Pathian hi kan duhthusam atang maia lo chhuak a ni em?

  • Rinfela Zadeng

Sakhua leh Pathian hi mihring nun innghahna laipui, hman atanga chatuana kan buaipui tur thil a nih tlat avangin kan sawi bâng thei lo a, kan buaipui lo thei lo a nih hi. Pathian a awm ring leh ring lo te hian innghahna fel tak an nei a; finfiahna tak tak awm loa ngaia Pathian leh Sakhaw buaipuia mihring nun inphuar tir tlat mai te hi hnawk ti em em pawh hman atangin vawiin thlengin mi thiam tak tak te an la awm zel a nih hi tiraw u? Kan innghahna bul leh a tawp chu Pathian a nih tlat zel avangin heti taka buaipui hi a mawh lo e!

  • Projection Theory

‘Das Wesen des Christentums (The Essence of Christianity)’ tih lehkhabu lar tak ziaktu leh mi thiam em em Ludwig Feuerbach hi kan hre fur awm e. Ani hi German mi thiam (Philosopher/Anthropologist) niin a lehkhabuah khan hetiang deuh hian a sawi a –

‘Mihring hian mahni an in hmuh duh dan, mahse an nihna ni si lo kha pawn lamah an lan chhuah tir a; chu chu Pathian tiin an bia.’

He a thusawi tak mai hi Projection Theory an tih chu a ni a. A awmzia chu – Cinema/Big Screen kan tih angah hian Projector hmangin lemchan/film i chhuah/en a. Chu lemchan chu i duhthusam te, i chakna te, i thatna leh i suangtuahna hrang hrang te an ni a. Chung puanzara (screen) lang chu i duhthusam/Pathian chu a ni a, mahse a tak takah chuan nangmah – projector – atanga chhuak vek an ni tiin Pathian hi mihringin kan duhtusam kan siam chawp mai mai a ni e tiin a sawi a nih chu.

Hetah hian a la tawp mai lo a, hetiang hian kawng nga laiin hrilhfiah a ni leh a –

  1. Mihring hian mahni inhriatna kan nei a, thil siam dang te chuan an nei ve lo. Mihring chuan kan tlin lohna leh kan chak lohna te, kan thi thei a ni tih te kan inhre thei bik a ni.
  2. Kan tlin lohna atangin duhthusam kan siam thin a, chuvangin tling famkim leh chak famkim kan duh. Kan thi dawn tih kan hriat chuan thih loh kan duh a, kan sual tih kan hriat chuan thatna famkim kan duh bawk. Hmangaihna tawp chin nei kan ni tih kan inhriat avangin tawp nei loa min hmangaihtu kan duh bawk.
  3. Chu kan duhthusam chu pawn lamah kan tilang chhuak (project) a, ‘Kei ni loin mi dangin nei rawh se’ tiin Mihring chuan a rilru leh duhtusam chu pawn lamah a paihchhuak ta a. Pathian chu mihring rilru chhungrila awm, pawn lama phochhuahna (outward projection) a ni.
  4. Chu chu (projection) Pathian kan lo ti ta a ni. Kei chu – ka thi dawn a, Pathian erawh chu chatuan mi a ni. Kei chu – ka chakna a tlem a, Pathian chu engkim tithei (Omnipotent) a ni. Kei chu – ka hriatna a tlem a, Pathian chu engkim hria (Omniscient) a ni.
  5. A tawpah chuan – kei mihring hi chu engmah ka ni lo a, Pathian chu engkim a ni – tiin mihring chuan thu tlukna a siam ta a ni.

Chuvangin Feuerbach chuan – Theology chu mihring chanchin zirna (anthropology) inthup a ni a. Pathian chungchang i zir emaw i tih lai khan mihring chungchang i zir reng zawk a lo ni e – a ti ta tawl mai a ni.

  • Pathian hian min project zawk a ni

German Pathian thu thiam em em mai Karl Barth chuan a lehkhabu ‘Church Dogmatic’ tihah khan he thu hi a lo sawi a –

‘Ni e, mihringin Pathian hi kan project a. Mahse a chhan dik tak zawk chu Pathianin mihringah Amah a in project hmasak zawk vang a ni.’

Kan mobile phone-in internet a man theih chhan leh a hman theih chhan chu internet a awm vang a ni. Chutiang chiah chuan Pathian hi a awm tlat avangin mihring te hian kan zawngin kan ngaihtuah tlat a ni.

  • Kan duhthusam Pathian a ni em?

Kan duhtusam – a tha zawng zawng hi Pathian lak atangin kan dawng vek em? Kan duhtusam anga duh duha kan tihkual leh thunun theih Pathian chu kan be reng em? A nih lohzia chu vawiin thlengin he khawvel hi a la famkim lo a, kan changkan em em tawh hnu leh AI khawvela kan awm tawh hnuah pawh kan duhthusam ang taka khawvel hi hmang famkim thei kan la awm hauh lo. Pathian duh dan leh a rorelna hnuaiah, pawm harsa kan tih ngawih ngawih – thihna – te pawh pawm thiam tura inzirtir ngai kan la ni tih kan hre vek awm e.

Kan duhthusam Pathian chu – hausakna min petu, min hrem ngai lo, kan sualna pawh min sawisel ngai lo, sum leh pai min petu, kan hmelma te hrema keini min duat em em tu, kan cancer natna zawng zawng min tihdamsaktu….kan duhthusam apiang min tihhlawhtlinsaktu – a ni ang. Mahse chutiang Pathian chu kan biak hi a ni em?

Pathian chu – kan sual te sim tur te, kan neih zawng zawng pawh hralha mi retheite hnena pe tura min titu, hmelma te hmangaih tura min phuttu, mahni inphata Kraws pua Amah zui tura min zirtirtu – a ni. Kan duhthusam hi a leng mang lo zawk a nih hi tiraw u?

He khawvel changkang tawh tak, mahni chungnun berna (self – center perspective) khawvel, Pathian pawh kan ruahmanna te dal loa min tihhlawhtlinsak thlap thlap tura kan beisei tawhna, Pathian ai pawha kan hlut zawk em avanga a fapa Isua Krista pawh kan tana lo thi ang hiala zirtirna dik zik tluak lo hmanga mahni kan in fuihphur (motivate) tawhna khawvelah pawh hian Pathian chuan a duh dan zelin ro a rel dawn a. Chatuan pawhin a danglam ve dawn lo a, Pathian din leh siam, a thu hnuaia kun tura siam mihringte kan ni tih hi i hrechiang nawn ang u.

Leave a Reply

error: Content is protected !!