- Laiu Fachhai
February 10, 2025-ah khan kan unau zinga kan te ber ka farnu FC Hnaihnai (kum 53) chu Lairam Christian Medical Centre (LCMC)-ah CT Scan ti turin Sumo-in chhungte damlo naupang chu a nu nen Lawngtlai-ah a kalpui a. CT Scan an tih zawhah chuan a tlai deuh tawh avangin Sumo service a awm tawh lo a, autorickshaw taxi hire-in Siaha lam an haw a. Tuipui Ferry an thleng tep tawh a, an chuanna autorickshaw chuan Ferry lam atanga lo chho 407 truck hnunglam a han su a, ka nau chu autorickshaw atanga tlain, autorickshaw chuan a delh ta a. A vei lam lu-ah hliampui a tuar a, damdawiin panpui a nih hnuah a boral ta a ni. Siaha kan ina ka nu enkawltu ber ka nau chu a nu pitar (kum 100), a pasal leh a fate pahnih (theirawl nula leh mipa naupang kum 8 mi) te a hun loh takah a kalsan ta a ni. Autorickshaw a chuanpui nufa leh driver erawh chu hliam na an tuar lo. Ka nau thih lai khan Lalpa rawng ka bawlna Taiwan atanga Shillong lam ka rawn zin lai a ni a, accident a tawhna leh a thihna chungchangah khan “… ta se …” tihna tur a tam hle.
- Siaha-ah CT Scan khawl awm ta se …
Siahaa sawrkar hospital hi civil hospital tih a ni thin a, tunah chuan District Hospital tih a ni tawh awm e. Hming dik zawk nge, hospital grade tihniamna nge ni zawk tih pawh a ram mipuite chuan kan hre tak tak lo. “Civil hospital” kan ti reng tho a ni. A engpawh chu lo ni se, Siahaa sawrkar hospital hi Mizorama district pathum – Aizawl, Lunglei leh Chhimtuipui – district te chauh an awm lai atang tawha ding tawh Mizorama sawrkar hospital hlun ber pathumte zingami a ni a. Chutianga sawrkar hospital hlunah chuan tun thlengin Mizoram sawrkar chuan CT Scan khawl takngial pawh a dah lo a ni. Maraland Gospel Centenary Hospital-in (ECM Kohhran ta) CT Scan khawl neih a tum a, mahse sum lam harsatna avangin a lei thei rih lo. Natna khirh deuhte zai tur leh treatment te pe turin ST Scan tih hmasak a ngai tawh thin avangin Mara ram mipuite chu CT Scan ti turin Siaha atangin Lawngtlai LCMC-ah kal zel a ngai ta a ni. Siaha-ah CT Scan khawl awm ta se, ka nau kha a thi lo maithei.
- Autorickshaw leh a driver kha chiangkuang deuh hlek ni ta se …
Driver kha zu a ruih leh ruih loh kan hre lo a, a lo chhuk lai hmuhtute sawi danah chuan, a rawn tlan chak hle a, a autorickshaw kha a control thei tawh lo niin an hmu. Autorickshaw dinhmun chiangkuang loh a nih avanga break fail a nih loh chuan, petrol ren duh avangin neutrala lo chhukin a break a fail ni ngeiin an ring a ni. Autorickshaw taxi hi interdistrict (Lawngtlai-Siaha, etc) service phal a ni em ti pawh zawhna awm thei a ni. Autorickshaw taxi hi interdistrict service phal loh a nih chuan, ka naute khan car/van taxi hire-na man an neih loh pawhin, chhungte inah riakin a tuk Sumo service an nghak mai ang a, kha aurorickshaw accident kha an tawk lo maithei. Interdistrict autorickshaw taxi service chu phal a nih pawhin, autorickshaw leh a driver kha chiangkuang deuh hlek ni ta se, ka nau kha a thi lo maithei. Motor chiangkuang lo leh driver fimkhur lohna avanga motor accident hi tunlai Mizoram khua leh tuite thih tamna ber pakhat a ni a, ka nau pawh chung ho zingah chuan a tel ve ta a ni.
- Lawngtlai civil hospital-ah khan senior doctor lo awm ta se …
Hliam na tak tuar ka nau kha lui kal zirlai tlangval fel leh tha Lalramluahpuia Chinzah (s/o Laltlawmlova Chinzah, Ex MDC, LADC) leh a thianten Lawngtlai civil hospital-ah an motorin an phur chho a, an chungah kan lawm tak zet a ni. Lalpan an zir zelnaah leh an thiltumah hlawtlinna pe mawlh rawh se. Ka nau kha tawng thei tawh lo mahse, nikhua erawh a la hre rih a, thu kam hnih khat chu a la tawng thei rih a ni. A lua thisen chhuahna hmun chu han khawihin, “Hei hi eng nge ni?” tiin a zawt a. Zirlaite chuan accident a tawh thu leh a thisen tlema a chhuah thu te hrilhin, kawng tluanin an bia a, hospital lam an hruai mek thu leh a that mai tur thu te hrilh zel chungin civil hospital chu an thlenpui a. Cilvil hopitala amah lo nghaktu Lawngtlaia kan chhungte pawhin, ka nau khan a lua thisen chhuahna hmun chu han khawih a tum thu an sawi a, car atanga casualty lam stretcher-in an kalpui laiah pawh stretcher vei lam leh ding lam nghet taka a chelh thu an sawi bawk. Chumi awmzia chu Lawngtlai civil hospital an thlenpui laiah khan ka nau kha tawng tha theih tawh loh mahse nikhua erawh chu a la hre rih a ni.
Ayush doctorin casualty-ah a lo duty a, ka nau hliampui tuar chu nurse te a thui tir a, a thisen chhuak a reh hlei thei loh avangin leh a BP a san avangin thisen chhuah tihrehna damdawi leh BP tihhniamna damdawi a chiu tir a, luak danna damdawi pawh a chiu tir ve bawk a. Lawngtlai civil hospital surgeon chu maternity leave a lak lai a ni awm a, khatianga hliampui tuar ka nau kha dar kar khat dawn lai surgeon-in emaw, senior doctor tu emaw talin en loin a awm a. Zual lam a pan avangin casualtya thu Ayush doctor chuan ka nau chu LCMC lam a refer ta a. Mahse a tlai tawh a ni. Ka nau chu LCMC thlenpui a nih hnu rei lohteah mual min liamsan ta a ni. Helicopter te hire a Aizawl lam kalpui tura ngaihtuahna kan neih mek pawh kan kalpui hman ta lo.
Homeo leh Ayush doctorte hi anmahni fieldah chuan mithiam an ni ngei ang. Hliampui tuar enkawl dan erawh an zir tel em tih ka chiang lo a, anmahni chauha casualty-a duty tir tur an ni em ti pawh ka hre lo. Casualty-a duty Ayush doctor khan a tih theih tawk chu a ti ve a, a demawm hran lo. Engpawh ni se, Mizorama sawrkar hospitalah te hian doctor thiam (MD, MS, etc) te dah kim theih ni sela, Lawngtlai civil hospital-ah pawh hian doctor dah kim theih ni slela, MD (surgery) emaw, senior doctor tu emaw talin ka nau kha en nghal ta sela, anmahni tih theih a nih loh pawhin LCMC lam tal refer ni nghal ta se, beiseina tlema zawng chu a la awm a ni.
- Siaha lam phurh chho ni ta se …
Ka nau hliampui tuar chu Lawngtlai lam chhopui tura zirlai mithaten an inphuahchah mek lai chuan Mara Autonomous District Council (MADC) motor pakhat a rawn thleng a, “Lawngtlai lam ami in chhopui dawn?” tiin zirlaite chu an zawt a, zirlaiten, “Aw,” tiin an chhang a, MADC motora chuangte chuan, “A nih leh u aw,” tiin an kalsan ta a ni. MADC motora chuangte khan tlawmngai chhuahin an chipui chu Siaha lam chhopui a, MGC Hospitalah admit ni ta sela chuan, ICU-ah dah nghalin surgeonten an zai nghal anga, beiseina tlema zawng chu a la awm a ni. MGC Hospital hi tunah chuan Lawngtlai leh Siaha district tea ICU neih hospital awm chhun a ni rih a, surgery specialist pahnih leh specialist dangten thahnemngai tak leh taimak taka an thawh mekna hospital a ni.
- Mi thate chungah pawh thil tha lo a thleng thin
Chhiat ni tur a lo thlen chuan a chhe lam hlirin an intawh thin hi maw. Ka nau thihna chungchangah pawh, “… ta se …” tihna turte awm teuh mahse, a nih tur a ni zo vek tawh a, pawm thiam tum hi ringtute tan chuan kan tih tur awm chhun leh tha ber a ni e. Ka nau kha mi tha a ni a, nimahsela khawvelah hi chuan mi thate chungah pawh thil tha lo a thleng thin hi maw. Ni e, ka nau kha ui hle mah ila, mi dangte tana rawng a bawl laia thi a nih avangin, leh lamah chuan kan chhuangin kan chapopui a ni. “Keinin kan duh berte hi Pathian pawhin a duh berte an ni ve a, chuvangin Pathianin kan nau duh tak kha a hnenah a la ta a ni,” tia min thlamuantute pawh an awm nual. Hetiang thu hi theology dik a nih rinawm lo pawh ni se, kan lusun mangan lai a ni a, hrilhfiah erawh ka tum chuang lo.
- Ngaihdam mai loh chu tih tur dang a vang hle
Ka nau a awm tawh lo thu kan hriat veleh a ruang nang hman turin Shillong atangin kei leh Shillonga awm ka naute pahnih nen Feb 10 zanah Sumo-in Aizawl lam kan chho a, Feb 11 chhunah Aizawl kan thleng a, helicopter hire tur a lo awm hlauh a, chawhnu dar 2.30 ah Siaha kan thleng a, ka nau ruang chu minute 20 vel kan thutpui hman a ni. Thlanmuala ka nau ruang thlahna atanga kan rawn let leh hnu, in kan thlen veleh autorickshaw driver chhungten ngaihdam min rawn dil a, a ralna pawisa fai singhnih rawn kengin case siam lo turin min ngen a. Case siam an hlauhna chhan chu anmahn’in an hre ber ang. Ka nau pasal chhungte nen kan sawiho a, case thehlut pawh ni ila, ka nau kha a lo nung leh dawn pawh a ni si lo a, min ngennate zahin case siam loh kan tum a ni. A ralna sum an rawn ken pawh cheng khat mah kan la lo. Pathian hmingin ngaihdamna thianghlimin kan ngaidam a, driver tan kan tawngtai sak a ni. Chutihrualin ka nau accident a tawhna leh a thihna chungchangah khan “… ta se …” tih erawh chuan hun eng emaw chhung chu min la chamchilh rih dawn a nih hi.