- Upa Lalthara, Kohima (9436001667)
- KRISTIAN CHHUNGKUATE HI PATHIAN CHHUNGKUA KAN NI
12.1. Israel chhûngkuaa lo piangte chu Pathian hnam thlanah an tel nghal ringawt ang deuh khân, tu pawh Kristian chhûngkuaa lo piang chu Kristian chhungkuaah kan tel nghal bawk a ni. Kan Bible-in a sawi angin, ringtute hi Pathian chhûngkua (God’s family) kan ni a. “Tunah chuan ram dang mi leh mikhual châm mai in ni tawh lova, mi thianghlimte nên chuan tual khat leh Pathian chhûngte (chhûngkua) in ni ta zâwk a,” (Eph 2:19) a lo tih ngei kha.
12.2. Helai chângah hian Sâp tawnga ‘God’s family’ tih kha ‘Pathian chhûngte’ tia lehlin a ni a. Mizoten kan hman dân tlânglâwnah chuan, ‘kan chhûngte’ kan tih hi chu kan fâte leh kan roluahtu ni pha chiah lo, kan laichîn hnâite an ni a; ‘kan chhungkua’ kan tihte ai hi chuan an pâwnlâng deuh tlat a. Hei vang hian, helaia ‘Pathian chhûngte’ tih pawh hi ‘Pathian chhûngkua’ tia dah ni se, a fuh zâwk ngei ang. Sap tawnga ‘family’ tih tlukpui chu ‘chhungkua’ tih hi a ni a; ‘chhungte’ tih hi chu Sap tawnga ‘relatives’ tih tlukpui niin a lang. “Pathian fa, a ro luahtu leh, Krista ro luahpuitute” (Rom 8:17) kan nih avangin ‘Pathian chhungte’ mai ni lovin, ‘Pathian chhungkua’ kan ni zawk a ni.
12.3. Pathian chhûngkua (God’s family) kan nihna hi Pathian hrin (gennao anothen) kan nihna atanga kan neih a ni a. Kan sawi tâk ang khân, Kristian chhûngkua-a pianga seiliante hi chuan ‘Pathian chhungkua kan nihna’ hi (mihring chhûngkua kan nihnaa kan chiang ang bawk khân) kan chiangin, kan than hnan tur a ni ngei ang. Johana 3:16- a kan hmuh ang khân chatuan nunna nei (Pathian hrin) te chu Isua ringa pawmtute an ni a. Kristian chhungkuaa pianga seiliante tân chuan Isua kan rin/ kan hriat/ kan pawm tanna ni leh hun hi kan hriat kher a tul lova, kan than hnan tur thil a ni zâwk, kan tih tawh kha.
12.4. Lal Isua’n he khawvêla a hnathawh chhunzawm turin Kohhran a din a; thu neihna sâng tak, phuar theihna te, phuar phelh theihna te leh vânram chabi kawltu nihna thlengin a pe a. Leia kohhranin a phuar chu vâna phuar, leia a phelh chu vânah pawh phelh a nih tur thu thlengin Isuan a sawi (Mt 16:18-19). Chuvangin, Isua ringtu leh zuitute’n kan tih mâkmawh pakhat chu kohhrana tel hi a ni rêng a ni. Kan fate chu an nausên laiin kohhranah Baptisma kan chantîr a; nausên Baptisma chantîr lo kohhrante pawhin kohhranah hlanna an nei tho thin. Hei hi nausênte pawh Pathian chhûngkua (God’s family)-ah an telin, chhandamna hûang chhûnga awm an ni tih chhinchhiahna leh nemnghehna a ni.
12.5. He an nihna hi naupangten an thanhnan theih nân, Kristian chhûngkuate chuan Pathian kan beho thin a, chutah chuan naupangte pawhin Pathian biak (Pathian thu chhiar, hla sak leh tawngtaina hmang tein) an zir tan a; naupangte pawh Biak Ina Pathian be turin kan inkhâwmpuiin, Sunday School-ah kan kaltir bawk thin a ni.
12.6. Hêtianga Pathian rinna leh hriatna an lo thanhnan emaw, an lo tawnhriat tawh emaw te hi tangkai tak tak lo ni âwm taka, an puitlin hnua (‘pian tharna’ kan tih hmanga) a bul tan thattîr leh tum tlat hi a fuh thei lo vang. Kan tleirâwl te, kan nula leh tlangvâlte ti chî-aitu, Pathian fa an nihna leh an rinnaa ding nghet hlei thei lova siamtu a ni thei zâwk mah ang, tih hi ngaihtuah a hun ta. Tirhkoh Paula leh Nikodema te, puitlin hnua-a Isua ringtu leh ‘Pathian hrin’ lo ni ve chauh te kalkawng kha chu Kristian chhungkuaa pianga seiliante hi chuan kan entawn tur ni lovin, Thuthung Hlui huna Samuela leh Davida te, Thuthlung Thar huna Timothea ten an naupan lai atanga Pathian an hriat leh an biak dân kha kan entawn tur (kan model) dik tak chu an ni zâwk ang.
- RINGTUTE HI PATHIAN HRIN, PATHIAN FA LEH A ROLUAHTUTE CHU KAN NI A; HE NIHNA HI KAN THAWH CHHUAH A NI LO
13.1. Pathian fate kan nih dân hi Pathian hrin kan nih vang a ni a; Pathian hrin ni lo tân chuan Pathian fa nih ngawt theihna kawng a awm lovang. A nih leh engtin nge Pathian hrin/Pathian fa kan lo nih tâk dan chiah chû? Chanchin Tha Johana ziakah chuan heti hian kan hmu: “Nimahsela, amah lâwm apiang chu, an hnênah Pathian fate nih theihna tur a pe, a hming ringtute chu; chûng mite chu thisen hrin an ni lo va, tisa duh zâwnga hrin an ni hek lo, mipa duh zâwng pawha hrin an ni hek lo, Pathian hrin an ni zâwk e,” (Jn 1:12-13) tiin.
13.2. Hmun dangah pawh “Krista rin avangin Pathian fate in lo ni vek si a,” (Gal 3:26) tih te, “Tin, Krista tâ in nih chuanin, Abrahama thlah, thu tiam anga ro luahtu turte in ni,” (Gal 3:29) tih te, “Tin, fate kan nih chuan roluahtute kan ni a; Pathian ro luahtu, Krista roluahpuitute kan ni..” (Rom 8:17) tih te kan hmu bawk.
13.3. “Abrahama chuan Pathian a ring a, chu rinna chu a felnaah ruat a ni” (Gen 15:6; Rom 4:3). tâk vang?” Bible hmun dangah heti hian kan hmu bawk: “Abrahama chuan Pathian a ring a, thiam changah pawm a ni ta, tih ang khân, Abrahama fa dik takte chu ringtute hi an ni tih hre ta che u,” (Gal 3:6-7).
13.4 “A nih leh chu mi engthâwlna (malsâwmna) chu serh tan tân chauh nge, serh tan lote tân pawh? ‘Abrahaman a rinna avangin thiam a chang’ tih a ni, kan ti si a. A serh tan hmâ thu nge, a serh tan hnu thu? Engtia ngaih tur nge? A serh tan hnu ni lovin, a serh tan hmâ thu a ni zâwk. A serh tan hmâa a rinna avang ngeiin Pathianin thiam a chantir tih entir turin serh a tan chauh a ni zâwk a ni. Tichuan, serh tan lo mah se, rinna avanga Pathianin thiam a chantirte tân chuan Abrahama chu an thlarau lam pa a ni,” (Rom 4: 9-11).
13.5 Heta kan chhinchhiah atana ka duh chu hei hi a ni: Abrahama chuan Pathian a rin avangin, Pathianin Thuthlung a siampui ta a. Chu Thuthlung chhinchhiahna leh nemnghehna atan Abrahama chuan a puitlin hnu-in serh a tan a. Mahse, Abrahama fate leh a thlahte kha chu Pathian an rin vang pawh ni lovin, Thuthlung fate an nih avang zawkin, chu Thuthlung chhinchhiahna leh nemnghehna atan, an nausen laiin an serh tan an ni ta thung a ni. Hei hi an nausen lai atanga Pathian Thuthlung fate leh Thuthlung zarzotute an nihzia tinghetu leh tilangtu a ni.
13.5. Hêng Bible châng kan târlante atang pawh hian ‘Pathian fa’ kan nihna hi kan thawh chhuah emaw, tunlaia ‘pian tharna’ rawn vaw lârtuten an sawi anga kan puitlin hnua ‘pian tharna’ an tih hmanga chan tur emaw a nih lohzia chu a chiang hlein a lang. Puitlin hnua ringtu lo ni ta te tân erawh chuan Lal Isua ring a, chhandamtua an pawm tan ni kha ‘Pathian fa’ an nih tanna chu a ni ngei ang; hêngte hi chuan ‘Pathian fa’ an nih tan ‘hun leh nî’ pawh an hre tura ngaih a ni.
13.6 Mahse, kan ram thar field-a puitling Lal Isua ringa, Kristiana rawn inpete hi chu ‘piang thar’ kan ti ngai miah si lo chu a nih hi! ‘Piang thar’ tih hi Mizo Kristiante kaisanna tur atan kan reserve deuh emaw ni chu aw, a tih theih ta. Hei hian Bible thu tlawhchhan tur chu a van khawp ang le!
(la chhunzawm tur)