- MC Lalthianghlima
Kum 2023 MLA General Election-a ZPM Campaign au hlaa a lailum luahtu lian ber chu ‘Support Price pe-a Kuthna thawktute thlai thar lei’ a ni a, chu’ng zingah chuan Sawhthing hi a langsar ber a ni. Tichuan 2023 MLA inthlan result chu kan hria a Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar thar chu December ni 8. 2023 ah lakluh a ni ta. Khatia sorkar thar a lo pian khan mi thenkhat chuan ‘Sawhthing chu engtinnge an tih ang? An tipuitling tak tak angem?’ tiin an thlira, hetianga hlauthawng ru taka lo thlirtute hi dem ngawt theih an ni biklo. ‘In kawtkaiah KG ah ` 10/- in kan lei ang” titute khan sawhthing chingtu mi tam tak an lo tihderh tawha, beidawngin an lo siam tawh a, an hlauthawng a ni.
Tichuan Mizorama thlai thar chhuahte mumal tak leh awmze neia hralh chhuah a niha, kut hnathawktute’n an thar chhuah atanga awmze nei zawka hlawkna an têl theih nan Pu Lalduhoma kaihhruai Mizoram sorkar chuan kum 2024 kumtir atang khan thlai thar lei turin ruahmanna a siam chho nghala. Hna hmasa ber atan February ni 13, 2024 ah sorkar chuan “Operational Guidlines for Agriculture Market Assurance Fund” chu thlai thlan chhuah bikte awmze neia lei leh hralh a nih theih nan a pawm ta. Hmalakna kalpui turin Agriculture & Farmer Welfare Deptt changtu Minister Pu PC. Vanlalruata Chairman-na hnuai ah “Agriculture Marketing Assurance Fund Management Board (AMAFMB)” chu din nghal niin Co-Chairman, member secretary leh member dangte ruat an ni bawk.
AMAFMB hian hmalakna hrang hrang an kalpui nghala, meeting hmasa chu February ni 16, 2024 ah an nei nghala. Pu Lalduhoma kaihhruai Mizoram sorkar thar chuan thlai thlan bikte: Sawhthing, Mizo hmarcha, Aieng leh hmunphiah ah support price pêk theih a nih thu chu June ni 24, 2024 ah notification a chhuah ta a nih kha, thu chu tisa ah a chang mêka, campaign laia ZPM auhla pui ber Kut hnathawktute thlai thar lei turin sorkar a che ta. Chuti chuan Mizoram State Policy Co-Ordination Committee (MSPCC) chuan August ni 28, 2024-a “Agriculture Market Assurance Fund Management Board (AMAFMB)” tih chu “Mizoram Agricultural Marketing Board (MAMB)” tiin a hming a thlak ta bawk. Ex-Officio member, member leh Co-Opted member-te ruat fel leh ngahlin Executing Agency atan Managing Director leh Dy. Managing Director-te pawh appointment pêk an ni. Thlai thar market hi Bana Kaih (Handholding Scheme) hnuaia kalpui tur a nih angin Bana Kaih (Handholding Scheme) hawnna programme chu Chief Minister Pu Lalduhoma hovin Vanapa Hall-ah September ni 19, 2024 ah neih a ni ta. He sorkar thar hian, an sorkar tuk atangin kut hnathawktute thlai thar lei turin mawng vawm ba an sawi ang maiin, a phe nghal char chara, kut hnathawktute tih beidawn hi a tumlo mai ni lovin, an Ban-ah kaiin khai chhuah a tum ruh hle tih hi a chiang a ni.
Tichuan, a thawh khatna atan, an sorkar atanga kum khat pawh a vei hmain, a intiam ang ngeiin Mizoram sorkar chuan kut hnathawktute chhan chhuah nan, an ban ah kaiin support price pe-in sawhthing chu Kg 1 t.50 in a lei ta chur chur a nih kha. Sawhthing leina leh kut hnathawktute chawikan nan, kum 2024-2025 Budget ah sorkar chuan cheng vaibelchhe 110 a DAH nghala, thlai thar leina tur Budget ah a DAH theih zia chu hrilhfiah leh chuan ngai lovin, a takin Mizoram mipui hian kan hmu a ni.
Sawhthing lei thawh khatna 2024-a sorkar-in sawhthing a lei khawm zawng zawng hi Quintal nuaih 3, sing 3, sang 8 leh 531 (Kg. 33,083,351) a tling hial a ni. He kum 2024 hi India ram pum ah sawhthing market chhiat kum a ni a, a hralhna pui ber a lo buai ve bawk avangin harsatna tlêm tawk bawk mahsela, sorkar chuan kut hnathawktute mangang leh an thawhrim rahte chu a riral mai a phal lova, tha takin hma a la a, harsatnate chu chin fel a ni ta bawk.
Mizoram sorkar chuan Sawhthing lei thawh hnihna chu April ni 21, 2025 atanga kalpui leh in June ni 30, 2025 thlengin SCC ah a lei khawm leh ta a. Kum 2025 ah hian sorkar chuan support price pe chhunzawm zelin sawhthing Quintal nuai 3 chuang lei niin, hemi atan hian cheng vaibelchhe 137 chuang man hu vel support price pek chhuah a ni. SCC kaltlanga sawhthing lei leh hralh dan kimchang hi a bik taka portal siam mizamb.com ah leh mizothlaithar.mizoram.gov.in ahte thun luh vek a ni.
Tichuan kumin 2026 ah hian, a thawh thumna atan Pu Lalduhoma kaihhruai sorkar chuan, support price pe chhunzawm leh in sawhthing a lei chhunzawm zela. August ni 17, 2026 thleng khan Mizoram ah sawhthing Kg. 18,277,860 lei niin, a pawisain Rs 506,835,960/- lai a tling nghe nghe a ni.
NITI Aayog-in December 2025 ah khan “Mizoram chu India rama sawhthing chin tamna leh tha ber” tiin “Ginger Capital of India” ah a lo puang tawh nghe nghe a nih kha. A ropuiin, kan sorkar leh kut hnathawktute thawhho that zia leh chung lam malsawmna kan dawn a nih zia hi theihngilh thei kan ni lovang. A thunawn kan sak nin theih loh tur chu Mizoram sorkar-in Kut hnathawktute an Ban-ah kaia, an thlai thar support price pe a, a taka a lei hi a ni. Mahni kut kawih rah ngei mai, pawisa han hum chu a hlut dan a dangin, tangkai lovah chuan kan hmang phal mai mai lo ang hian, thlai thar hralhtute pawhin an rohin, in leh lo tha din nante, sumdawnna bul tan nan leh tul dang pawimawh tih nan an hmang mek a nih hi.
Bana Kaih (Handholding Scheme) hi kalpui chhunzawm zel tur a la ni a. September ni 18, 2026 ah khan Chief Minister-in a thawh thumna (Phase III) kalpui turin a tlangzarh fel leh tawh a. Bana Kaih thawh khatna leh thawh hnihna (Phase I&II ah khan Mizoram State Policy Coordination Committee Dr. KC. Lalmalsawmzauva’n a tarlan danin Phase I-ah khan C.M special package hmangin mi 2,255 hnenah tanpuina 18,33,58,370 leh Phase II-ah mi 3,113 hnenah 15,17,45,500 pek an ni tawh bawk. Tin, Bana Kaih Loan component-ah tanpuina pêka thawhpui (Progress partner) tur mi 823 thlan an ni tawh a, an loan dil zat belh khawm 1,18,57,70,195 a ni a, loan pek tura thlan tawh mi 823 zinga 509 hnenah hian Bank-te'n lian 46,37,39,450 an pe tawh bawk.
Tin, loan hmute tana guarentee fee chu sorkar-in Bank pathum hnenah 14,01,762 a pe tawh a, an loan interest (a pung) 1,12,13,347 a pêk sak tawh bawk. Guarantee fee leh interest rulh sak nana sorkar-in sum a sen tawh chu Rs 1,26,15,109 a ni tawh bawk. India ram zau takah hian Mizoram chauh hi interest subvention 100% rulh sak thei awmchhun nia hriat a ni. Hengte hi thil ropui tia sawi loh phal chi a ni lo. Thlai thar hralhtute leh sorkar tanpuina a Bank-a loan latute leh C.M special package tanpuina a taka changtute, hlimna leh thenkhat phei chu lawm avanga thinlung lungchhiaa, lawm avanga mittui tla han hmuh chang hian, thinlung hi an khawih takzet a ni.
Mizoram sorkar chuan, mipuite Ban-ah min kai mêk a, kut hnathawktute mai ni lo, sorkar hnathawkte pawh he sorkarah hian an hlimin, bung thar kan kai chho mêk zel a, mipui nawlpui hian hmasawnna rahbi chu kan rap chho mêk a nih hi.
Chief Minister Special package-te hi, sem a ni lo tih hi kan hriat thar fo a tul a ni. A mamawhtu ni a inhriate’n a dilin an dila, chumi hnuin a enfiahtute’n an an leh tê tê a, tanpui tlak leh puih ngai ni a langte chu tanpuina sum pek an ni zawk.
Pawisa sem policy-a neihtute term a tawp tawh a, a thawkrimte hlawhtlinna leh tihtakzetna term ah kan lut tawh a, kum tam tak chhung chu mi tam takin an thawhrim rah an tel mumal lova, mei êng en-in nutling patling an rum thina. Tunah chuan Mizoram a kut hnathawktute tân kâwl a êng tawh a, khua a var mêka, thawkrimte hlimna chuan pâr a chhuang mêk a nih hi.