Zoram Kristian-te mutan leh thelh lian ber!

  • Lalremliana Pachuau

Zoram kohhran kal dan hi ngun taka i thlir chuan, tuna kan kal dan bak châng danga kal dan kan thiam miah lo tih i hmu thei ang. Tun ang ngawt lo deuha kal tur ni hian kan inhria, mahse chu chu eng nge tih kan hre der si lo. A tawpah, ‘Kan kal dan hi ṭha kan la ti e’ tiin thu kan zial fel a. Mahse, kim lo, dikhlel, famkim tâwk lo, hmasawnna tur, thlak danglam ngai thil awmin kan hre si a ni.

Tuna Zoram kohhrante kal dan leh rawngbawl dan chu eng nge ni ta? Mipuite inkhawm hunah kan inkhawm a. Pâwl peng hrang hranga inhmangte kan pâwl ṭheuhah kan inhmang a. Anni kaihhruaia enkawl hna chu kohhran puipate kutah a awm leh. Tichuan, mahni tualchhûng kohhran ṭheuhah phâk ang tâwkin ke kan penin, rawngbawlna kawng hrang hrangah kan tel ta ṭhin a nih hi. Hengte hi kan tih tur reng, kan chanvo leh mawhphurhna an ni a, bansan tur an ni lo.

Mahse, he mi baka kal leh chuan ngaihna kan hriat lohna taka hi, kan mutan leh kan ṭhan ti ṭhutu chu a ni ta tlat si a ni. A nih si chuan eng nge kan tih leh tur chu? Eng nge kan hmabak chu ni le? Zawlnei Jeremia lehkha thawn leh Lal Isua thu sawi kal tlangin, he zawhna chhanna hi kan en dâwn a ni. He chhanna lamtluang zawh tura kohhrante kan inher rem a, kan inthlak danglam a nih loh chuan, kan hmabak a thim tulh tulh dâwn a ni.

Jeremia khân Babylon sal tângte hnenah, Pathianin an sal tânna rama an zaivaia an tih tur eng nge ni tih, lehkha thawn kal tlangin a hriattir a. A dika dik chuan, Babylon-a an va sal tânna ramah khân, an khual âr lawi luh tlat a. An sal tânna ramah an ngampa thei lo a, Jerusalem ngai reng rengin a zuai zo a. An engtih tha mah a tho thei reng reng lo a nih kha. Chutih lai taka an hnena Pathian thu lo thleng chu, a makin a dangdai ngang mai a ni!

Jeremia 29:5-6 – “Inte sa ula, chutah chuan chêng ula; huante siam ula, a rahte ei ula; nupuite nei ula, fanute, fapate hring ula; in fapate tân nupui neihsak ula, in fanute pasal neihtîr ula, fanu fapa an hrin theih nân; chutah chuan lo pung ula, kiam lam pan suh u” tiin. He thu vek hi Zofate hnena Pathianin kan hmabak, a kohhranhote tih leh tur atâna thu min pêk chu a ni ta chiah a ni.

He India ramah hian nghet takin awm ula. Inthlah pungin inkhulh nghet deuh deuh rawh u. Nasa takin thawkrim ula, in tuhrah sengin ei ula in rawh u, min ti phawt a. Zoram kohhran zingah India aṭanga zalena, tal chhuah châka phi ruaite Pathian thu zirtir nen chuan inkalh tak a ni! Jeremia hnena thu lo thleng hi, heng thu-ah hian a la tawp mai lo. A aia pawimawh zawk thuchah a la awm ta zel a.

Jer 29:7 – “Sala ka tântîrna che u khawpui ṭhatna tûr zawng ula, Lalpa hnênah dîlsak rawh u; ama ṭhatna chuan nangni pawhin ṭhatna in hmu dâwn si a.” He thuchah hi Zofate hian, a bikin kohhran kan nihna angin englai mahin kan ngaihtuah ngai lo niin a lang. Eng nge a awmzia? India rama in awm hian, India-in hma a sawnna tur ngaihtuahin, chu mi kawngah chuan tel ula, rim takin thawk rawh u. Chu mi kal tlang chuan malsawmna in chungah ka thlentir ang, a ti ta a ni.

Tuna Zoram kohhran dinhmun dik tak chu, mahni tualchhûng kohhran ṭheuhah phur tak leh thatho taka inhmang, kohhran pawnah erawh engmah ni si lo, ṭangkaina pakhatmah nei lo ang kan ni. Jeremia hian Israel sal tângte hnenah, Babylon-ah khân rilru nghet takin awm ula. An engkimah inrawlh ulangin, politik, sumdawnna, thil thar chhuahna lamah, policy siam kawngah, eizawnna kawng tinrengah, zirnaah, mi dang tâna ṭanpuina petu, thil siam chhuaktu ni rawh u. Chu mai bakah Babylon ramin hma a sawn theih nân, Pathian hnenah dilsak ṭhin rawh u. Tichuan, Pathianin mal a sawm let ve ang che u a ti tlat.

Zoram kohhrante pawh India lakah hetiang chiah hian awm ve rawh u min ti ta a. Tun dinhmunah Juda-te khuan khawvel population-ah 0.1% lek an awh nangin, an awmna ram tina politik, sumdawnna, banking, hriselna, technology, zirna, science leh economic kawng engkimah an inrawlhin a phusa ber an nih zelzia hahipin kan sawi ṭhin a nih hi! He an thil tih rah chhuah thlum tak chu, englai pawha Arab ramin an do mek reng lai pawhin an seng ta reng mai a nih hi!

Zoram Kristian-te pawh mahni tualchhûng kohhran leh kohhran bil bik (denomination) chauha phusa lo tur leh, India ram tân kawng engkima inrawlha malsawmna a dawn theih nân, Pathian hnena dilsaktu ni ṭhin tur kan ni zawk a lo ni. Eng nge a awmzia? Lal Isua’n khawvel êng in ni e a tih leh, Jakoba’n rinna chu thil tih tel lo chuan thi a tih bakah, Paula’n khawvelah hian a ṭha lama danglamna thlentu ni rawh u a tih kha, kan ṭhelh lian ber leh tih hmabak chu a ni ta a ni.

Van ram ngaihtuaha lunglênga, rinna mita thil thlir ṭhin Kristian kan nihna hian nasa takin min sawp chau a. Pathian thuchah laimu, he leiah hian i ram (van nawmna leh van nun) lo thleng rawh se a tih erawh, nunpui tum miah lo ringtu kan nihna hi kan mutan lian ber, kan ṭhanmawhbâwk ber chu a lo ni ta a ni. Biak in leh kohhran huanga active em em, pawn lamah thung chuan Kristian Irrelevant, ringtu ṭangkaina nei lo rual awmkhawm kan nihna taka hi, kan ṭhiah darh tur leh kan hnawl tur chu a lo ni ta a ni.

India ram pumpui, Hindu nek chepna i thlirin zau i ti lutuk em ni? Jeremia leh Lal Isua thuchah laimu ber chu, i awmna hmun apiangah Kristian i nihna kha thawhrimna, neitu nihna rilru putna nen, ringtu kawng engkima mi ṭangkai i nihna lan tir zel rawh a tihna a nih hi. I awmna hmun apiangah Pathian ram (van rama inremna, muanna, inhmangaih tawnna, inngaihsakna etc) thlentir zel rawh a tihna a ni. Hei taka hi Zoram Kristian tam zawk tih theih loh, dil tui luang chhuak ngai lo ang kan nihna chu a lo ni e.

Heng thu kalha thu hril, zirtirna pe tu, hrilh lâwktute reng reng Pathian hmelma, a tirh ni lova thu sawitute an nih thu, Jeremia 9:9-10 hian chiang takin a sawizui ta a ni. Zoram kohhran mipuite u, ringtu dik takte u, in awmna hmun apiangah khawvel êng nia, kan chenna ram India hi Pathian hminga mal kan sawm chuan, kum 70 san an tân hnua Pathianin Israel fate a kan ngei ang khân, a hun takah Zoram hi Pathianin mal min sawm ngei dâwn a lo ni e. Tunah chuan kohhran pawn lamah, khawvelah zawk ringtu i nihna kha kawng tinrengah lan tir tawh ang che.

Leave a Reply

error: Content is protected !!