- Vanlalzawma, Muallungthu
Ngaihtuahna seng em em lova hringnun kan pal bawrh bawrh laiin hun a lo kal liam leh ta zung zung mai. Ni e, nitinin darkar a ral a, ni a ral a, thla a liamin kum a vei si a. Hringfate hian ni thar leh kumthar hmel kan hmuh apiangin upat lam kan pan ve hret hret zel a. Kan taksa a mawi a, kan rilru a chak a, kan thahrui a chak a, kawng engkimah thil kan tih apiang zûam leh hûam a, kan theihna kan lanchhuahtir tak tak theih hunlai chu kan vanglai hi a ni ngei ang. Naupan lai leh upat hnu chuan kan rilruin a zuam leh huam ang hi kan taksa hian a tlin meuh tawh thin lo. Chuti ang anih avang chuan kan kum a upat ang zelin nunhlui ngaih cháng ni te kan nei ve thin a nih si hi le!
Vanglai ni leh vullai ni nei, hmeltha leh hmelchhiate pawh siamtu Pathianin amah ang tak ni tura duhtaka a siam, he lei hringnun khawvel rawn hmang chho tawh phawt hi chuan mahni tawkah kan thatlai hun; kan vanglai ni sawi turte hi kan neiin, kan sulhnu liam tawh dawnkir cháng nite hi a tam dawn zawng a lo ni. Vanglai hunah chuan he khawvel hi nuam kan ti a. Tarkun hunte hi thleng ve thei ngai lo tur ang maiin kan thawveng a, chumai ni lovin, thih ve theih pawh kan inring lo hial awm asin! Vanglai hun hi keini hringmite tan chuan hun duhawm, kan taksa leh rilru a la chak that lai, kan vun a la mar that a, kan tisa a la nalh that lai niin kan ngaihtuahnate pawh a la zangkhai a, he khawvel hi hlimawmna hlira khatin kan thlir fo thin a nih hi.
Thihna tem tawp lo tur ang maia khawvel chhir bingbilet a, tun dinhmun anga thalai ni reng tur ang maia léng, nuamtin chena ngaihtha taka léng nula leh tlangval te, hmaia thlantui pawh luang chhuak ngai lêk lova awm-no leh mawi-na tinrenga inpenparh thinte pawh hi, he kan lei hringnun khawvel kalphung leh kal dan angin kan vanglai nite hi zawng pâr ang an la chuai dawn asin ! A ni lah taka, vanglai nun kan hman lai hi chuan nakin lawkah kan sakhmel mawinate hi a chuai thei ang tih pawh kan ring pha lo a, kan suangtuah ngai hek lo. He khawvel hi hlim leh nuam ti taka chen tumin hun kan khawhral thin a ni ber. Mi thenkhat chuan kan taksa mawilai, kan vanglai hunah hian siamtu Pathianin kan nun phung tur reng atana a lo ruatlawk angin damchhunga kawppui turte pawh melhin kan lo ngaihtuah bawk thin a. Damchhunga kawppui tur zawn hi upat hnu-ah aiin kan vanglai hian kan zawng thin tlangpui. Tarkun hnua kawppui tur zawng hi chu an beitham hle ta ve ang. Hun her zelah chuti anga kan vanglai niten mual an han liam hunah meuh chuan kan hlaphuah thiamte iangin :-
“Pâr ang chuaia chûlin,
Hun sul ang an liam zel,
Rualduhte nen hlimzai vawr a,
Vanglai kan chen nite,
Hmanlai changin zamual an liam ta,
Koh kir rualloh kan vanglai,
Dawn kirin lung a leng vawng vawng” tiin luaithli kan la nul ve ngei hian ka ring thin zu nia!
Ramsa zawng zawngte chunga thuneitu sakhming thang Lasi nula; Chawngtinlêri aipawha thlanawm zawk nula hmeltha, pian nalh leh zei, kan rilru ngaihtuahnaah engtiklai pawha châm reng thin, tudang zawng aipawha no nalh leh tha kan tih leh kan duh em avanga, “Lanu zawng zingah i mawi chuang e” tih khawpa kan lo hmuh that, hna a han thawh hah ve chang pawha a baksam kára thlanfím lo luang thla, dârtui luang ang maia kan hmuh tlet sét sét-te leh hmar thlang thlifimin a duhsak zual ta bik em ni chu aw tih mai tura a sam a’n chhem leng seng seng mai bik thinte chu! Ngaiteh, a heh sen vap ham mai…karei leh!
Zaikungpui Awithangpa meuh pawh khan engtin nge a lo tih kha :-
” Kan lenlai nghilnghiala di kan chhai,
Hâi ang tar leh sakhmel chul tur Awithangpa’n,
Ka dawn hian lung reng a awi thei lo” a lo ti hial a ni lawm ni!
Ar bâwma lawi tha duh lo arpui no hruai, ar bawma làwi tuma ar báwm kára ar note man tuma a han dang kualte pawh chu mawi bik riaua kan lo hmuh thin, khuangchawi thla hleinga ang maia mit meng no leh nalh bik riaua kan lo ngaih thinte pawh hian an vanglai ni hi zawng an chelh ding zo bik dawn si lo! Engtik hunah emaw chuan khawvel hun inher hian mual liampuiin, van hnuai lei hringmi danin duhleng dang tawnah hrai duhléng chawiin pâr ang an la chûl ve ngei mai dawn si a! Namen lo-a theihpalingkawha kan vanglai chen a, khawvel thila hausakna um-a kan phe dawr dawr chung leh, khawvel rosum leh lunghlu, tangka sum leh pai hi ngahin hausa eltiang mahila, duhtawk nei lo hringmite hian sulrul leh tuiekin a eichhiat theih tangka rosum hi eng ang pawhin chhek khawl ten tun mahila, chung thilte chuan kan vanglai hun hi a chelh ding reng dawn lo. Nitin thlatina tangka sum leh pai an lakluh zat kan chhutsak ve theihten an duh hun hunah an thawh chhuaha phulohin motor tharte chu leiin vantlang mipui hriatah dik lo taka an lakluh thupnan chawlhni inkhawm thulh hauh lo pawh nimahsela, an vanglai ni hi an chelh ding reng dawn chuang bik si lo!
Rual û zawk kan pi leh pu, vanglai hmang zoa tarkun khup biha khawsa tawhte hian an vanglai hun an han thlirkir chang hian duhtawk an ngahin lungawi takin an thlirlet thin ang emt Keini thangtharte pawh hian vanglai hun kan hman mek hi hlim leh nuam thei ang bera hman tumin kan bei a. Hlimna kan tih leh lawmna kan tih te, lungawi taka vanglai kan chen duh dante chu a lo in ang vek kher lo a. Kan duhthlanna theuha vanglai hman kan tum avang leh kan hman thin avangin kawng dik lo kan zawh phah fo thin em?
Thlemna hi kawng hrang hrangah tawk lo kan awm meuh lo ang. Thlemna do zawh hi a harsa em em a, inthiarfihlimsan a harsa em em thin. thatlai leh vanglai hunah chuan mi tute mai pawh hian boruaka in sang kan sak lai anih avangin mahni tawkah fing kan inti a, kan indah sang em em fo. Rual û zâwkte leh hun sul tam hmang liam tawhte thurawn kan ngaithla duh lo a, mahni thu kan duh ve tlat thin. A nihna takah chuan vanglai hunah hian rual û zawkte thu leh hla hi ngaichang a, an thurawn zawm tum fo hi a lo fuh ber zawk fo. Fimkhur taka nun kan hman loh a, kan duh dan ang anga he khawvel hi kan hman chuan a tawpah damchhung atana pawi tak, hringnun kawng dik lo chu zawhin lungngaihna chirhdup chuan min lo lem ta thin a ni.
Vanglai hun hi rilru leh taksa chaklai, nun kawng dik leh dik lo zawh thei tura kawng pengthuama kan dinlai, kawng engkimah phûrna nasa tak kan neih chhoh theihlai anih avangin he hunah hian kan nun kan hman fimkhur a, nun kawng dik lo zawh lo tura kan insiam a tul hun a ni a. Damchhunga damlai hremhmun kan hman lohna tura kan insum a tul hunlai a ni bawk.
Khuanu duan lawk ang leh lei hringmi danin damtein hringnun kan hmang ang a, mi tute mai pawh hi kan kum a lo tamin kan lo upa ang a, kan tarin kan la zûr ve ngei mai dawn a. Vanglai ni thlirkir changa inchhirna min thlen theitu turte chu rilru fim taka kan thliar thiam a tul takzet a. Nakin hnua inchhirna nun nei lo a, chhuantlak nun kan neih zawk theihna tur atan fimkhur takin kan vanglai hi i chen ang u. Tuna hringnun hlim taka kan hmanna chuan kan upat huna inchhirna min thlentu ni lo se la, tuna nuam ti taka ka hringnun hman dan chu kan upat huna hrehawmna min thlentu ni lo rawh se. Chutih rualin, mitinten kan vanglai ni reilote hi hlim leh lawm takin chen ila, nakin hnua kan inchhirna leh hrehawm kan tihna tur erawh chu i thliar thiam ang u. I vanglai hi chen rawh, a rei dawn lo; mahse, damlai hremhmun siam theitu che thil a awm anih chuan chumi lakah chuan fimkhur la, peh hel-in chu kawng chu zawh lo ngam ang che.
Khawvel milarte pawh hian an vanglai ni hi namen lovin an chen fo. Upatna hri-in a man thei dawn ta lo emaw tih tur hialin an nalh a; mahse, chuti ang mite pawh chu lei hringmi danin an tarin an la zur ve ngei dawn. Chutih hunah chuan Keira Knightley te, Demi Rose te, J.Lo te meuh pawh hi an tàrin an la zûr ve ngei ang a! Chumai a nilo, FIFA World Cup-a Shakira zai leh a mawng bawr han intheh thil vel pawh hi hmuh tur a awm tawh lovang. Chuti ang hun lo thleng tur, an vanglai nite pâr anga chûl mai tur chu an han dâwnlawk thin ve ngei ang a, an lungawi thei hian ka van ring bik lo em !
Ni e, zofate zinga sakhming chul lo tur mi hlutawm; thu leh hla lama ka pu duhtak C.Thuamluai, i lo sawi dik zet mai, “Ka han chhut ka han chhut hian pawi ber maia ka hriat tak chu kan nun khuarei an chang tur hi a ni!”