- K. Hmingthankaia
Heti khawpa inkhawm tam leh Pathianthu sawi tam kan ni chung pawha, engati nge kan ramah hian sualna hi a tam em em reng tho mai chu le, kan tih fo chhan hi chu maw- Ele, misualte hi inkhawm ve ngai hek lo le, misualte hian Pathianthu ngaihthla ve ngai miau hek lo le. Inkhawm thin leh Pathianthu ngaihthlaa zawm thintute hi chu maw, mi fel leh mi tha pangngaisa hlir thote kha an nih leh deuh vek chauh thin vang hi a ni mai. Inkhawm ve duh lo misualte avangin engvangin nge inkhawm thinte chu kan dem theih ngawt ang le.
Kan ramah hian camping leh crusade te hi kan uar em em mai si a, piangthar lah chu kan tam tawh zozai narawh e. Chuti chunga engati nge kan ramah hian zu, drug leh aid vei leh sualna chi hrang hrang hi a la tam em em reng tho mai si chu le, kan tih fo chhan hi chu maw- Ele, camping leh crusade-a kalte hi piangthar tak tak ngai hek lo le. Camping leh crusade hma daih atang tawh khan an nun chu a lo khawlo sa daih tawh a, camping leh crusade chhung chauh kha an han chawlh der lawk thin vang vel mai mai hi ni thin miau hek maw le, tih hi chhanna dik tawi awlsam ber chu a ni mai.
Kan ramah hian awmdan tha leh mawi, nun dan tha leh dik, tlawmngaihna leh aia upa zah a tul thute hi kan sawi tam em em a, kan ziak tam kur ngei nguai chung pawh hian, engati nge kan nun hi a trawp tulh tulh si a, a dazat tulh tulh si a, nun dan mawi leh tha te hi kan lo bosan tak tual tual mai si chu le, kan tih chuan- Ele, mi nung trawp hote hian hetiang nun dan tha leh mawi leh mawilote, tih dan tha leh thalo kan sawi zawng zawngte hi ngaithla ve ngai hek lo le. Kan thu ziah zawng zawngte hi khawia mi mah hi chhiar ve ngai miau hek lo le, tih hi a ni leh mai.
Ruihhlo hi a ram pum ang hial khawpin heti khawp hian kan duh lovin kan do nasa em em a, kan tha leh zung, kan hun leh sum pawh kan seng nasa tawh nangiang chung pawh hian, engati nge kan ramah hian heti tak maia ruihhlo hi a la tam reng mai a, a ti thinte lah chu phung velh ang maia an tam tual tual mai si chu le. Drug addict hote lah hi kan khawlaiah te hian engvanga zak miah lova khawsa ta suau suau reng mai zawk chu nge maw an lo nih tak si chu le, tih chhanna chu maw- Ele, a do hmasak tur dik tak kan do loh vang maw le. Ruihhlo lo awmna chhan, ruihhlo mamawhtu leh midang ruihhlo tihhmuh chhawng zeltu mihring ber kha kan thlah zalen luih tlata, kan puntir tulh tulh zel bawk si chuan, engvangin nge ruihhlo leh ruihhlo tihhmuhtu addict ho chu an pun thur thur loh tehreng ang le.
Naupang leh tleirawl bula ruihhlo that lohzia kan sawina hmunah te, ruihhlo ti ve lo tura kan intiamtirna hmunahte hian, ruihhlo tih theihna chance sang tak nei naupang leh tleirawlte hi an awm ve ngai meuh hian ka ring lo a ni. Chhungkaw pangngai atanga lo chawr chhuak naupang, sikul pangngai leh sande sikul tha taka kai thinte hi chuan ruihhlo hi chu an tih ve duh ngai vak hi kei chuan ka ring lo deuh thin a ni. Hetiangho bula a awmzia pawh an hriat ve loh ruihhlo chungchang sawi vak vak reng pawh hi a thalo zawk ang tih ka lo hlau deuh zawk thin a ni.
Ruihhlo dovin awmzia a neih theih nan chuan, ruihhlo mamawhtu ruihhlo addict mihring kha an awm loh emaw, an awm vak loh emaw a ngai hmasa phawt a ni. Eng thil pawh hi a mamawhtu an awm chhung chuan a petu tur hi chu an lo awm zel mai a ni. Chu chu Economic danah pawh khan, demand a awm chuan supply a awm zel tih a nih kha.
Kohhran emaw, kohhran thalai emaw, YMA leh eng pawl pawl emawtein, inkhawmpui kan neihna hmuna lungrual taka ruihhlo do kan pass thu, uar tak leh chhuang taka kan puan thin hian a thawk na ngai miah lo. Fel fai tak leh mawi taka kan inkhawmpuinaah khan ruihhlo addict an awm ve lo. Ruihhlo tih ve mai hlauhthawnawm pawh an awm ve lo.
Khawimaw lai hall leh sikulahte, khawimaw lai Biak in leh pulpit atangte, khawimaw lai dawhsan leh khawimaw lai committee room atangtea ruihhlo do thu pass ringawt te hian awmzia a nei thui lo. Ruihhlo hi a theory leh ziak ringawtte leh, changkang taka do hneh chi a ni lo. Pawl kalkhawmte agenda leh resolution ringawt hian ruihhlo ngaite beng awmze neiin a thleng ve phak lo. Chutiang thu an pass tih pawh an hre ve lo. Ruihhlo tih an chakna a hneh zo lo. A mawiah leh mi dem hlauh vang maia ruihhlo do thu pass hi a ho lutuk. Pawl rorel tikimtu atan mai maia, ‘ruihhlo hi na takin kan do a ni’ tih hian addict ho tan awmzia pakhat mah a nei pha lo. Ruihhlo do hi mahni leh mahni pawl tihlar nan leh pawl hlawk nana hman kan tum chhung chuan a rem chu sawi loh, kan do pung tulh tulh ang. Ruihhlo do nan hian budget tam tak leh thawhhlawm tam tak pawh nei mah ila, a do dan dik leh a hmanna tur dika kan hman si loh chuan, kan do pung zawk hial maithei a ni.
Aw le, ruihhlo do hi chu a hautak em em a ni tih hi chu kan hre tlang theuhva. Eng ang chakna hmang pawh hian do mah ila, rem vek khawp hi chuan kan do thei chuangin a rinawm loh a ni. Khawi hmunah pawh hian a duh leh mamawhtu an awm chhung hi chuan, eng thilah pawh hian thluak vawrhvirtu hi chu an awm zel dawn. A khirhkhan zawh poh leh a hlu tinga, a man a to ting a ni mai thin si a. Khawvel mihringte hian sum hi kan damchhana, kan hmingchhiatpui ngama, kan thihpui ngama, hremhmun kan tlakpui ngam tlat thin si a nih hi.
Chutiang chu ni mah sela, ruihhlo tam lutuk tur leh zalen lutuk turte, a ngawi vei pung chak lutuk tur leh an hnawksak lutuk turte hi chu theihtawpin kan veng tang tang tur chu a ni si a ni.
Mahse maw, khawvel ram ropui leh chak tak takte pawhin an do hneh theih mang loh hi, keini ram tereuhte hian mak tak maia kan do hneh theih deuhthaw mai emaw, kan ram bik tan hi chuan hnawksak vak lo leh buaipui lutuk ngai lo tura kan tih theih mai hi kei chuan ka ring deuh tlat mai a ni.
A tih dan tur ka rilrua awm dan chu ka’n sawi ange aw- Ruihhlo ngaite enkawltu tur hi fumfe takin department hranin emaw, eng deparment ber emaw hnuaiah hian budget hran neiin awm nghet phawt mai se la. Ruihhlo ngaite awmna tur in lian leh tha tak hi han awm leh phawt bawk se la. Hun rei tak chhung enkawl dan tur dan fel tak nei leh bawk ila. Tichuan, khawtin vengtina ruihhlo ti thin dek dek tawh phawt hi chu a bo a bang awm lovin han rut khawm fai duak ta mai ila. A ruh khawm chungchang hi thil awlai a ni dawn lova, hei tak hi sawrkar leh khawtlang zawng zawng lungrual taka kan thawh ho a ngai dawn ta a ni.
Chutia kan ruh khawm hote chu an awmna turah chuan kum 5 atanga kum 10, 15 thleng pawhin dah hmak hmak mai tur a ni. Kum 5 chinah te hi chuan an taksa leh an rilru, an ngaihtuahna te pawh a lo fihlim tan thei deuh tawh turah ngai ta ila. Mi thiamten enchhin nan chhuah zalen tlak an tihte chauh chu chhuah zalen thin ni ta se. Chu’ng mite pawh chu enthlak zui zel tho ni bawk se la. An ti leh dawn nia kan hriat veleh khan dah luh leh mai thin ni mai bawk se la.
Chutianga kan tih theih phawt chuan, ruihhlo la ti ve lote tihhmuhtu tur, tihpuitu tur, entawn tur, lo kaihruaitu tur kha an awm dawn lo tihna a ni mai a. Chutianga kum 5 atanga kum 10/15 vel kan tih mar pat peih phawt emaw, kan tih theih phawt emaw chuan, kan rama ruihhlo ti thin inkai chhawng zel tur hi chu kan chhu chat thei mai hi chuan kei hi chuan ka ring deuh tlat thin a ni. Tin, chutianga kan ram chhunga ruihhlo mamawhtu an lo awm tawh mang si loh takah chuan, kan ram chhung bikah hi chuan ruihhlo zuar an lo awm tha duh tawh lo ang a, ram danga tawlh ru thin hote pawh man an lo awlsam tawh dawn bawk a ni.
Amaherawhchu, chutianga ti tur chuan thil harsa tak ngaihtuah leh tih hmasak ngai a lo awm ta a ni. Chhungtinin kan chhungkuaa ruihhlo ti thin awmte chu chutianga tih chu kan phal vek a ngai phawt dawn. A rut khawm pawl taima tak leh chak tak neih a ngai leh bawk. Chutianga tih phalna chu state sawrkarin dan a siam a ngai bawk ang a. Tin, keimahni Mizo mipui zawng zawng, kan society dan anga kan pawm a ngai bawk ang. Chu chu tuma sawi buai theih loh tur leh khauh taka kenkawh a nih theih nan chuan, kan society aiawhin Central YMA hian dan siam mai se la a tha berin a rinawm a ni. Chu dan chu kan hnam dan, kan society dan, bawhchhiat thiang lo ang hiala vawn tlat ni bawk se la.
Tin, chutiang thil, kan rama ruihhlo leh ruihhlo ngai tam lutuk tihbona kawngah chuan tumah hi a khawlhkham zawnga khawsak awih loh, tumahin Human right chuti khati lo tih awih loh, Ukil ho pawhin hemi kawngah kher hi chuan pawisa lo it bik lo mai se la, kut lo sil hmak zel thei bawk se la. Tin, kan ram chhunga kan Mizo roreltute, thu remtute pawh hian ruihhlo zuarte leh ruihhlo ti thinte leh mi sual leh mi awmtha duhlo mi hnawksakte hi chu a chhan zawng leh tizalen zawng hi chuan thu tlukna siam thin tawh lo bawk se la. Chutianga ti thinte hi chu i elsen ngam thin bawk ila. Tichuan, Mizoram chhung leh ram pawn atanga tanpuina kan hmuh thin zawng zawngte nen hian, chutiang chuan awmze nei taka kan tih theih phawt chuan ruihhlo lakah hian kan fel fai duak duak mai lo ang maw?
Chuti ni lova, tuna kan tih dan ngai ang dual dual ringawt hi chuan do rem chu sawi loh, kan do pung tual tual a, kan do ropui phah sawta, kan do hlu tual tual a, a man kan do to phah em em ringawt mai a ni lo maw?
Counselling, ni 3 ni 4 camping, thla 1training, thla 12 home-a awm tih vel vanga drug addict sim hlen ta hi engzat nge awm ang le? Tuna kawng hrang hranga dimdawih deuh tut chunga kan tih dan avang hian ruihhlo mamawh leh ti thinte hi an tlem phah tial tial ta em le? Mahni veng theuhva ruihhlo ti thinte kha sim hlen phah ta hi engzat nge awm ta le? Zaa 1chu an lo awm maithei, zaa 2 pawh an awm kher ang em le? A sim tawh kan tih te pawh hian an ti leh thin zawng a nih hi. Tin, a sim ta ai hian a ti tharte hi a let tam takin an tam zel zawk lo ang maw?
Ruihhlo tih an chak lai hi chuan, hmanah ruihhlo do kawng zawh an neih tawh kha, tute Biak inah emaw chuan ruihhlo do an sawi tawh kha, tute pawl emaw chuan agenda leh resolution an lo neih tawh kha, hmanah inkhawmpui leh committee-naah an pass tawh si a, an au rual dual dual tawh si a, tih vel hi an hre ve pha lo, chutiang mai mai chuan an ruihhlo tih chakna a ti reh zo hek lo.
Hetiang mai mai hian ruihhlo leh a addict ho hi do rem theih ni ta sela chuan e, kan khawlaiah hian a hmuh theih daih tawh ang chu. Chu a hnekin addict ho hi an pung tual tual a, an huangtau tual tual ta zawk a nih hi. Ruihhlo ti ve hlei lo leh tih ve tumna pawh nei hlei lo sande sikul naupangte nen lam hun leh sum leh tha tam tak sengin kawng kan zawh luih luih a, kawng kan zawh zo chiah a, kan kawng zawhna ngeiah chuan addict ho chu inthlahrunna chhete pawh nei lovin, a ngai te bawkin an zi leh hut hut thova. Venghlui pa ho kum 7 chhung ngawt zingtin an duty-na hmun Treasury square leh Vanapa hall chheh vel zawng zawngte hi kan ram darthlalang tha lutuk, kan rama ruihhlo awmdan chanchin chu sawi pawh ngai lova a taka nitin zantin hmuh theihna hmun a la nih reng hi. Venghlui pa ho an duty thin asin, khawnge, henglai hmun hi chu i zah ve deuh tawh teh ang u, an tih phah em le?
Aw le, Pathian hna thawh mak tak direct taka kan chang te a nih ngawt si loh chuan, Drug free Mizoram Addict free Aizawl nih kan duh tak tak bawk si chuan, mihring thil taka a chunga ka sawi ang zawnga kan tih mai khi a lo ngai dawn ta a ni. Chuti lova tuna kan do dan anga kan do chhung hi chuan engtikah mah kan do rem tak tak hi kei hi chuan ka ring mawlh lo a ni e. Tuna kan do dan dual dual ang ringawt hi chuan, tun atanga kum 5 kum 10 velah chuan kan ram hi ruihhlo zalenna ram, Colombia of the East, Mizoram chu drug state, kan Aizawl khawpui pawh City of Addict a lo la ni mai ang tih pawh a hlauhawm ta a nih hi le.