- Dr. J.T. Vanlalngheta, Writer’s Lexis & Law
Social media-ah airgun hmanga sava tam mangkêng an kah thlak han hmuh thin hian rilru a khawih hle mai a, nungchate thlavàng hauh nan tlem ka’n au chhuak ve ang e.
Bible bu pum hian eng nge zirtir min tum. Genesis-ah,” Savate pawh leiah pung rawh se,” LALPA Pathianin a ti (1.22). Hei hian Pathian thil tum chu savate inthlah puntir zel a ni. Hetianga sava kâp teuhte hian Pathian làwm zawng an sawi ang nge, an ti thinur zawk angt “Pathian thu chhuak reng reng thil ti thei lovin a awm lo vang” tih a ni si (Lk 1.37).
Bung 2.29-30-ah hian sa tinreng leh hnim hring tinreng a pek thu kan hmù leh a.Chumi awmzia chu thil nung, a enga mah hi in-ei tawn lo tur in LALPA Pathian hian a lo ti a ni (original Gospel). Mahse, hemi hnu hian Bung 3-ah MIHRINGTE THU AWIH LOHNA kan hmù ta tlat a. Evi leh Adama-ten Pathian thu an awih lo a, mihring chungah chhiatna a lo thleng a, khawvel a lo buai zo ta a ni. Chutichuan, mihring inthlah chhawngte chu an sual em em mai a, Pathian thinur chuan Tui Let hmangin Novate chhungkua, ramsa leh chungchangleng sava kawp kim chauh lo chu a ti hlum ta vek a. SAVA KIM hi Pathianin a ngai pawimawh a nih si chuan, Mizoramah savate an la kim emt An la dam tlâng emt
A hun lai khan, suala an tluk hnuah, khawvela mihring ei tur hi ramsa leh savate tih loh chu tunlai khawvel ang hian a la awm tam lo va.Mihringte chu sual hle mah se, Pathian ngilnei tak chuan mihringte chu lainatin Bung 9.3-ah, ” Thil nung che thei tinreng chu in tán ei tur an ni ang,” tiin a hrilh leh mai a ni. Hemi hi MIHRINGTE SUALA AN TLÛK HNU a ni tih i chhinchhiah ang u. Hemi hnuah leh Bible pum thlir hian, ramsa leh savate chu a ropuina lan chhuah nan te, amah chawimawi mawi turtein Pathianin a duh a ni tih kan hmu; ei tur thu lam aiin anmahni enkawlna lam leh inngeih dial diala khawsak ho lam hlir chu Theology kal dan a ni ta zawk; …”ramsate pawhin mi chawi mawi ang…..sanghawngsei lamin (Isaia 43.20/21),” tiin a sawi ta zawk a ni. Pathian hian ramsatena an chawi mawi theih nan a duh thawh hle tih kan hmu. Isaka’n a fate pahnih mal a sawmah pawh a tak taka sa pela va kâpa a sa rawn hâwntu ngei Esauva chu a chanchhe zawkah a tang ta tih hi chhinchhiahin i vawng reng bawk ang u.
Khawvel a kal zel a, Thuthlung Thar lamah phei chuan, Isua Baptisma a chan zawhah Thlarau Thianghlim chu taksa pu a thuro anga Isua chunga a rawn fûk thu (Mt 3.16; ) leh Diabola nen an inbeih chhung zawnga Isua chu ramsa zingah te a khawsak thu Mk.1.13-ah kan hmu leh a ni.
Tichuan, Krista thawh leh hnuah chuan, mihring chuan nungchate ti hlum tawh lovin, anni nen chengho tur zawkin, Isua awm dân ang zuia awm tawh zawk tur kan ni tih a chiang hle tawh. Ramsate, savate lung muang taka an tlat a, anni nena kan chên ho dial dial hi Pathian duh dan a ni e. Hei hi Tirhkoh Paula chuan thlarauin a lo hmù chiang em em a, “Thil siam zawng zawngte chuan beisei em em in Pathian fate lo lanna chu an nghakhlel hle si (Rom 8.19),” tiin a au chhuak hial a ni. Ringtu leh savate/ramsate chu Krista thisen avangin, bawhchhiat hmaa kan awm dàn anga awm leh tur kan nih tawh laia, hriam leka Pathianin duh taka a siam, tha a tih êm êm leh amah chawimawi tura a tihte kan tih hlum zel si hian Pathian mai sàwmna dâwn kan inring em nit “Engkim, thaw thei tawh phawt chuan LALPA chu fak rawh se (Sam 150.6)” a tih laia nungate thâwk ve phal lova tih hlum rengna ram hian Pathian mal sawmna dawngin Kristian chhungkua min dintîr duh ang emt Bible hi i chîk hle teh ang u.
Kohhran hunah chuan thil a dang ta hle.Hmanrua: khandaih, silai, etc ai chuan Pathian Thlarau Thianghlim tanpuina, Thlarau Thianghlim ngunhnâm chu thupui bera hmang tura hrilh kan ni. Isua’n,” Khandaih ruaitu zawng zawngte chu khandaih vekah an thi dâwn si a,” (Mat.26.51) a ti.
Eng pawh ni se, silai chi hrang hrang lehklam hi nuam kan ti viau a nih a, kan sawi mawi zel dawn a nih chuan, India ram Hindu veka tih khah duhtu kan aia a let sâng sawma tamte hian silai chi hrang hrang nen rawn thawkin biak inte tih chhiat tumin min la rawn bei ve mai ang em tih te hi Thlarau lam atanga thlir hian a lang ruak emt Tunhnai lawkah Pune-ah biak in an ti chhe vek a, tun hnai maiah pawh Ujjain-ah Mosolman biak in an ti chhe leh rum rum bawk. Hemi a lo thlen turzia ti chiang tura kan lo chan lawkna: tihna leh inchhîrna nei map lova ramsa leh nungchate kan kah phiar phiar thung rulh nan hian Pathian hmanrua eng emaw a la thleng palh mai ang emt An sual avanga Israelte hrem nana Babulon, Asuria, Greek leh Rom te, heng rin hran neite a hmang ang a, Pathian thu dik haider a, kan luhlulna hremna a thlen theih nan nungchate laka hleilenna kan sim duh lohna hi a tih dik nan (justice for wildlife) kan ngam loh thil eng emaw hi a la rawn thleng mai ang emt Nungcha ti hlumtute hi kan hmeichhiate ni lovin mipate hi kan ni zawk si a, hei vang hian a nih dan tur pangngai pelin mipate hi kan thi ta zawih zawih a ni maithei zawk emt Ngaihtuah a ti thui hle mai.
Nungcha tih hlum buaih buaih a that loh zia aw nêma miin an sawi an sawi chunga kan ti lui zel si a nih chuan keini aia chak, a lêt tam taka ralthuam nei tha zawk vai an rawn len lehna tura hrilh lawkna a ni mai ang emt Ni lo hlauh se aw, i lo thlir zel ang u, heti em ema silai lek nuam ti ta chu! “Rinnaah chuan in awm emaw, nangmahni ngei inchhin thin u la; nangmahni ngei infiah thin rawh u,” tih ziak a ni si a(2 kor.13.5). Silai aiah Thlarau Thianghlim zawkin le; silai aiah camera hmangin le. Kan Chhan damna, KRISTAIN SUAL LAKA MIN CHHUAH ZALENNA, KAN ZALENNA hi thil siam dangte pawhin ZALÈN NÂN an chhawr ve ngei tur a ni tih hi Lalpa thil tum, LALPA THU CHHUAK A NI E.
Nungchate kan lo tih hlum nasat tawh vanga Pathian pawi kan khawih vanga sual thu pha chawiin, political party zawng zawngte rawn pen chhuak tawh rawh se; Kohhran zawng zawngte pawhin, a tlem berah kum khatah vawi khat tal sermon thupuiah nei bawk se, tual chhung sawrkar, i.e., VCs/M.Corp./M.Council-te pawh hian nungcha humhalh lama danin mawh phurhna a pekte hi na takin hmang bawk rawh se; tichuan, Pathianin kan sualte min ngai dam anga, min ti dam leh ang. Thu maia hmangaihtu chuan beidawnna leh natna chauh a thlen thin a nih hi.