Sumhmun Titi – 13

  • F. Vanlalrochana
  1. HMUN KHAWHARAH PATHIAN: Ma Durga beutute Temple hmingthang tak awmna hmun, Assam rama Karbi Arlong hmuna, Deopani khuaah Kristian chhungkaw li lek an awm ve a. Karbi Anglong Presbyterian church hnuaiah Fellowship pakhat angin an awm ve leuh leuh a. Chumi hmunah khawhar takah chuan, Ni 5-02-2017 khan kan va inkhawm ve a ni. Chumi kan inkhawm thu chu ka han sawi thar ve leh dawn a ni.

Deopani-ah hian, Joysin-a a awm a, an kohhran biak in sakna atan an chhungkaw ram a pe a. Chumai ala ni lo, mau hmun zau pui mai a nei a, a mau zawng zawng a thlawnin Biak in sak nan hman a phal char char a, ama balu pawh a remchan dan angin a thlawnin a thawh mai zel a ni.

Joysin-a hmun pekah hian, Barpathar hmun awm Alpha Company of 3rd IR (Mizo) Battalion , Assam in Biak in hi kan sa a. Kan inkhawm lai hi chuan, kan la zo fel lo deuh a. \hutthleng leh Pulpit te kan la siam mek lai a ni a. Inkhawm dawn apiang-in, Joysin a te hian an chhungkaw chair awm ang ang an keng phei a, \hutna atan kan hmang a. Banah an seng fel leh a. Khuang a rawn keng a, amahin a vaw bawk a.

Thu tawite sawina hun min pe a, Pu Lalramnghaka, Chutih laia deopani vel bialtu Evangelist Teacher-in tawng min leh sak.

Mi 10 pawh inkhawm kan tling lo a. An zai ring em em thung a. Biak In lian lo takah pawh, thawl em emin an inkhawm a. An tihtur ang ang an ti kim ve thlap bawk a. Anni che vel kha a hmuhnawm ka ti a ni. Kha hmun khawhar takah khan Pathian a awm.

Inkhawm chhungin Karbi tawng thumal pathum, Hemphu=Lalpa, Arnam= Pathian, leh Avi=Thisen, tih ka thiam hman.

Joysin-a hian, an chhungkaw ram \ha zet mai chu a pe tawp mai a ni a. A neih dang zawng zawng pawh a ui lo. Chhungkaw awm thei an ni bik lo a, Luia balu la chawp ei zawng an ni a, an balu lak sa chu a zuar leh thin a ni. A engmah kha Pathian ram tan a ui lo a. Joysin-a avang hian Chaltlang kohhran upa hmasa, Upa Neuva kha ka hre chhuak fo mai. Kan ram hi thimin a la bawm lai, kristianna eng a lo luh det det lai khan, Upa Neuva chu, 1907 khan Kristianah a inpe a. April ni 4, 1909 khan an chhungin baptisma an chang a ni. Kum 1915-a durtlang presbytery inkhawmpuiah khan, Upa Neuva hi Chaltlang kohhran upa atana nemngheh a ni a. Mizorama Upa nemngheh hmasak ber chu, kum 1913 khan a awm a, mi 17 nemngheh an ni a. nemngheh tum hnihnaa an nemngheh zingah Upa Neuva hi a tel ve a, Zoram pum ngaihtuah pawhin upa ni hmasa ber pawl a ni. Chaltlang kohhran upa hmasa ber hi Upa Ailawk a ni a, kum 1917-ah khan hnawh chhuah leh thuia a ni a. Upa Neuva kha, kohhran khaipa ber a ni reng a, a thih ni thlengin pathian leh kohhran tana mi inpe, Pathian ring tlat mi a ni. Chaltlang kohhranin, kum 1938 khan, “Biak ina inkhawm hruaitu apiang pulpit hma chair-ah thu rawh tawh se,” an tih pawhin, “Thla thum chhung chu Pu Neuvan a thutpui ang,” an ti a ni. Hei hian kohhran khaipa a nih zia a tilang chiang hle awm e.

Kristian a lo nih khan, a inah an inkhawm a, miin an hmu duh hle \hin. “Inkhawm tawh ang u, “ tiin a fate hian mi an auh khawm changte pawh a awm \hin bawk a. Chutiang chuan, kristian an lo pung ve zel a. Ama in bulah, ama ramah Biak in a sakpui ta a. Chu chu tun thlenga Chaltlang biak in hmun hi a lo ni ta zel a ni.

Upa Neuva te chhungin, Pathian thu an awih \an hun hi a hma em em mai a, a hun laia khawtlangin an ngahhlelh, Kut, chawngchen leh nawm sip thil dang a la tam em em maia, chutianga khawtlanga hun hlimawm tam laia zu leh sa ei ve miah lo tura Kristian nih chu a hrehawm hun lai leh a zahthlak zawk mah hun lai a ni. Zoram hmar chanah, kum 1907 khân, dan zawh kim 133 chauh an la awm a. Chawlhni serh te pawh, “Thatchhiat vang. Hawp khawp an thlo chhuak thei dawn em ni? Hmeichhia te te sam an khuih pial ang vin ven a, chawlhni sikul an kai a, ngaihzawng an neih vang, pasal an hmu zo dawn em ni?” an tih \hin hunlai kha, Upa Neuva khan, a chhungte zawng zawng kristian a nihpui vek a ni. Upa Neuva hi hriat reng tlak, Heb 13:7-in, “…An rin dan zir rawh u,” a tih ang kha a ni. Chutiang bawkin, Joysin-a chu, karbi ringtute zingah chuan, “A rin dan zir rawh u,” tih tlak a tling a ni.

Kan haw lehna kawngah, KHB 181-na chang tawp ber ka rilruah a lo awm a.
“Tin, Lalthutthleng hmaan.
Thiama ka din hun chunin,
Chhandamtu ngilnei chuan,
Lallukhum min pe ang” tih kha ka rilruah a lo awm a. Joysin-a hi, Lalthutthleng hmaa thiama a din hunah, a lawmna a va sang dawn em! ka ti a.

  1. BACH-A: Zan khat chu barogue period a mi, composer ropui Johan Sebastian Bach kha a composition phuah thar perform tur a ni a. A perform na tur biak in chu mipui an lo khat vek turah a ngai a. Mahse, tumah reng an lo awm lo.
    Chuti chung chuan bach a chuan a musician te hnenah chuan an perform tho tur thu a hrilh a. Mipui sang tam tak hmaa an perform dan tur ang tho chuan an perform ta a ni.
    Bach-a chuan Pathian tan a perform \hin a, audience Mihring awmlohah a buaipui lo.
    Keini chu A rawng kan bawlsak Pathian ngaihtuah lo hian, ” Chhum pui nasa tak ang thlirtu” te hi kan ngaihtuah zawk \hin a, kan buai \hin.

Bach a hian a composition sheet a piangah ( a music a ziahna sheet) hian SDG tih hi a ziak \hin a. Soli deo Gloria tihna a ni a, Pathian chauhin ropuina chang rawh se tihna a ni.

Chutianga Pathian chauh ropuina tur duh thintu chu a ropui zia kan sawi ve ta zel a nih hi…
” Amah a lan hun a piangah
Ropuiin kan lang ve ang

  1. MIN KAIHHRUAITUTE THURAWN PAWM

Kum 2009 khan, Kum 17 a upa Federico Macheda chu Aston villa leh Manchester united inkhelhah a tawp dawn lamah goal khungin, Manchester united chu 3-2 in an chak a, Hemi season hian an champion zui ta nghe nghe!

Nasa takin a lar phah a, mi tinin amahah beiseina an nei sangin, Manchester United Player ropui tak la ni chho thei turah an ngai a ni. An Coach chu, Coach ropui ber mai Alex Ferguson-a a ni.

Hemi hnu lawk hian, sampdoria-ah Loan-in a kal a. Chumi hnu chuan, Club hrang hrangah loana kal kualin, beisei a pha ta ngang lo a, united chuan Cardiff lamah an hralh ta a. 2017 phei chuan, Serie B club lamah a khel ta nghe nghe a ni.

Macheda chuan, a nuna a tihsual lian ber nia a sawi chu, Ferguson-a thurawn leh duhthusam pakhat a lo zawm loh chu a ni.

First team-a a han khelh chhoh khan, Ferguson khan, Macheda chu England chhunga Club teah Loan-a kal turin a duh a. Macheda chuan, Italy-a kal a duhtlat thung a.

Ferguson chuan, “England ram chhunga Club-ah Loan-in kal la ka duh. Italy-ah chuan, England angina tih theih ka rawn nei tawh lo” tiin, Italy a loan-a kal lo tura a duhthu a hrilh a. Macheda erawh chuan, Serie A lama kal a duh tlat a. Premier league club Sunderland leh Everton ten an duh chungin, Ferguson-a thu zawm loin, Sampdoria lamah Loan-in a kal lui ta a.

Manchester united player a nih avangin, Sampdoria lamin amahah beiseina sang tak an lo nei a. Division hniam lama tlak hlauhawm khawpa an han awm chhoh hnuin, kum 19 chauh mi chunga Mawhphurhna lo awm belh nasa lutuk chu a zo lo a, mahni inrintawkna a hloh chho ta a. Player talent tha leh Ferguson-a ten amaha beiseina sang tak an lo neih a ni na chungin, eng a ang zo ta lo a ni.

Ferguson-a ropui zia te, mi talent a hmuh thiam zia te, Player a chher thiamna leh an tana \ha a hriat zia chu, khawvelin a hriatpui a. Mi kaihhruaina a thiamna te chu a ropui em avangin, Harvard Business School te pawhin, visiting Professor-ah an lo sawm hial tawh a. Rawlthar mai, Macheda khan, a pu, amah enkawltu thu chu awih loin, amah duhthu a zawm a. A hmalam hun zelin a tawrh phah ta a. A hnu lamah phei chuan, a inchhirin, a nuna a tihsual lian ber a nih thu a sawi ta a ni.

Talent nei \ha deuh emaw, theihna ngah deuh emaw, nei mang lo pawh, tunlaiah chuan, mahni thu kan duh ta hle. Thurawn kan ngai pawimawh loin, mahni thuin kan kal ngawk ngawk a. Kan chet chhiat phah foin, kan nih tur ang kan nih loh phah fo a ni. Chu chu kum naupang lam deuh atanga kum upa deuh zawk thleng pawhin a ni. Mizo society-ah hian, mi dangte thu ngaihthlak harsa kan tiin, tlawmah kan la nasa ta hle. Chu chuan, nasa takin kan nunah buaina min thlen a ni. Min kaihhruaitute, min duhsaktute, Min hmangaihtute, thil hre chiang ber ber te duhsakna leh thurawn hi ngai pawimawhin, ngaithla ila, zawm fo ila. Kan ti sual lo ang.

Leave a Reply

error: Content is protected !!