Kan ram hruaituten China leh Japan lo din chhuah dan leh hmasawn dan an ngaihtuah a ngai

  • Mordekai V. Vungliana

China hian Ram hrang hrang thiamna lakluhna hmun leh Company hrang hrang thiamna lak luhna hmun SPECIAL ECONOMICS ZONE hi lndia in tih nachang a hriat hma kum 15 vel a Advance in a lo kal pui daih tawh a. Chinese ho hi communist an ni a hun rei tak in khar khip mahsela Mao Zedong hunlai in Great Leap forward Policy kalpui a, chumihnuah Special economic zone an siam leh a. Guandong ah te heng zone ah hian Foreign direct investment an tia a zalen takin khawthlang ram ten duty free investment an ti a, an ram dan an thlahdul a, Western a industry te an bun tir ta a. Multi National industry bunin an hnathawk ah Chinese te an ruaiin an technology an transfer ta a. Heihian made in china chu gobal community market ah ati it awm em a hralh a tlak phah reng bawk a. Chinese economy chu export oriented ah an buatsaih ta a chu bakah mi te ban phak tawk a tlawm leh tau lutuk lo pawh an siam tel ta tho bawk si a.

Hemi avang hian China hi kawng tinreng ah hma a sawn in a advance a, thil tam tak an siamin Technology hrang hrangah hma an sawn em em a tih hriat tur a ni. heng hian ram thang mek leh ram hnufual Cambodia, Sri lanka , South Africa te a luhchhilhin Chinese thil siam te an lei nasa an thilsiam te a quality in foreign exchange ah te pawisa alo pung ta a, free direct investment chu heng special economic zone ah hian hmang an phalloin an home industry te an veng tlat bawk a, Heng avangin hian China thil siamte chu alo tha in foreign market ah hralh alo tlain alo hluin an lo hlawkin an ram economy- leh thil siam technology ten nasa takin hma a sawn phah ta a ni.

JAPAN ram dinhmun hi lo tlemin han chhui leh ila.
JAPAN ram lo dinchhuah dan pawh hi USA Lawng Sipai-Navy Officer lar-Prominent deuh mai Commodore Mathew Calbraith Perry 1853-1854 hian, a han tlawh chhuak in a han hneh in a han tuk tlawm ta mai si a.

Japan in khawthlang US thiamna kan Pha lo leh min hneh mai hi a va zahthlakin a va pawi ve aw an ti vawng vawng a. Khawthlang thiamna leh finna El phak tur leh hneh turin,3rd January 1868 khan Meiji Restoration an nei a .1889 ah Meiji Constitution an din ta bawk a.
Heng bak ah an Ram rorel dan , Sorkar siamtu an thlak a.An hman lai Roreltu te Rorelna Tokugawa Shogunate rorelna an hnawl in an Paih thla ta a.

Hemi hun amang hian Young Samurai-Warrior Class-lndo thiam leh Ralhrat Samurai hovin an ram ah rorel in an ram chu an hruai ta a.

A bik in an Sipai chakna an siam mha a, Lei lam Sipai-Army ah France leh German inkaihhruai dan an la in an entawn a.Lawng Sipai ah , Navy lam ah a sang leh chak ber an ngaih United Kingdom tih dan an en tawn a. Science leh Medicine ah Russia thiamna an entawn in an la lut leh a. Industry leh sumdawnna ah America thiamna an la lut leh bawk a.

Khawvela thil mhaber zir chhuak turin an Zirlai te an tir chhuak a, khawvel thil mhaber an Zirchhuah chu an ram tan an hawn a.An Zirlaite an tirh chhuah chhungin Ramdang mithiam an ram hmasawnna thawk tur leh Zirtirtu ah an ruai in an chhawr bawk a.

Hemi avang hian, Japan chuan kawng tinreng ah hmasawn in Ram chak tak an lo ni thei ta a.

Ni 8th September 1904 amanga 5th September 1905 thleng khan Sakhalin Thliarkar in chuh in Russia leh Japan an indo a, Russo-JapaneseWar an ti a. Hemi mum hian, Russia an tlawm a Japan an chak ta zawk a, Khawvel in mak a ti hle a ni.

Indopui Pahnihna Second World War khan JAPAN Sipai hotu huaisen General Tojo an Japan a kaihruai a. Japan chu chak hle ah a in ngaih avangin USA lndona a tel miah lo kha khawih a duh ta tlat mai a.

General Tojo-a huaisen vangin Ni 7th 1941 ah USA Lawng chawlhna Pearl Harbour an zu Bomb chiam mai a. USA chu a thinrim hle mai a, Indopui Pahnihna a tel miah lo, USA an zu khawih thut kha USA in mak a ti in a thinrim hle a ni.

USA chuan Phuba lak a tum ta a, Japan Sorkar ah Warning a pe a, inpe tur leh tlawm turin Japan an hrilh a, an in pek loh chuan ,an khawpui Pahnih ah Atom Bomb an thlak tur thu an hrilh ta a.

Mahse, Japan in dahsang tawh lutuk chuan engahmah an ngai lovin “USA in Atom Bomb an neih tak tak an rin loh thu an sawi a” USA in JAPAN tlawm tur leh inpe tur a an tih chu Japan in engahmah a ngai ta si lova.

Hemi avang hian USA thinrim in an President Harry S.Truman 33­­rd President thupek in Colonel Paul Tibbets Jr in Boeing B-29 Superfortress Bomber ENOLA GAY thlawhna khalh in Japan Khawpui Hiroshima ah August Ni 6th 1945 khan Atom Bomb “Little Boy” a thlak a. Hiroshima khawpui Mihring zawng zawng thi fai deuh vek in an ln te a a kang chhe deuh vek a.

Heti chung hian, Japan an la tlawm duh loh avangin Ni 9th August ah Japan Khawpui dang Nagasaki ah Atom Bomb dang “FAT MAN” an tih chu an thlak leh a,hemi hnu hian Japan chu a inpe in an tlawm ta chauh a ni.

Japan lo din chhuah dan leh Sorkar chak, Russia Sorkar pawh hneh thei USA do ngam , an Lawng chawlhna Pearl Harbour pawh Ni 7th December 1941 a an Bomb ngam hi Khawvel hriat ah Japan Sorkar chu chak tak leh huai tak a ni tih hriat tur a nia.

Kan ram zawlnei ten kan ram leihnuai hauhsakna chi hrang hrang Oil leh Gas te a tam thu an sawi a, chu chu kan ram thiamna kan ram thiamna in kan hai chhuak thei rih silo a, kan thiamna a kan hai chhuah hmain China Special Economic zone ram hrang hrang thiamna an la lut leh Jpana ram an in siamtha a, ram chak leh ram ropui an lo nih theih ang hian kan ram a Party hrang hrang hruaitu te hian China thiamna leh Japan thiamna hi kan ramah la lut theih ve se , kan ram hi chuan hma kan va sawn nasa dawn em.

Far East History by Paul Hibbrt Clyde and Berton F.Biers
Meiji Restoration 1889
The Great Leap Forward Campaign Launched in China from 1958 to 1962 By Chinese Communist Party leader Mao Zedong
Spacial Economic Zone – Duty Free

Leave a Reply

error: Content is protected !!