- Reuben Lalnunthara Hnamte
Hmansawn hi tute pawhin kan mamawh a ni a, mihring mai paih lamah ram, khawtlang, kohhran leh pawlho te a dangte pawhin hmasawn zel hi kan mamawh vek a ni. Ram, kohhran leh pawlhoahte pawh hmasawnna hmel hmuh tur a awm loh chuan mipui ten nuam an ti ngai lo. Ramchhung hruaitu turte pawhin mipuite hian ram tihmasawn thei tura kan ngaihte ram hruaitu tur atan kan thlangchhuak thin a ni. Hmasawnna hian infrastructure lam mai nilovin, mihring tih hmasawnna lam hi a pawimawh hle a. Zirna lamah chuan zoram hian hma a sawn hle mai a, India ram pumpui angah pawh state hmasawn ber kan ni hial a ni. Kan ram thalaite lehkhathiam an tam ta hle mai a, hming bula doctor dah thei, engeneer leh master chin pawh an ther fer fur ta mai a nih hi. Chutih rual erawh chuan sorkar ha ringawt thawh tum kan tam ta erawh a buaithlak hle a, sorkar hna hian a daih lo a ni ber mai. Sorkar hna kan dah chungnung leh pawimawh lutuk erawh ram changkang lo zia deuh a ni. Changkanna hi hmel landan mawi, incheina leh neihnun lamah a innghat ngawt lo va, mihring chhungril lam nun leh a nungchangah a innghat zawk a ni.
Ram changkangah te khu chuan sorkar hna hi an ngai ropui lem lo. Sorkar hnathawk leh thawk lo chhungkaw awhawm leh ngelnghet eh nan pawh an hmang hran lo. A pawimawh ber chu mi taima leh hun vawng dik hi an ngaipawiimawh hle a ni.Tin, a mipui nawlpui khu hnahniam leh hnasang tih velah an buai hek lo. Keini India ram angah hi chuan sorkar hna ngaihsanna hi ala lian hle a, hna pakhat chauh lak turah pawh mi a sangtel an intlar put mai thin a nih hi. Kan mizo thalaite pawh hian sorkar hna ringawta innghat lo va, mahni ke a ding thei tura kan thiamna leh theihnate kan hman tangkai lehzual a pawimawh khawp mai. Mizo fate zingah pawh mi chung chuang tak tak, thiamna bik nei, kut temthiam kan ngah tawh hle . Mizo te hi talent nei tak hnam kan ni a, thil kan tih hi kan thiam zung zung mai thin a, nimahsela, teirei hi kan peih lo va, kan ning leh thuai mai thin. Thil ngai reng tih te hi kan peih loh avang hian kan hlawhtling thei thin lo a ni. Chubakah hlawhtlin vat a, hauhsak vat te hi kan tum a; sang deuh atanga bultan te hi kan tum thin avangin kan hlawhchham phah fo bawk.
Ram changkangah chuan loneimi, kut hnahawk leh farm neite an dah sang hle a, kut themthiam thil neite phei chu an dahsang khawp mai. Keini rama erawh sorkar hna ringawt kan buaipui a, sorkar hnain a daih silova, buaithlak tak a ni. Tuna kan sorkar hian kuthnathawkte rawn chawisang chhovin, loneimi leh thlai huan leh farm neite tana hlawk chho zel dawn ni te pawhin a lang. Kan ram hian kut themthiam leh kuthnathawkte tana hlawkna a siam chhoh zel chuan sorkar hnate hi chu engngahmah ngaih loh chin kan la nei ngei a beiseiawm. Kut hnathawh chung changah pawh a bik takin cement mistiri lam hna hi kan uar a ngaiin ka hria. Vai kan chawlut nasa lutuk hi kan ram tan hian a pawi thei ang tih a hlauhawm. Cement mistiri thiam tak tak chu mizoah pawh kan nei nual tawh a, nimahsela, kan la indaih lo hle bawk. He lamah hian tan kan lak a tul takzetin ka hria a, vai chah luh ngailo khawpa kan intodelh hun hi a nghahhlehawmin ka hria.
Cement mistiri leh labour kan chahluhte hi a tam ber hi muslim an ni a. Muslim hian khawvel hi awp an tum emaw tih mai turin tan an la nasa a. Europe lamah pawh muslim tam lutuk hi an buaipui tawh a nih khu. Mistiri leh labour hnate hi hna hniamah kan ngai a, kan thlai tam tak hian an thawk tha duh lo va; hei hi kan ram hian ala tuar dawn chauh. USA ah pawh an ram thalai ten lehkha zir an peih lo lutuk a, tin, hna hniam thawh an peih lo bawk a. Chuvangin ramdang atangin hna thawk tur tam tak an chawlut a, chu chu tunah khuan an ngaithei lo tan ta a nih khu. Tuna Trumpa sorkarah khuan company hnuai hnathawk mi nuaih tel an hawtir a, an ram thalai ten an thawk peih silo va; chuvang chuan company tam takin hnathawk tur an hmu lo va, an mangang tawh a ni. Lehkha an zir that peih loh avangin mithiam tam tak India a tangtein an lut a, an ramah ramdang mi tam tak an chamhlen phah ta a ni. Tunah chuan America khawpui ber Newyorkah meuh pawh Muslim pa Mayor a nih luah tawh khu. California stateah pawh muslim hovin holiday hmang thei turin bill an thehlut rup tawh mai a, Governorin a sign hnuah pawm a ni ta. Tunah pawh senator turin Muslim pa pakhat chu tling maithei dinhmunah a ding lehnghal.
Kan ramah pawh hian labour kan chahluh nasat avangin muslim an tam ta hle mai a, nakin lawkah chuan hnawksak tham an la awm ang tih a hlauhawm. Farm nei te, hnathawh turneite pawh hian a theih hra chuan mizo ngei chhawr hi tum ta ila ava tha dawn em! Tin, kohhrante pawh hian kan Biakin sa turte hian vai hnathawk chhawr lovin, keimahni mizopui ngeite induhsak zel hi a tha viau lo maw? Kan rama awm duh avangin fel hmel takin an awm a, kristianahte an inpe a, an ramah an haw a a tam ber hi an kristian leh duh mang hauh lo a nia. Europeah pawh France te, Uk leh a dangahte pawh muslim tam lutuk khu an buai viau a ni, an ram dan te pawh an siamthat hial a ngai tawh. Kristianna leh kohhranah nghet taka kan awm lai hian kan mizo hnam nun leh tih dante hi kan thlahthlam loh a pawimawh hle a. Kan mizo nihna hi chawisanga, kn hnam hi a ral mai emaw, chim rala kan awm loh nana kan venhim that tlat hi kan mawhphurhna pawimawh tak a ni.