India Hnam Hla – Vande Mataram

  • Dr. C. Lalrampana

India hnam hla ‘Vande Mataram’ hi Bankim Chandra Chattopadhyay phuah a ni. A lehkhabu hming Anandamath-ah kum 1882 khan a lang tan. “Vande Mataram” hi Sanskrit tawng a ni a, Mizo tawng chuan:

“Ka ram nu, chibai ka buk ache ; Ka ram nu, ka zah takzet ache” tihna a ni thei awm e.

A phuahtu hian India hi ram nu ber [Motherland)-ah ngaiin, zahna leh hmangaihna lantirna atan a phuah a ni. A lar êm êm chhan hi British hun lai khan independence movement-ah mipuiin an sak nasat avangin India ram “National Song” India hnam hlaah pawm a nih tak vang a ni. India ram, leilung, tui, thing leh maurua, nungcha zawng zawng, mirethei leh hausa zawng zawng enkawltu “Nu” anga ngaihna hla a ni ber. India ram leilung leh a chhunga thil hlu awm zawng zawng fakna a ni ber âwm e.

Union Govt.-in January 2026 khan thupek thar a chhuah a, “institution zawng zawngah” tih a ni bik deuh. MHA (Home Ministry) in Jan 28, 2026-ah “Orders relating to the National Song of India” a ti chhuak a. UGC pawhin April 6, 2026 khan College/University zawng zawngah “strict compliance” zawm ngei turin a ngen leh bawk. Official version thar: Tun hma chuan stanza 2 chiah hman thin kha, tunah chuan stanza 6 a vaiin sak tur a ni. A rei zawng hi min 3 leh second 10 vel lai a ngai a ni.

Sak hun tur bikte chu-Flag unfurl hun, President/Governor lo kal leh haw hun; Cultural function leh ceremonial function dangah te; Sikulah chuan nitin tan nan; a nâwlpuuia sakhovin tan tur a ni.

Jana Gana Mana nen a inrual chuan Vande Mataram sak hmasak zawk tur a ni.

Govt function, sikul, college, university zawng zawngte tan a ni. West Bengal sorkar pawhin state sikul zawng zawngah morning assembly-ah tih ngei ngei tur a ti.

Hriat tel tur pawimawh eraw chu hei hi tihluina leh tih ngei ngei tur “compulsory” tia sawi a ni a, mahse, mimalin a duh loh tlat chuan sak luihtir theih dan lam a awm leh awm loh chu Supreme Court rorelna hlui leh Article 25 (religion freedom) nen a inkalhna a awm leh awm lohvah a innghat. Cinema hall-ah film/documentary chhunga sak a nih chuan din tur a ni lo.

Tunah hian sorkarin “Prevention of Insults to National Honour Act, 1971” tihdanglam a tum mek bawk a, Vande Mataram sakna daltu chu hrem theihna tur dan a dah tel mahna le?

Kum 2026 chhunga MHA thupek thar hian “institution zawng zawng”-ah hun bik neia sak tur a ti tlat a, tun hma anga châng 1&2 chiah ni tawh lovin, a kima vek sak tur a ni tawh.

Mizo Zirlai Pawl chuan March 9, 2026 khan thu an chhuah a. Union Govt-in Vande Mataram stanza 6 kim “tihluihnaa” sikul, college leh govt office ah sak tura thupek a chhuah chu an dodal nasa hle. A chhan chu:

●》Mizoram hi Kristian tamna state a nih avangin “inappropriate and insensitive” a ni an ti.

●》”Article 371(G)-in Mizo custom leh sakhaw lam humhimna a ken tel avangin, hetiang directive nen hian a inhmeh lo” an ti.

●》 “Sikull/College chu zirna leh rilru thanlenna hmun a ni tur a ni, politics emaw sakhaw lam tihluihna hmun atana hman a tha lo” an ti.

●》”Mizo Identity: Mizo state anthem “Ro min relsak ang che” tih hi Mizote inpumkhatna leh pride entirtu a ni zawk” an ti.

CM Lalduhawma ngaihdanah pawh – “stanza 1 & 2 chiah hi Mizoramin kan pawm thei, mahse, a zavai chuan mipui leh sorkar tan pawm chi a ni lo” a ti bawk. MZP chuan Mizoram Legislative Assembly-in he directive dodal tlat tur hian ngenna an siam bawk a. “Inbiakna fel tak awm hmasa lo chuan sikul/college-ah engmah tihluih tur a ni lo” an ti bawk. MZP leh CM-te ngaihdan inang deuhin, Vande Mataram sak ngei dawn pawhin vhang 1&2-na chiah tih luihna tel lova ni turin an duh ber.

He hla thu hi ram, tui, thing, leilung fakna a ni a. Pathian biakna tawngkam tak tak a awm lem lo tiin, “ram hmangaihna” hla angin en a, sak pawisa lo mi tam tak an awm. Mizote pawh India mi kan nih angin ram tan phurna lantir nan kan sa thei tih ngaihdan pawh a awm ve bawk.

MZP leh mi dangte’n an hlauhthawn dan ve thung:

●》Sakhaw lam: a chang thenkhatah “Nu ram” hi Pathian anga chawisanna a awm nia hriatna an nei. “Monotheism ringtu tan chuan “Pathian lo chu chibai buk loh tur” tih nen a inkalh thei” an ti.

●》Mizo sentiment: Kan ramah hian state anthem kan nei tawh “Ro min relsak ang che” tih a ni. Chumi bakah tihluihnaa sak chuan kan culture voh bikna, Article 371(G) nen a kalh an hlau.

●》Zirna hmun: Sikul hi zirna hmun chauh ni se, politics/sakhaw thil tihluihna hmun ni lo se an duh.

He thil hi “A dik emaw , a dik lo” tih ringawt a ni lova, mihring ngaihdan leh hriat dan a inan loh vanga thil buaithlak zawk a ni. Ram hmangaihna lantirna atana tha titu an awm, chutih rualin sakhaw zalenna leh state identity humhim duh vang a hlautu an awm bawk. A pawimawh ber chu inrâwnho va, inhuatna awm lova kalho dan ngaihtuah hi a ni zawk ang.

Vande Mataram chang 3-6-na thleng awmzia Mizotawngin tarlang ila: India ram hmangaihna hla a ni a. 1 leh 2-na chu sorkarin hman bik atan a pawm a, 3-6 na hi “thil tam tak avangin hman tlanglawn a ni lem lo. Mahse, a awmzia a tha hle.

Chang 3-na: Ram mipui chakna leh inhumhimna a ni.

“Mipui nuai 70-te aw chu a au rual a, nuai 20 kut chuan silai an keng a. Engatinge nu i nih avanga chak lo i tih theih? I kut a chak si a, i fate chhan chhuaktu, hmelma tiboral thintu i ni” He lai hian India ram chu mi pakhat chauh a ni lo tih a tilang. Mipui maktaduai tam tak awka au ruala, an kuta an inhumhim tlan tlat avanga chak an ni” tih a tarlang. “I chak lo” tia sawi theitu an awm lo, i fate venghim tur leh hmelma do turin i chak tawk” tihna a ni. Unity leh patriotism a tarlang ber.

Chang 4-na: Nu chu Finna, Biakna leh Chakna a ni. “Finna i ni, Dharma/Ram dan tha i ni. I thinlung, i nunphung. Ka taksaa thaw i ni. Ka ban chakna, ka thinlunga rinna i ni. Durga, Lakshmi, Saraswati i ni” Hetah hian ram hi lei ram mai a ni tawh lo. Finna, Zirna leh hriatna, Dharma, Dikna, rinawmna, nun dan tha, Chakna mipui banah a awm;

Rinna mipui thinlungah a awm. Chuvangin, India culture, rinna leh nunphung zawng zawng hi “Nu” ah hian a kim vek tihna a ni. pathian nula 3-te hming pawh a sawi: Durga = hmelma tiboraltu, Lakshmi/Kamala = hausakna leh malsawmna, Saraswati/Vani = finna leh lehkha thiamna.

Chang 5-na: Pathian Nu angin a ngai. “Nang chu Durga, ban 10-a ralthuam kengtu i ni. Nang chu Kamala, lotus pangpar chunga awm i ni. Nang chu Vani, finna pe thintu i ni. I thianghlim a, tehkhin phak rual i awm lo” He châng hian India ram hi Pathian nu pathum angin a sawi. Chungte chu: Durga – Sual do chakna; Lakshmi/Kamala – Ei leh bar, hausakna;

Saraswati- Zirna leh finna. Ram ropui chhan tur chu he thil 3 hi a ni tih a entir: Chakna, Hausakna, leh Finnate nen.

Châng 6-na: Nu renga mawi leh hringtu: “Nang chu thing chawrno hring nghelh, mawi taka chei, nui hmel pu sêng chunga mipui chawmtu leilung i ni”

Stanza 1-na a sawi khan a rawn khar nawnleh a ni. India ram chu: Tui a hnianghnar;

Thei leh thlai a tha;
A hring dup a, a mawi;
A hlim a, a zaidam;
Mipui zawng zawng chawmtu a ni tih a sawi nawnleh a ni

Chang 3-naah: “Mipui kan inpumkhat chuan kan chak

4-naah: Ram hi kan nun, kan zirna, kan rinna zawng zawng a ni; chang 5-naah: Ram chu Pathian nu anga chak, hausa leh fing a ni; chang 6-naah: Ram chu a mawi, a hring, mipui chawmtu nu ber a ni” tiin thiam takin a phuahtu hian a tarlang.

He hnam hla hi tha hle mah se, CM Lalduhawma leh MZP-te dodal tlatna point hi a dik hle. Chãng 4&5-naah phei hi chuan milem pathian chakna leh thil tihtheihna hian Pathiannung hmel a hliah hneh hle a ni. Durga/Lakshmi/Kamala/Sarswati etc. tihte hi tel nuai lovin châng 1&2 ang hian tluangtlam tak ni se’ng chuan dodal ringawt chi a ni chuang lo. Chuvangin, kristian minority-te tan chuan châng 3-6 hi chu sak ve chiam chi a ni lo tih kan hriat tlan a pawimawh hle. Mahse, Sorkar laipui thuchhuak a ni a, keini lo dodal bur chi erawh a ni love.

Leave a Reply

error: Content is protected !!