- Rinfela Zadeng
Mizote hunpui chhiar danah hunpui pali – nipui, fur, favang leh thlasik kan nei a; hetiang hian khawvel pawhin kum khat chhung hun hi a chhiar thin a nih kha. Heng kan hunpui pali te hmang hian khawvelah thu leh hla tam tak a piang a; thuziak mawi tak tak leh hla mawi tak takte pawh kan nei a nih hi. Mihring nun leh khuarel (nature) hi a inzawm tlat a, a mawina leh hlutna hmuthiamtu nih hi a hlu hle.
Fur leh ruah sur
Fur leh ruah sur hi thil inzawm tlat, tawngkam danga kan sawi hranna ni maiin a lang a. Lal Solomona khan, “Khawcheng leh hmeichhe an hmang chu angkhat an ni,” (Thufingte 27:15 ) tiin fur laia ruah sur leh khawcheng hi hmeichhe an hmang nen a lo tehkhin tawh a nih kha. A ni ve lah tak a, fur hi chu a hreawm ve khawp mai. Ruah a sur a, chet chhuah a hreawm a. Khaw thiang leh khaw tha tak hnuaia kan thiltih theih tam tak kha ruah sur avangin kan tih theih loh phah thin. Mihring nun a nguai a, ruah sur nasa tak phei chuan leimin te a siam a. Mihring nunna atan hlauhawm a kengtel a, chhiatna nasa tak a kengtel a ni.
Fur malsawmna
Ruah sur leh Fur lo thlengin mihring nuna harsatna a thlen thu kan sawi rual hian thil chhia leh tha lo zawng zawng chu a keng tel vek bik hauh lo. Lo neitute leh huan thlai neitute tan phei chuan Fur tluka hun nghahhlelhawm hi a awm bik lo ang. Khawvela kan mamawh bulpui, a tel loa kan awm theih loh – tui kan hmuhna hnar te pawh ruah hi a ni a. Lui tui leh kan tuikhur te’n tuihna tam zawk an lo siam chhuah theihna tur atan ruah tui hi a bulpui lian ber pakhat a ni. Thal laia lui tui a kangchaha tui kan khamkhawp kan hmuh loh chuan hreawm kan ti em em a; fur laia ruah lo sur hi malsawm ruah a ni tih kan pawm vek awm e. Fur leh ruah surin a ken tel tek te hi Science lam atanga an sawi dan chuan thlaiin chaw siamna tura boruak pawimawh – nitrogen a keng tel a. Chu chu thlaiin chaw siamna atan lo hmangin ei leh in tur kan lo neihna bul te hi a ni e an ti.
Fur leh mihring nun
Mihring nun hi khaw tha leh boruak thiang tak ang a ni reng lo a; khawdur, ruah sur leh fur ang maia hun nuam lo leh hrehawmin a tuam chang a awm a; tumahin he hun hi kan pumpelh thei lo. Chutiang kara malsawmna leh hlimna zawnga nun chhiar chhuaktu nun tluka ropui chu a awm bik lo a. Chutiang hun paltlang chunga hlawhtlinna chhar chhuaktu chu khawvelin a ngaisang a, mi ropui kan tih te nun lo hman dan hi a ni bawk. Lal Isua ngei pawh khan hei hi a hrechiang em em a, amah kan zuina kawngah pawh khan, “Tupawhin mi zui a duh chuan mahni hreawm pawisa lovin, a kraws puin mi zui rawh se,” (Matthaia 16:24) tiin a lo sawi lawk diam tawh a nih kha. Hei hian mihring nun hi tisa leh thlarauah pawh a awlsam reng lo tih chiang takin a tarlang a ni.
Nun hlutna
Mihring hian hun hreawm leh harsatna hi tawk lo ila nun hlutna tak tak hi kan hrethiam lo ang a, malsawmna awmze dik tak pawh hi kan hre ngai lo ang. Hun harsa leh hreawm, khawdur leh ruah sur te hian mihring nun a chher hriam a, nun tha zawk leh hlu zawk, mihring nun hlutna min chhar tir a ni. Chutiang paltlang tu nun chuan zirtur tam tak min hnuchhiah a, chuta tang chuan zirlai ropui tak tak kan zir chhuak a. Chanchin ngaihnawm leh chanchin ropui, khawvela kan hriat reng tawh tur min ziah sak a nih hi.
Kan nunah hian ruah a lo sur chang pawhin nihliap a awm tih hre rengin hmalam pan ila, Siamtu min siam chhan tihlawhtling turin ke i pen zel ang u.