Pawngsual nge i duh kah? Nuih tur nge tah tur?

  • Dr. H.P. Lalropuia

Tun hnai mai khan fiamthu pakhat, Mizote ngaih dan min thentir phawktu a awm a. Chu chu Rambuai laia Mizo hmeichhiate sipaiin an pawngsual thin chungchanga fiamthu “Pawngsual nge i duh kah?” tih kha, kan la hre theuh awm e. Kha fiamthu kha a thenin kan nuihpui a, a thenin kan nuihpui thei lo thung. A nuihpui thei lote kha ‘rilru zim’ tia dem zuitu pawh kan awm. A nuihpui theite kha thangthar, Rambuai boruak hre phak lote an ni tlangpui mai thei a, lo nuihpui ve thei lo kha Rambuai boruak eng emaw chen chhim phak an nih loh pawhin, Rambuai tuar chhungkaw zinga mite an ni hawlhin a rinawm.

Fiamthu chu fiamthu a ni a, nuih mai awm tak. Mahse, fiamthu kan tih pawh hi a lo chawrchhuahna azira nuihpui theih leh theih loh a awm chawk a. Vantlang huap fiamthu, a tuate tan maha nuihpui loh theih loh fiamthu a awm bawk; chutih rualin kan fiamthute hi ‘Pa pakhat chuan emaw, nu pakhat chuan emaw’ tia intan pawh ni se a, a chhunzawmna azirin nuih bawm a deh dan a dang thei tlat tih kha fiamthu khan a tifiah viau mai. Kha fiamthu pawh kha fiamthu pakhat ve mai a ni a, Rambuai laia kan hmeichhiate chunga thleng tak tak pawh ni lo, pa fiamthu thiam deuhin a phuahchawp ni ngei tur a ni. Mahse, kha fiamthu phenah khan Rambuai laia kan hmeichhiate dinhmun derthawnzia leh an tawrhna namen lohzia hmuh theihin a awm a, Rambuai pal tlang chin chuan chu chu hmuin, kha fiamthu kha an nuihpui ve thei lova, thanghtharte lakah rilru zim nih an hlawh phah ta zawk mah a, a pawi khawp mai.

Rambuai lai khan hmeichhe thenkhat chu sipaiin an pasalte hmaah tual charah an pawngsual a, a then sipaiin an camp-ah tihluihnain an hruai a, an pawngsual a. An zahawmna leh an nulat thianghlimna kha tharum nena hnehchhuh an ni. Khang kan hmeichhiate kha an pawnfen chang a thler lova, an thinlung thlengin a thler a, thenkhat an at hlen phah a, a then phei chuan nunna hial an chan phah a. Mahni insitna leh intennaten an nun kha a delh a, a delhtu kha a rit asin. Khati khawpa thinlung rit pu chunga remna kawl eng an han ban thleng theite kha an va lo chhel em! An pasalte lah khan lungten a hnekin, an nupuite rilru na tawp kha an lo tuam dam a, sit hauh lovin asin an lo pawm. Khatih laia Mizo pa rilru kha a va ropui em! Mizo hmeichhiate tana kulhbing sang tih loh rual an ni hleinem.

Rambuai laia sipaiin an pawngsual Mizo hmeichhe tam zawkte chuan vawiinah chuan mual min liamsan tawh a, an dam chhunga um zuitu pawngsual mangchhiate pawhin tinsanin thlamuangin lei dai an nghak ve mek ang chu tihlaia, an thlarau pawh zah tak aruanga a ram pumin kan nuihpui titih mai kha chu kha fiamthu kan dawnsawnna beng kha chhuan bengtla lo beng bak a ni lo ang e, tihpalh mai awl tak a ni. Hriat lohna vanga kan lo nuihpui a nih hlauh chuan Rambuai lai khan chhinchhiah chinah ngawt pawh Mizorama khaw 79 teh meuha hmeichhe engemaw zat kha sipaiin an pawngsual a ni tih tal hi chu thangtharte hian i hre tawh ang u.

Kum 1966 atanga kum 1986, kum 20 tal tap kan ram a han buai meuh kha chuan hawina lam apiang a pik mup a, mu miah lo pawhin mangchhia kan mang reng mai zawng a nih kha. Kha buaina zinga kan hmeichhiate tawrhna, a bikin pawngsual tuarte tawrhna vawiin thlenga kan la var pawh tawk lote hi eng nge a chhan ni ang, an rilru hliam nawn leh kan hlauh vanga theihnghilh luihpui kan nih chuan kan rilru hi a lo thianghlim hle mai a tih theih ang. Mahse, an tawrhna aiia an tawrhna chhehvel kan tuipui a, fiamthu thawh nana kan hmang zui ta a nih chuan kan hmeichhiate laka kan rilru put hmang hian hnam damna a la hlat viau maithei a ni. S.Korea-in Indopui II-na laia Japan-in an hmeichhiate tihluihnaa nawhchi an zawrhtir mah vawiin thlenga ngaihdam dil tura Japan sawrkar an la ngiat chuan, keini pawhin kan pi, kan nu, kan farnu, leh kan thiannute min pawngsualsaktute kha ngaihdam min dil turin kan phut ve ngam dawn lo em ni? Nge kan la nuihpui dur dur dawn zawk le? Kha fiamthu avanga kan nui lai kha min pawngsualtute ngei khan lo hmu sela chuan min hmusit hle ta ve ang.

A thuhrimah “Pawngsual nge i duh kah?” tiin min zawt ve ta sela, kah kan thlang bik ngut ang em maw chu. Pathian zara dam theuh theuh, in nuih tur chuang kan awm love. Rambuai laia kan hmeichhia sipaiin an pawngsual zozaite thlavang kha kan hauh ngam lo a nih pawhin zah tal ila, an thinlung hliam nawntute i ni lo hram ang u. Khang kan hmeichhiate kha hmeichhia an ni satliah lo, min thlahtute an ni asin.

Leave a Reply

error: Content is protected !!