Temami pa thukhawchang: Small Hydel Projects pahnih khuahsan tum chungchang

  • R.Lalrinkima, Hidden Lodge
    Chanmari : Aizawl

Tunhnaiah Kawlbem SHP leh Khawiva SHP Diversion Weir/Structure siam danglam/tihsan tumna awmin sawi a ni a, hemi chungchang hi ‘thlasik ni lum ai ti ti’ mai ni se ka ti hle, a taka hlenchhuah chi awzawng niin kei chuan ka hre lo.

Small Hydro-Electric Project(SHP)(24MW hnuailam) Mizorama kan siam te hi ‘Run-off the River’(RoR) scheme an ni deuh vek a, heng Project zingah hian Serlui ‘B’ SHP hi chu RoR niloin ‘Storage Type/Scheme’ kan neih chhun a ni thung a, Serlui B Project tuikhuah hian a hnar lamah 50KM dawn lai fur tui tam laiin a chim chho thin. Tin, Tuirial Hydro Electric Project 60MW lai siam chhuak thei, NEEPCO ta pawh hi Storage Type niin fur laia a tuikhawl hi thalah a hmang veleh thin.

RoR scheme/projects te hi tui khawl tura siam an ni lo a, Lui tui luang ang ang electric siam chhuah nana lakpen(divert) an ni thin a, Storage Type ah chuan fur tui tam lai a tui kha khuah khawl niin thal tui tlem laiin hman leh a ni thin.

  1. Mizoram-a Small Hydro-Electric Project(SHP) te nihphung tlangpui-

Sawi tawh angin Serlui B SHP tih loh hi chu Run-off the River(RoR) scheme/project an ni a, chumi awmzia chu ‘lui tui luang ang ang power siamchhuah nana hman’ tihna a ni mai awm e. Tui tha chakna power siamna tur atana kan hman tum hi khuah khawl lam niloin fur-a ruahtui leh thal hunchhung reilo te, kumkhata thla 5(nga) chhung chauh atana power siam chhuak tura duan an ni a. Chuvangin Lui tui kan lak pen na atana structure kan siam hi ‘Diversion Weir/Structure’ tih an ni. Maicham-I SHP,Kawlbem SHP, Khawiva SHP, Kau-Tlabung SHP,Teirei SHP leh Tuipang SHP te Diversion Weir hi an lianin ‘tuikhuah’ ti-a sawi mai theih tur an ni a. Nimahsela, fur ruahtui a zawh huna tui tih tham khawl thei an ni lo a, fur tui tam laia Project Installed Capacity generate thei tura siam an ni. Lui tui luang lut tih tham awm ta lo se la, heng Diversion Weir-a tuitling te hi Turbine in full capacity a power siam chhuah nan darkar hnih thum bak an daih thei lo.

Chutihlai chuan fur tui tam lai bera khawlin tui a hman senloh chu Diversion Weir atanga tui luanliamna tur ‘Spillway’ siam a ni a.Chumai bakah Diversion Weir mawng-a leinawi/chirh dum tling khawm paihna turin ‘Sluice Gate’ pakhat aia tam dah an ni thin a, kil li nei niin a hlai lam aiin a san lam a sang zawk thin. Heng Sluice Gate te hi fur tui tam laia Diversion Weir thuahfai nana hawn thin tur an ni a, kan hawn thin loh avangin Diversion Weir mawngah chirhdum a in siam vak thin a, Diversion Weir mawng a ti pawnlawi tulh tulh a, tui tlem azawng khawl ve hlek tura tih pawh a khawl theih loh phah a ni. Heng Sluice Gate te hi hawn duh chang pawhin lui mawnga thing zar lian tak tak te, thing tum te leh lung lian deuh ten Gate hi an nek beh tlat avangin hawn an harsa hle thin. Hawn theih anih chang pawhin lui mawnga tui force chuan thingzar kak lian takte a len/rawlh lut a, a chhuak tlang leh thei thin silo a,Gate hi a khar theih loh phah thin a, chuvang chuan Gate te hian a thawh tur ang an thawk thei thin lo.

Fur tui tam laia khawlin a hman senloh he Diversion Weir atanga tui luangliam ve hum hum bakah, tui tam lai berin khawl lamah harsatna te awmin khawl hi tlan thei lo se la, tui tam tak rihna leh tui luang chevel tha chak tak chu dawl zo turin ‘foundation design’ uluk taka neih a ni thin.

  1. Diversion Weir te hi siam san belh chi an ni em?

Ni lul lo e, a chunga kan sawi ang khian Diversion Weir hi a tui dawl tur milin a foundation designed a ni a, siam san belh tur chuan risk lak san a ngai khawp ang. D/Weir tihsan belh avanga tui rih belhchhahna chu D/W foundation chuan a zo dawn ta lo a, Diversion structure chu failed dawn a ni. A failed theihna dan hi ‘Sliding, Diversion Weir pumpui, leia a innghahna foundation atanga lui mawng lama tawlh sawn’ emaw ‘Overtopping, Diversion Structure lui mawng lama let/bungbut kut’ an ni ang.Kan sawi tak Khawiva SHP(Lunglei) leh Kawlbem SHP(Ngopa) a mi te hi khuahsan belh tum an niha pawisa te pawh ruahman tawh nia sawi hi tak tak anih chuan thil tih chi loh tawp an ni. Khawiva phei chu hun reitak kal tawhah khan Department hotuten P&E Department atanga Master of Engineering(SHP) zirchhuak hmasa te kha Diversion Weir hi tihsan theih dan a awm em tih zirchian tir an ni a,(he thu hi an chhiar ve anih chuan an in hre khiau ang) ‘tih theih anih loh zia an hmuh’ avangin tunthleng hian a tira awm angin a la awm a ni.

  1. Diversion Weir lo failed ta se enge a nghawng tur?

Hydro Power Project lianah chuan tui khuah khawl an ni a,fur tui an khuah khawl chu thalah hman tham fe an ni thin. Hetianga tui khuah khawlna hi ‘Dam’ tih an ni. He Dam design laia an ngaih pawimawh em em chu ‘Dam Break Analysis’ leh ‘Environment Impact Assesment(EIA)’ an ni. EIA hi chu a hming ang hian Environment lama tuikhuahin nghawng a neih theih dan zirna a ni a, Dam Break Analysis erawh hi chu ‘fur tui len lai ber, khawl lam harsatna avanga power siam nana tui hman theih siloh laiin engemaw vangin Dam hi chim ta rup mai se la, tuikhuah mawng lama nungcha leh mihring cheng ten vanduaina an tawrh theih dan tur zirbingna a ni a, a pawimawh em em a ni. Chuvangin, Diversion Weir hian a foundation-in a zawh loh chin tui a khawl vaih chuan a chim ang a, a tui khawl ve zawng zawng chuan a tih chhiat hmasak ber tur chu luimawng lam kama Power House leh Transformer awmna Switchyard te an ni. A chhan chu thawklehkhata tui hlawm lian tak, Sabereka khuang kaih aia nasa fe zawk, tuna Nepal chhiat tawh ang hian tui tam tawk chuan luikam chu a nghaisa dawn a ni.

  1. Diversion Weir chu tihsan a rem loh chuan fur tui khawl turin engtia hmalak chi nge?

Hmalak dan hi a vang viau mai, mahse tum talh chuan a tih theih dan chu-Diversion Weir in fur tui lian, khawlin tui a hman theih siloh laia lo thleng, lui hnar lama a chim chhoh theih chin lui hnar lamah hian ‘Cofferdam’ kan ti dawn nge ‘Secondary Pool’ kan ti dawn ka hrethiam lo, a siam theih mai thei.Mahse he tui khawl lailawkna hian thal laia khawlin power a siamchhuah theihna tur khawl khawm tur leh sumsen tlem tur chuan luidung dam tak a nih a ngai ang(compensation mitt e pawh a rawn meng kuau leh thei bawk). Chuti niloa luidung a chhengchhiat viau chuan a senso a hniam thei lo ang.

Chuvangin hetiang kan siam dawn anih chuan thalah engtia rei nge khawlin a hman theih ang,chutih chhung chuan engzatnge a thawh chhuah ang, a siamna man thawk chhuak tur hian engtia rei nge(break-even point) a duh ang? tih te hi zirchian tham fe a ni.

  • Tlangkawmna

Diversion Weir chhiatrupna thleng theiin a nghawng turte hi uluk taka ngaihtuaha ‘risk’ lak hi a finthlak viauin a rinawm lo a, chuvangin a chunga rawtna ang khi uluk taka zirchian a, ‘economically’ in a ‘viable’ em tih hi ngaihtuah ngun a tha hle ang. Thuthlukna mumal tak siam anih hmain khing thil hrang hrang ka han tarlante khi thuneitute hian ngaihtuahna sen nan lo hmang se ka duh hle. SASCI Loan lam atangin hna za nufa the meuh, Party mi leh sa induhsak theihna a chhuak chur chur a, he kan thil sawi erawh hi chu Party lam mi hnathawh tur zawnna kawng atan chuan risk a sang viau ang?

Leave a Reply

error: Content is protected !!