Pu Lalduhoma kaihhruai ZPM sorkar-ah mipui thla a muang || (Pu Zoramthanga kaihhruai sorkar leh Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar khaikhinna)

  • MC Lalthianghlima

Engvangin nge Pu Lalduhoma kaihhruai ZPM sorkar-ah ram mipuite thla a muan? kan tih chuan, sorkar term liam ta nen khaihkhin a ngai dawna, tlem a zawng i han bih lêt thuak thuak teh ang u hmiang.

Pu Zoramthanga kaihhruai MNF sorkar kha, 2018 kum tâwp lamah lakluh a ni a. Kum 2 dawn an sorkar tawh hnu khan, an manifesto lam reng reng hawi lovin ke an pên thui deuh ni ngei tur a ni, khatih hun laia an mahni party chanchinbu thlakip chhuak “Hruaitu Arsi” ah khan an Publisher leh an G.S chuan “MNF hotute leh Mizoram sorkar fawng vuantute hnena thuchah” tih thupui hmangin thuchah rum thek thawk a ziak a. Hetiang hian Hruaitu Arsi February 2020 Issue chu la tawi ila. “2019 kum hi chu Sorkar tirh leh mahni budget ni chiah lo rochung kan nih avang leh hotute insiamrem chhungte pawh a ni a. Thlai thar lei thawm awm vak lo vin kum kan hmang liam ta chu a nia. Tunah hian Hmunphiah, Hmarcha, Sawhthing, Aieng leh thlai dang a lo thar leh tan mek a, thlai thar lei chungchang hi kan manifesto ah pawh chiang taka ziah lan a ni. Champhai lama Grape chingtute’n an thar chhuah sa an hralh thei lo tih thawm a awm mêk bawk. Price Support leh market intervention chungchang sawi thinte kha a taka hmuh hlan mipuiin an nghakhlel khawp mai. He kumtharah hian kut hnathawktute’n Congress sorkar aia tha zawk hmuh an beisei tih hre rengin tan ila zual sauh ang u tih hi Hruaitu Arsi thuchah a ni e” tiin. Thlai thar lei leh support price te kha an lo tlangaupui chiam chu a ni ngei mai a. Amaherawh chu Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar ang lo takin, kut hnathawktute thlai thar lei kha Pu Rama sorkar khan a takin a ti lo a ni ngei ang. Hemi chungchangah mai pawh hian mipui hian tu sorkar nge an thlamuanpui zawk ang le tih chu, mipui bawkin an chiang viau a ni.

Tin, March 2020 Hruaitu Arsi chanchinbu ah bawk chuan hetiang hian kan hmu a “… Kan hotute’n mipui ban phak turin ruai kan chawi hniam dawn tih an sawi thin kha a ni a, kum khat hnuah pawh mipui ruai theh lam chu hriat tur a la awm mang lo. Fatu hlui lam erawh chu a buk hle mai. CM, Speaker, Minister leh MLA-te hlawh leh hamthatna dang chu awihawm loh khawpin a sâng ta mai a. Congress CM leh Minister-te’n an term hnihna atan Motor thar man to si an lei kan sawisel thin kha, kan fatute’n an ti ve leh tho mai. MLA zawng zawng (Minister tiamin) Motor thar hlak cheng nuai sawm man a thlawnin an inpe vek a. SEDP hna thawk turin Board 14 din a ni bawk. Chu Board Vice Chairman-te chu Minister of State tlukpuiah sorkar-in a puanga; Congress hun laia Parliamentary Secretary tluk hiala enkawl niin, thla tin hlawh, office, motor leh thawktu eng emaw zat nen thuam an ti tawh a, mahse, khawnge mipui chan ve tur SEDP chu let Kumin 2019-’20 Budget hman zawh mekah hian SEDP atan t.750.00 Crore dah hran a ni a, chu chu mipui ruai atan ni awm tak, mahse mipui dawn phak loh zawngin a liam zo leh mek niin a lang. ‘Mizoram Health Care hi SEDP a lawm’ tih ang chi hi, kan hotute campaign lai a au hla nen sawirem har kan ti., …” tih thute kha kan lo chhiar ve a. Kum 2 thaw an sorkar hnu pawhin, mipui chanvo a buk loh hle laiin, a fawng vuantute hlui erawh a hmui tui tawh viau a nih kha. Hruaitu Arsi ah vêk hetiang hian kan lo hmu leh a *”.. MNF party worker-te hian enge maw kan beisei chu let Contract leh supply hna ringawt beisei kan nih chuan reilo tê ah sorkar hi kan hnuk chau mai ang. Sorkar leh party kal sual tur huai taka khalh ngiltu leh vengtu kan neih loh chuan kan sorkar hi, ‘Thlengtlawr zuante’ thu thuin a kal anga. Lêngkir ah kan uaithla thuai ang tih a hlauhawm ta. ..” tiin. (April 2020) Heng thuziakte hi, Pu Rama kaihhruai MNF sorkar kum 2 hmel hmuh laia chhuak a ni a, a pawiin a zialo hle mai. Tun hnua han ngaihtuah lêt leh hian Sorkar nawn leh kha an tum vaklo emawni chu aw tih awl tak a ni.

Chu mai bakah Covid-19 hripui lêng avanga sum harsat laia Rawmi chi supply-tu tur an lo zawng sek maite khan, mipui beng a ti thlep hneh êm êm a. Chutihrualin khatih hunlaia kan ram lalber kha Dendroclamus Brandasi leh Dendroclamus Latiforus khan a lung a lên riau bawk si kha, mipui tan a thlamuanpui awm loh a ni. Chutah Union MoS chuan Central-in sum a pek ti chingpenah Mizoram sorkar kha a lo puh awllo ve bawk nen. Khatih hun laia kan Larsap Hari Babu Khambhampati lah khan “Project pawhsei thin hi a fello” tiin Sorkar a lo kap ve sek bawk nen. Tin, kuhva tawlh ruk atam nia an hriat vangin kan rama kuhva chingtute’n harsatna an tawk awllo nen. Hemi chungchangah Mizoram Kohhran Hruaitute Committee (MKHC) hial inrawlh ngai khawpin mit a mim a, mit lo siai tu lah bo lo. Mipuite khan kan thlamuanpui zo ta lk tial tial a, a changin thin a rim a, a changin nuih a za bawk a nih kha.

Tin, heti hi a ni a. All NGO in Aizawl hmun laili atangin Assam Rifles chhuak thuai se an duh thu an lo tlangaupui hut hut bawk a. Health Care bill ba cheng Vbc 65.90 in Pu Rama Sorkar chu a delh run bawk si, a hun lai boruak ngaihtuah kha chuan thaw a ipik duh hle a ni. Kan tlawmngai pawl lian ber YMA chuan Mizoramah eirukna a reh theih nan chak zawka hmalak an lo rel dum dum ta bawk nen, chu mai a la ni lo Presbytery inkhawmpui lian chuan eirukna nasa zawka do an lo rel bawk. Hei hian a entir chu, kha sorkar kha hlemhletna kawngah fihlimlo tlatin mipuiin kan hmu a tih theih awm e. Chutiang a nih mek lai chuan Pu Rama ber chuan kan leibate chu eng hehu ah a ngaih loh thu sawiin “Leiba ka engto vaklo” (Vanglaini 22. February. 2023) a lo ti leh khauh maite kha, mipui thlamuanna chu sawi loh, min ti phawklek zo a nih ber kha maw.

Hotupa berin a tuipui miau avangin Rua leh mau kha kan thupui ber pakhat a ni lo thei lova. MZU ah G20 Business Meeting neih a nih tumin “Mau hi dawithiam tiang ang mai a ni” tiin a han chhak chhuak leh a, khami tum zet kha chuan MNF mi leh sa bakah, a cabinet member-te tan phei chuan “Ka Pu.. insum deuh teh” ti a thurawn pekna tham a tling, mahse chutiang thawm chu kan hre lemlo chu a nih kha. A huna hlawh lak leh DA san phutin, kan sorkar hnathawkte’n nawrh an lo huaihawt rawl vei nen, economic kawihsapir kha kan hmang tangkailo te pawh a ni ta ve ang.

Pu Rama kaihhruai sorkar term tawp dawn hnaihah meuh chuan, a mah Pu Rama khan “Tun term hi tuarchhel hun a ni” tiin mipui min thlamuan tumin thu a sawi dap dap a, mahse mipui lam kan thla a muang zo tawh lova. tawngkam thiamna leh fiamthu nena mipui thlamuan tir tum chu vana rah ang a ni ta a. A tawp ah MLA 2023 inthlan a lo hnai zela. Pu Rama tihngaihna hrelo chuan “Min beitute hian an dap chawp mah mah a ni” (Vanglaini 15.12.2022) a ti ta ringawt a. Phuahchawp leh dap chawp ngai hran miah lovin Pu Rama sorkar kha a inpal hnawk a tih theih awm e. Mipui an mangang zo tawh a, sorkar chet phung khan mipui a thamuan zo tawh hlawllo va, an thlamuanpui theih tur leh a taka hnathawk thei tur Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar siam tumin mipuii chuan an rilru an siam fel ta a ni ber mai.

Amah Pu Rama ngeiin “Kan hna hmasaberah Mizoram thar leh sorkar thar danglam tak siam kan tuma, hemi atan hian mipui eizawnna leh hlawk tham law law siam sak a nih theih nan thawktute leh mithiam bikte’n uluk takin SEDP an siam a. Chutah chuan mipui eizawnna ngelnghet neih theih nan sorkar in chhungkaw khatah cheng nuaih thum aia tlemlo emaw, an mamawh zat ang zela buatsaihna tur sum a pe dawn a. Mipuite’n kumtin cheng nuaih tel an lakluh theih nan SEDP hi hlawhtling ngei tura kalpui kan tum a ni” a tih chu, a tak ram a thlenpui zo ta nganglo a ni.

Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar Kalphungthar-Mipui sorkar hmel a lo lang a. An sorkar rual deuhthawin thlaithar chu a han lei nghal chat a. A lei mai ni lovin kut hnathawktute thlai thar leina tur Budget ah a DAH theih tih lantir nghalin, budget ah a DAH hmiah bawk. Sorkar hnathawk aikal lak, a diklo tih kan hriat reng mahse mi tam takin an bitum ngam loh chu bitum chatin zawhte thi awrh tirtu tur midang zawng buai eih lovin, zawhte chu thi an han awrh tir chat bawk a, a tantir lamah phun ve deuh angin lang mahse, a diklo na na na chu thawm a awm zui reilo, mipui pawhin an thlawl tha zel niin a lang.

Sawhthing lah kan ram dung leh vangah, a intiam ang ngeiin support price pein Sorkar chuan a lei chur chur a. Ministry danga Agriculture Deptt. thawm reh ruih thin kha, sorkar tharah chuan Deptt. thawm lian pawl a lo ni mek a. NLUP leh SEDP dawn tuma party hruaitute kam liam changa thu ngawi rengte chuan, an mahni huan ram ah ngei an thawhrimna rah sengin, an thlai thar hralhnate chu uluk leh roh taka vawngin chhungkaw dinchhuah nan, in leh lo din nan a takin an hmang mek a nih hi.

Tin, a diklo hi a dik ewmaw kan tih tlat tawh, kan buhfai buk pawh a lo dik chho ta a. Chutiang chuan Department hrang hrang hmalakte chu mipuiin hun dang zawng aiin an ngaihven a, he sorkar tharah hian mipui an hlimin, an thla a muang tih loh rual a ni lo. Police lak leh hna dang lak reng rengah a thiam leh fit an rawn dingchang chho tan ve ta ringawt mai pawh hi Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar ah mipuite hi an thla a muanga, kan thalaite pawhin hna lak turah interview an phur ta hle a, an thla a muang viau tih hi zep leh phat rual a ni lo.

Vawiin thlengin MLA/Minister-te mawilo leh diklo taka an chet thawm hriat tur a la awm lova, eirukna lakah pawh hminghliau an la awm heklo, hei ringawt pawh hi thawk lak hawkna tham a tling.

Nitin eichawp, bar chawp dapa khawsa ve tawk tawkte’n kan huphurh ber pakhat chu Damdawiin pan ngaia damloh a ni. A chhanchu damdawi man leh inenkawlna sum senso kha kan cho hlawllo a ni, tunah chuan damloh chu kan cho ni hauh lovin, damdawiin pan ngaiin lo awm palh ta hlauh pawh ni ila, health care scheme tha mi kan nei tawh a, bill bat awm hek suh. Damloh rau rau ah pawh health care scheme thlamuanpui tham kan nei ta ringawt mai pawh hi, hahdam huaina tham chu a ni e.

Sorkar Department hrang hrangte lah chuan hna an thawh that êm avangin central lam atangin pawisa an dawng tawk tawk bawk. Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar hian tih fuh loh palh emaw tihsual palhte chu a nei ve ngei ang, mihring famkimlo ve bawk kha an ni a, chutihrual chuan a nawlpuia han chawhrual hian ram mipuite hian he sorkar hi an thlamuanpuia, an chungah rinna an ngat ta hle mai hi a lawmawm takzet a ni. Kan ram rorelnaah Pathian ram chu a takin a lo thleng mêk a nih hi.

Leave a Reply

error: Content is protected !!