- Rinfela Zadeng
Mihring rilru zirna lama mi turu em em leh ‘Psychology pa’ tia hriat lar, Austria mi Sigmund Freud (1856–1939) chuan a lehkhabu ‘The Future of an Illusion’ (1927)-ah khan sakhaw chungchang hetiang hian a sawi a –
- Naupangin pa chak tak leh venghimtu a mamawh angin, mihring puitling pawhin khawvel hlauhawm leh hriatthiam har takah hian van lam atanga min tanpuitu tur Pa (heavenly father) a mamawh tlat.
- Chu mamawhna chuan Pathian a hring chhuak a ni.
- Thihna, natna, vanduaina leh khawvel awmze hriatthiam lohna lakah mihringin thlamuanna (comfort) a duh a, sakhua hian chu chu a pe.
- Sakhua hi mihring rilru lama la puitling lohna, naupang rilru puitlin lohna ang (infantile) a ni.
- Pathian rinna hi thil awm tak a ni lo va, mihringin a duh em avanga a suangtuah mai a ni.
Sigmund Freud ngaihdan chuan Sakhua hi finna (reason) hmanga thlak tur a ni a, mihring a lo puitlin hunah chuan sakhua kan mamawhna hi a bo zui tawh mai dawn niin a ngai.
Rilru lam daktawr thiam chungchuangin hetianga Sakhua leh Pathian chungchang a sawi hi chu mi tam takin an awih em em a. Pathian awm ringhleltu te tan phei chuan chanchin tha tawp te pawh a ni ve ang. A thusawi tanchhan leh inngahna hmang hi mi tam tak an awm a, Mizote ngei pawh kan bang bik lo. An ngaihdan hi a fingin a ngaihnawm hle mai a, mahse Pathian thu thiam ten an chhan let dan hi a ngaihnawm lehzual.
A lo chhuahna hrilhfiah hian a dikzia a hnawl lo (Genetic Fallacy)
Pathian awm ring lo ni thin, a hnua Pathian ringtu tha em em leh a hming kan sawi zin em em C.S. Lewis (1898–1963) khan hetiang deuh hian Sigmund Freud thusawi hi a lo hnial tawh a.
- Thil lo chhuahna (origin) sawi hian a dik leh dik loh (truth) a hril lo.
Entirna: ‘2+2=4 i hriat chhan chu sikula i zir vang a ni’ kan tih hian 2+2=4 a dik lo tihna a ni lo.
- Chutiang bawkin: ‘Pathian i rin chhan chu i rilruin a mamawh vang a ni’ kan tih hian Pathian a awm lo tihna a ni chuang lo.
Sigmund Freud-a’n sakhua lo chhuahna a hrilhfiahna hi lo dik pawh ni se, chu chuan Pathian a awm lo tih a finfiah lo.
Mamawhna hian a phuhruktu a awm tih a entir (Argument from Desire)
C.S. Lewis lehkhabu lar leh hmingthang em em ‘Mere Christianity ah khan hetiang hian sawi lan a ni leh a –
- Mihringin tui a hal chuan, tui a awm tihna a ni.
- Chaw a mamawh chuan, chaw a awm tihna a ni.
- Mihring thinlungin chatuan nun, felna famkim leh Pathian a mamawh tlat mai hian, chu mamawh phuhruktu a awm ngei tih a entir zawk a ni.
Sigmund Freud hian ‘Pathian chu i mamawh vangin i ring mai a ni’ a tih laiin Lewis vet hung chuan ‘I mamawh tlat mai hian a awm ngei tih a finfiah zawk’ a tin a hnial let a ni. Mamawhna reng reng hian a phuhruktu a nei thin
Atheism /Pathian awm rin lohna pawh hi Psychology hmanga hrilhfiah theih a ni
- Pathian awm loh i duh chhan pawh mawhphurhna lak bo i duh vang leh, i duh anga nun i duh vang a ni thei.
- Aldous Huxley (atheist philosopher), England a mi ngei pawhin hetiang hian a inpuang a – ‘Keini ho chuan khawvel hian awmzia a neih loh kan duh a, chhan chu khawvel hian awmzia a neih chuan kan duh anga nun kan thei lo ang.’
Heta tanga lang chiang em em chu Psychology hmanga Sakhua kan hrilhfiah hian Pathian awm rin lohna (atheism) chungah pawh a let thei a, chuvangin a rintlak tawk lo hle a ni.
Finna leh rinnghetna hi an inkalh lo
Sigmund Freud hian finna hmangin sakhua hi thlak tur a ni tih ngaihdan a neih laiin a tih laiin Pathian thu thiam leh Scientist ropui tak tak – Newton, Kepler, Galileo, Blaise Pascal, John Lennox (Oxford mathematics professor) – te kha Kristian an ni vek a. Anni mi fing leh khawvelin a ngaihsan em em te pawhin Pathian an rin avangin mi mawl an nih lohzia kan hre chiang awm e. Mihringin Pathian a mamawh tlat mai hi Pathian awm loh finfiahna ni loin Pathian a awm ngei tih finfiahna a ni zawk.