loh vanga parliament pana kawng an zawhnaa police nen nasa taka an intawng hnua a sawi a ni.
Thawhlehnia Modi-a thu sawi hi May thlaa damdawi zirna sikula lut tur zawnna exam zawhna a put avanga thalaiten lungawi lohna an lantir mek chungchang a sawi chhuahna hmasa ber a ni. Thalaite inhawr khawmna hi a term thumna hmang mek prime minister-in thil a hmachhawn lian ber pakhat a tling tawh.
Thawhtanni khan thalai sang tel chuan Education Minister Dharmendra Pradhan-a bân phutna lantir nan parliament panin kawng an zawh a. Zawhna put khan zirlai maktaduai hnih chuang tibuaiin tam tak an intihhlum phah.
Delhi Police chuan Delhi lailia an innawrnaah venhim hna thawktu leh police 118 leh mipui lam 60 telin mi 180 chuangin hliam an tuar niin an sawi.
Lungawi lohna huaihawitu ber, Cockroach Janta Party (CJP) chuan thalai 150 chuang damdawi inah enkawl ngaiin an awm mek tih an sawi thung a. Police hian hnawh darh nan tiangin an vua a, tear gas-in an kap bawk.
Modi-a chuan rorel lai tangrual sorkar chuan exam-a dik lo awmah hma a la mek zel tih sawiin mi 13 man an ni tawh a, lung inah dan an ni tih a sawi niin Parliamentary Affairs Minister Kiren Rijiju-a chuan a sawi.
Modi-a hian zawhna put avanga exam that leh pawh a hlawhtling a, result tihchhuah hun tihkhawtlai phah a ni lo tih a sawi bawk tih Rijiju-a hian a sawi.
“Prime minister chuan… thalaite hmakhua chiang lo pakhat mah a awm loh tur thu a sawi a, …tute pawh a mawhphurtu hremna kawngah tanrual a ngai a, system tha siam ngei a ngai tih a sawi a ni,” a ti.
- Kawng zawh tawh lo
Modi-a’n hetiang thu a sawi tih puan a nih hma hian CJP chuan sorkar laka lungawi lohna lantir nan kawng an zawh tawh dawn rih lo tih an sawi a, parliament pana an kal leh chuan anmahni thlawptuten police kut an tawrh leh phah dawn tih an sawi.
Thawhtannia parliament thleng kawng zawhah khan Delhi leh a chhehvela mi sang tam takin zawm turin an kalkhawm a ni.
Thla tam pawh la liam lova ding, CJP hian thalai, Gen Z Indian maktaduai tel hip khawmin Pradhan-a a bân an phut a. May thlaa zawhna put kha zirna huanga eirukna bul thuk tak awm lantirna a ni tih an sawi.
Thawhlehniah khan Delhi lailia an pun khawmna, Jantar Mantar-ah mi 500 vel an kal khawm leh a, an au rual leh nasa a. Venhimna khauh takah kalpui zuiin hmun thenkhatah paramilitary an patrol a, lirthei kal vel tibuaiin hungna a la awm teuh bawk.
CJP dintu, Abhijeet Dipke-a chuan thalai tam zawkin na an tawrh belh an duh loh avangin parliament pana kawng zawh an tum tawh lo tih a sawi a. Anmahni thlawptute hnenah ngaihdam a dil a, a bik takin hmeichhia, mipa police officer-te kut tuar chungah ngaihdam a dil zual.
Delhi Police chuan thalai pungkhawm hi ‘dik lo tak, mi nawr leh tharum nen’ an che a, warning an pe chungin ‘khapna thil an bawhchhe nasa’ niin an sawi ve bawk.
Movement hi activist Sonam Wangchuk-a’n a thlawp atangin a darh nasa zual a, ani hian June 28 atang khan chaw ngheia nawrpuiin Inrinni khan police-in tihluihna nen damdawi inah an dah lut.
- Mi mal damdawi inah Wangchuk
Thawhlehni khan Delhi High Court chuan Magsaysay award winner Wangchuk-a hi sorkar enkawl damdawi in atanga mi mal damdawi ina sawn phalna a pe a. A hmain a nupuiin insawn a dil a, court dangin an phalsak lo va, a pasal chu dan lova man niin a sawi.
CJP hruaitu pahnih chuan Thawhtanni zan khan Union Health Minister J.P. Nadda-a an hmu a, ani hian sorkarh an thil phutte sawiho turin hun pe turin a dil niin sawi a ni.
An phut zingah hian Wangchuk-a chhuah, Pradhan-a bân leh zawna put avanga zirlai intihlum chhungte hnenah zangnadawmna Rs. maktaduai 10 pek a tel.
Thawhlehni khan Nadda-a hian Delhi-a sorkar damdawi ina dah lungawi loh lantirnaa hliam tuar thenkhatte a kawm bawk.
CJP hi Indian thalai mangangte online-a inzawm khawm an ni a, hna vân em em laia exam zawhna put chuan an bei a tidawng a. Dipke-a leh a thlawptute hian thla hmasa atang khan Pradhan-a a bân phutin sit-in demonstration hi an tan a ni.