- Zirsangkima
Mak tih hi a mak ngawt mai—han ti teh ngawt ila, a awmzia hriat thiam a har fú ang. Thil nih dàn tùr ni lo hi a mak a; chu thil mak, ngàia neitute hi kan mak lehzual ka tihna a ni—ka sawi thiam ve vak lo!
Kan ram sawi nan Oxymorons
Sâp pui lamin ‘Oxymorons’ an tih ang; khâng Pu Shakespeare-a tawngkam, ‘O loving hate; O brawling love!’ a tih te; John Donne-a’n a ‘Meditation’-a ‘beggarly riches’ a’n hmang te; Country singer leh hla phuah thiam, Dolly Parton-i meuh paw’n, ‘Bitter sweet, memories’ a hmanna chhan te kha tawngkam inkawkalh tak an ni. Mahse, an hmanna hunah khan a fu dik chaih mai a; a mawi êm êm mai ang lawi a; tawngkam chheh hnih—inkawkalh zet kha, inhne hle hlein an hmang thiam tlat a nih kha! Khâng kha chu a va mak falua lo a; a mawi letling zâwk a; vawiin thlenga thu leh hla khawvêl ti hausatu leh khawvêlin tawngkam mawi a tih an la ni ta reng a nih hi!
Kan ram chuan Alfred Lord Tennyson-a thu khawchâng, “His honour rooted in dishonour stood, And faith unfaithful kept him falsely true” a tih hi min va’n sawi chhan tak! Tennyson-a ‘oxymoron’ hman thiamzia hi—“… and faith unfaithful kept him falsely true” a’n tia! A ‘oxymoron’ hman mawizia hi—‘falsely true’ an ti thiam a! Kan ram hruaitu lo ni tawhte leh ni mékte hi ‘dik lo takin an intidik chawp’ ve ang em le?
He ‘Oxymorons’ John Milton-a ten ‘darkness visible’ an tih ang te hi kan ram dinhmun angah hian ka’n kai lût dáwn teh ang. Khatia kan NLUP hun lai atanga tùna kan SEDP inkára Zoram mipui buma kan awm dàn hi ‘Oxymorons’ ni zozai êm êm theiin ka hre tlat lo! Mak ka ti! Mak titu tùr chu Zoram mipuite hi kan nih vei nèn—kan la ã ta tlat a—kan mak e …
Tiam-ngaha te, Tum-tama te, vision leh mang lam buaipuia te hian kan dìlna leh kan duh—vote kan pêk min chhan chhàn lêtna hi khawiah nge? A chhànna chu maw, khitah, thlí-ah a léng bo zo vek! Tu sawrkar bîk ka dem lo—sawrkarna chang tawh zawng zawng hian mipui chhànna hi min la pe lo a; an intiam ang hlen sawrkar kan la hrawn lo te hi lungawi lo ve tùr chu kan ni ve asin!
Pu Bob Dylan Ka’nu àu te’ng
NLUP hlawhtlinna kha khawiah nge—a chhànna chu, khítah … thlí-ah a léng bo zo! Nakkum inthlan a hnai a; an rawn SEDP leh chuah chuah tlai khaw hnu chauh ang chu!
Zai thiam ka tih teh fahran loh, zai duhdah thiam ka tih lawi si, American pachal Bod Dylan-a hla ang chauh: ‘The answer my friend, is blowing in the wind,’ a tih kha, he kan Zoram hi min phuah chhan niin ka ngai hmiah mai nia!
A! Ngaih loh pawh tum mah ila, a ngaih loh theih hleih nêm maw le a! ‘Airport cute ber’ min tiam tuma Léngpuia feh tlut tlut thin kan hotupa thil siam chu a chhan pawh hriat lohin a min ruap mai a. Compensation-ah Minister leh CM hming tha rêng kan nei thei lo te hi zaha lâk a va hun ta êm! Sawhthing atanga chakai farm, mau leh tih zawng zawngte hi … a hlawhtlinna chu khawiah nge? A chhànna chu, khitah thlíiah a thám ral!
Pu Dylan-a hian he hla, “Blowing in the Wind” hi minute 10 chhúng leka a ziah (phuah) chhuah mah ni se, vawiin thlenga mil a la ngahzia hi thlír te’ng u! Amah ngei paw’n “No More Auction Block” hla a ngaihthlâk atanga a thlûk zúlin he hla ropui, a chhànna awm lo hla hi a phuah chhuak ta a ni a—kha ní— July 9, 1962 chawhnu herah khân.
He khawvêla ka chàm chhúng hian, kei ve tehlul hian, ka tum hi ka ni lo fo a, ka nih duh hi ka tlin lo fo a, ka duh hi ka chang lo fo mai. A chhan eng nge? A chhànna chu khitah thlí-ah a athám ral thin a!
Pu Dylan-a hian he hla a phuah zawh hlim hlawt, a la lum that that lai khân zan lam-teihawina (nightclub) pakhat, Greenwich Village-a Gerde’s Folk City-ah he a hla phuah thar hi a va keng ve zãn zãn a. Zai tùra tih a ni zui hlauh. Chu a zaina hunah chuan he a hla ropui tak mai hi, sit taka sak a tum ve ràn rân hi, tím zetin a’n sa dáwn a. A sak hma-in, heti’n thu hma a’n sawi a: ‘Unaute u, he hla hi mi tih elna leh mi huatna hla (portest song) angah ngai lul suh u; chutiang hla chu ka phuah ve ngai lo a nia,’ tiin.
Chutah Pu Bob Dylan-a chuan a hla chu a’n sa dâwn a; a copy en chawp a ngai zui! A hla a ziahna copy, a kut ziak chhe fahran tak mai chu a la chhiar tha hlei thei lo zui! A nè nè kual vêl ta mai mai a ni àwm a!
Tin, he hla ropui tak mai hi, Bob Dylan hian a ‘hit’-pui thei rêng rêng lo mai a! Peter, Paul & Mary ten an sak chhàwnsak (cover) a. February 1963-ah US Billboard chart-ah #2 nihna an hauhpui thei ang lawi si! Stevie Wonder paw’n 1966-ah a #9 pui thei bawk a nih kha!
Mi thenkhat chuan, hla phuah thiam leh mi ril Woody Guthrie hnên atanga a rûk a ni, ti páwlte pawh an awm—he hla hi. Eng pawh ni se, keini thangtharte chuan “Blowing in the Wind” a rîk rualin lo sa vetu Dolly Parton, Nickel Creek te, Neil Young te lang mah se, Pu Bob Dylan-a hi kan mithhlà lo thiam tawh lo ang! Ka sawi duh êm êm zâwka chu, he hla-in thutak a pài thu hi a ni.
A hla thu mãwl tê-ah hian hrignun zirlai ril tâwpkhâwk a inphúm a ni tih hi beng nei chuan i hre ngam teh ang u.
A hla thu chu
‘Patling’ tia inchhála, ‘Fa ka enkawl thiam ve ta e!’ tia inchhál thei pa hian, ‘pa’ dinhmun luah tùr hian—‘Ka fit e!’ an ti tawh ngai em le? ‘Ka fate hi ka enkawl thiam a nia aw … min zirtu ni rawh u,’ tia tawngkau chhep ngam tawh pa hi an piang tawh ang em le? Engtia thui nge, engtia rei nge ‘patling’ ni tùr hian kawng thui zawh ngai ang aw … ? A chhànna chu thlí-ah a zám ral vek si a!
He lai cháng hi ka va’n duhin ka va’n duh lo tak! ‘And how many ears must one man have/ Before he can hear people cry?’ tia Pu Dylan-a âu thàwm hi. Kan politician, ram tán ka ding e, tite hian mipui tapa rûm thâwm hi an hre pha lo em ni le? Beng eng zât fakauh nge neih tùl ang le aw … ? Heti’n a la khak chhunzawm a: ‘Yes, and how many deaths will it take ’til he knows / That too many people have died?’ A chhunzawmna chu maw: ‘The answer, my friend, is blowin’ in the wind/ The answer is blowin’ in the wind’ tiin.
Kan ram hruaitu, kan thlan tlinten táma tuihàla min hrêka min rêkna hi ‘rei lua’ kan la ti lo em ni le—Mizo mipuite hian? Kan tàmna chhànna lah chu, khítah—kan púte, ‘lal êm êmte’ hian thlí-ah an thám raltír zêl mai si a?