- R. Lalrinkima, Hidden Lodge: Chanmari
MNF sawrkar tawp lamah khan Pu Zoramthanga CM khan ‘India rama State Capital, traffic Jam awm lohna awm chhunah Aizawl khawpui hi kan siam ang’ tih kha thiam takin a sermon thin a. Chumi hmalakna atan chuan ‘kawngchhawng’ kha chil per sawk sawka sawi kha a hlawh viau a. Keilah hian kawngchhawng siamna tura ‘motor tlan vel zo tura ban lian phunna tur van zia leh thil theih anih loh zia’ kha chanchinbu lamah ka han thailang ve zuai zuai a. A hnulawkah kan CM chuan khawilai function-ah emaw ‘kawng chhawng siamna tur atana ban kan phun tur chu a phek hlai chi a ni anga’ ti ang deuh khan kawngchhawng siam kha a theih thu a sawi leh niin ka hria a. Mahse, an sawrkar chhung chuan ban pakhat phun chu sawi loh Bawngkawn-Sairang Road junction Traffic point vela official te nena tuk khat an en ho bak kha chu hma han lak tehchiam kha awm ta lo niin ka hria?
- Kawngchhawng chu engtia siam tur nge?
Phai lam khawpuia ‘fly-over’ lian tak tak an siamna hmun te khu lirthei tam tak, hmun khat atanga hmundanga kalna tur inang lo nuaih, felfai taka kawngpui chunga an duhna lama an kal zar zar na tura siam an ni a, hei hian traffic jam tih nep chu a tum ber a ni. Motor speed sangtaka tlan tha pek na tak dawl zo tura kawngpui chunga kawngpui dang siam a ni mai a. Keni State ah hi chuan kan tui pui hunlaia CM sawi ‘kawngchhawng’ tih khan kan hre lar ta zawk anih hi. Ni e. motor pakhat mai nilo te tlanna tur a tana pawimawh hmasa chu ‘ban rinawm tawk’ a ni phawt a,chumi hnuah kawngchhuat phahna tur ‘beam rinawm tawk’ a ni leh a, a tawpah kawngpui chhuat tur leh a sir tawn tawna motor tlak dal rinawm tak siam leh tur a ni.
Kan kawngpui lunlai-Bawngkawn to Kulikawn via Chanmari-Zarkawt to Upper Khatla hi tuna kawng chungah hian kawng chu han siam dawn ta ila, chu kawng do tu ber tur ban chu a te thei lo phawt. A tet theih loh avang chuan ban khur laih atanga kawng chung chhuat phah fel thlenga he kawngpui dunga lirthei kal divert tur hi chuan kan khawpui kawng hian min dawl ngang dawn lo a,min dawl thei tura ruahmanna han siam chhin pawh keia thluak hi chuan a pha lul lo a ni e. Tichuan, kawngpui chhawng hmang chuan Aizawl khawpui lirthei tawt lutuk hi tih ziaawm ngaihna a awm ta loah ngai ila?
- Engtin nge lirthei chevel tawt tak chu kan tih ziaawm tak ang?
The Mizoram Gazette,Extra Ordinary,Published by Authority Vol-XXXIX,Aizawl,Monday Dt 16.8.2010, Issue no 294 hnuaia P.Lalthlengliana,Secretary to the Government of Mizoram thuchhuah No D.26011/3/94-TRP Dt 13.8.2010 ah chuan Registration of Motor Vehicles chungchanga dan siam thar chu ‘The Mizoram Motor Vehicle (Ammendment ) Rule 2010’ tih a ni ang a. He dan hi Official Gazette a chhuah a nih atangin hman nghal tur a ni ang’ a ti a. Chuta ammenmend Rule 54-ah chuan, ‘In Rule 54 of the Principle the following provisio shall be added namely:- “Provided that before registering any type of vehicles including two wheelers,the person intending to register shall obtain Certificate from the Director of Transport or any other officers of the Transport Department,if specifically authorized by the Director,that he has a garage under his lawful possession or a garage to hire from other person,for parking the vehicle he intended to registered.The certificate will be in form 80 appended to this Rules’ tih a ni a. Thiamang tawkin Rule 54-a belh tur a tarlan chu duhlian tawngin han dah ve khanglang ila:- ‘Lirthei, 2-wheeler tiamin, register tur chuan Director of Transport emaw Transport Department hnuaia Officer, Director in thuneihna a pek hnen atangin Certificate Form No 80 dah tel ang hian, dan dik taka garage a neihna emaw midang garage man chawia a lirthei register dahna tur tarlanna a neih a ngai’ tih a ni a. He dan hman anih tur thuchhuah ni hi Dt 13/8/2010 niin Mizoram Gazette-a chhuah ni chu 16/8/2010 a ni, hei hi a hman tan tur ni chu a ni a. (Form no 80 hi ‘Certificate of having garage etc’ tih a ni e)
Hemi hnu hian Mizoram Gazette dang- Dt 8/12/2023 ah Navin Kumar Chowdhury chuan thuchhuah dang a nei leh a(ziak chhuak ve kher tawh lo mai ila). He dan tharah hian Transport Department lam officer te Certificate Form 80, lirthei register tur te hnena pe tura a hmun ngeia endik turin a in daih ngang loh chhawk zangkhai nan niawm takin Certificate pe theitu tur chu ‘or any other agency i.e Local Council or Village Council authorized by Director of Transport’ tihin siam that leh a ni a. Hemi zulzui hian Director of Transport chuan Letter No C.31018/38/15-DTE(MVW) Dt 12.02.2024 hmangin he dan tharin a phal angin Local Council /Village Council te hnenah Form 80 buaipui thei turin thuneihna a pek thu chhuah a ni leh ta a ni.
- Heng dante hi zawm a ni em?
He dan hi zawm a hlawh loh em em avangin Aizawl khawpui chhung chuan traffic jam nitin deuh tho kan hmachhawn mup mup kumtluan ta a. Hman deuh khan High Court thuchhuah bawhzuiin Traffic Police te chuan danin a phut anga garage nei lo hi an chhui zui ni khan ka hria a, mahse, ‘chauh thuba rawh’ an sawi ang maiin an han che chhuak ve nain an zuai leh tawh niin ka hria a, staff indaihlohna vang te pawh anih a rinawm. Tichuan,chak taka hma han lak zui zel a awm loh avangin tun hi kan thleng ta chu a ni ber awm e.
- Form-80, ‘Certificate of having garage etc’ hi hman dikloh a ni em?
Ni tehreng mai,ka han ti tawl teh ang. He Mizoram Gazette chhuak hnuhnung zawkin Local /Village Council te thuneihna a pek hi a pawi thlawt a ni,a chhan chu he thuneihna neitute hi vote hmanga thuneihna chang an ni a, garage nei lo, hawh tur pawh nei lo,mahse an vote an duh tlat te Certificate an fill up sak chur chur tih hi thudik chiang em em a ni. Hetianga thuneihna an pe dawn anih chuan Transport lam thuneitute hian Form 80- Sl no 2-a ‘mi ram hawha garage a sakna ram neitu signature leh Sl no 3-a mi garage man chawia a hawh dawna garage neitute hriatpuina signature lak ve ngei na tur he Certificate ah hian siam se la, dan hi bawhchhiat a tlem ngei ang.
- Tunah hian hmalak a la theih angem?
Theih tehreng e a, dan hman tan anih Dt 16/8/2010 hnulama lirthei registration ti zawng zawng te chu Registering Authority,Transport Department atangin chhui chhuah vek theih an ni a. Tin,Local/Village Council te thuneihna pek an nih, Dt 12/02/2024 hnulama Certificate pek ho hi a hmuh theih vek bawk ang a, dik loa lirthei rgister chu an hriat vek theih ang.
- Dan dik lo lirthei register tute chu engtia tih tur nge ni ang?
Anihna takah chuan Certificate dikloa fill up saktu nge lirthei register tumtu hi dik lo zawk tih in zawt ta ila, 50-50 a tih theih awm e. Mahse, ka’n ti talh teh ang-Local/Village Council te hian dikna chu kengkawh ngam se, dikloa lirthei register tum hi an awm ngam lo ang?
Aizawl khawpui chhung traffic jam tih ziaawm nan lirthei intlanchhawk, registration no tawp a zirin, kalpui a ni naa a sawt lo han tih ngawt chu a dik lo ang a, mahse a sawt nep hle tih a chiang reng. Kan sawi leh sawi hnu mahni lirthei tlan loh ni-a tlan thei lo chu tlemte an ni, a chhan chu tlanloh ni nei lo turin lirthei dang lei an tam lutuk tih hi Transport lam atangin a chiang ngawt ang, tin, kan lo hriatchian em em te atang pawh hian.
Garage nei hauh loa lirthei khalh chhuakte hian Aizawl khawpui chhung traffic jam ah mawh an phur nasa tak meuh meuh meuh a. Hengho hi Aizawl khawpui chhunga vengtin Local Traffic Management Committee te hian man chhuah vek theih an ni. Heng man chhuah te hi lirthei tlanloh ni siam hunchhung siamah hian tlan chhuah phal loh nise la, traffic jam nawlpui chu a kiang hawkin ka ring.
Mahse, chutiang khawpui mimir tana khawsak awlsamna leh himna tur ti ngam Local Council/Village Council Traffic Management Committee hi kan awm meuh ang em? He Traffic Management Committee ah hian Local/Village Council te kaihhruaina hnuaia YMA tel ve na a ni a.YMA chuan diktakin kalpui an duh ngei ang a, Local/Village Council, mipui khawngaihna vote diltute hian vote chan ai chuan tuna dik hlel taka Certificate pekchhuah leh mai hi an duh thei angem?