- Lallunghnema, Charity Lodge
He thu ka ziah hma hian consumer complaint ka dawn, ka buaipui chhunzawm hman tâk loh chu buaipuiin dawrkai pakhat chu ka va bia a.Inthlahrung takin ka va be dek dek. A va hrilhhai thlâk em! Hetiang hian kan indawr a. Lo chhiar teh u.
Keimah: Chibai !
Dawrkai: E, chibai!
Keimah : Lallunghnema, Consumer Activist, Chairman, Centre For Consumer Education ka ni a..hmanni a, in dawr bungrua lei hman theih loh chungchang kha a nia
Dawrkai: Kha thil kha in lo sawi, in lo sawi fo mai. An duh leh court-ah min khing mai rawh se. Ka hlau lo.
Keimah: E, a ni maw, i pawi tih loh chuan an khing mawlh ang che.
Dawrkai: Lo sawi tawh suh u.Khawiah pawh thlen rawh u. Ka zam love.
Keimah: Hei chen hi consumer-te buaipuiin dawrkai leh sumdawng chi hrang hrang ka lo be tawh thin a. Nang anga tham lo taka hetiang a min lo titu hi ka la tawng ngai lo. I chapo hle mai. Ka rawn be tawh lo ang che.(phone ka deh ta hmak mai a… llh)
Hetiang vel hi a ni. Kan inbiak dan hi a duhawm lo hle mai. Hawihhawmna reng reng nei lo, customer te hmusittu dawrkai hi ka la be ngai lo viau mai a. Hetiang taka min chhang buluktu hi ka tawng ngai hek lo. A chapo a, a mawl tel bawkin ka hria a ni. Dawrkai chapo, mahni kut leh ke a ding thei a inngaite hian an ti fuh lo tawp a ni. A nihna takah chuan customer-te tel lo hian tute mahin dawr an kai thei lova, an sumdawng thei hek lo. Dawrtu an neih that chuan an hlawhtling thin a ni. Hlawhchhamna bul chu consumer neih that loh a ni.
Kha pa khan a nihna leh a dinhmuna a hre lo a ni. Mahse ama inhriatna dan chuan dawrkai lian tak, tumah mamawh lo, customer te mamawh lo, thil hralh duh si a ni. Kristian dawrkai a phawk pha lova, Kristian satliah pawh a ni pha lovang, tih ka ring. Sumdawn awmzia hre lovin a sumdawng a, customer te hlutna hre lovin thil a zuar a. ‘Consumer is King’ tih hi a pawm lova, ‘Trader is King’ tih a pawm a, seller tha nih aiin seller chapo tumah ngai lo, dawrtu mamawh si a ni.
Dawrkai fing chuan customer-te a tilawm thin a. An customer-te harsatna a hre thiam thin. Customer-te tih lawm chu a thupui a niin customer-te hlimna chu a lawmna ber a ni thin. Customer-te tel lo chuan a nung thei lo tih a inhria a. Customer-te tel lo chuan chaw a nghei thei tih a inhriat avangin customer-te tan a nun a thâp duh hial a ni.
Hetiang Dawrkai tha chungah hian consumer te chu an hlimin an lawm thin a ni. Kristian tha tak, rinawm tak Lal Isua hnung zuitu an nihna te tilang thintu an ni. Dawrkai tha chu mi dangte tana malsawmna an ni a. Consumer-ten an thlahlel thin a ni.
Thu dang alai chuan hengte hi lo hre nawn leh ila
1) Consumer Disputes Redressal Commissioner- te hi social court tih an ni a. Vantlang mipui court a ni. Mi rethei ban phâk thubuai remna awm chhun a ni.
2) Consumer Commission- te hi khawvela thubuai remna rang ber(quickest court) a ni. Ni 90 ral hmâin chinfel tur a ni.
3) Khawvela Thubuai remna man tlawm ber a ni. Saptawngin kan dah tel ang.
Case value – Court Fee
Less than 5 lakhs – No court fee
5 lakhs – 10 lakhs – Rs. 200
10 lakhs – 20 lakhs – Rs. 400
20 lakhs – 50 lakhs – Rs. 1000
50 Lakhs – 1crore – Rs. 2000
Complaint chu (plain paper pawhin a pawi lo) copy 4 siamin Commission President hnenah thehluh tur a ni.Complaint fee hi IPO emaw Demand Draft hmangin emaw Registrar State Commission hmingin siam tur a ni.
Hei bak hi Consumerte hriat tur kan sawi tel loh eng emaw zat a la awm a. Hun kan neih dan azirin kan sawi thin dawn nia.
Eng pawh ni se, a pawimawh ber chu ‘mahni,’ a ni zel dawn a ni.