- F. Vanlalrochana
- Jerusalem tharah Lalliansawma
Kristian Thalai Pawla kan inhman tirh lai khan, “Muhilte tho turin, tawtawrawt a lo ri e, Nangni muhil tho ru, In tan khua a tlai hma hian” tih te, “Lal lenna zion khawpui tual nuam” te, “Jerusalem thar” te kha tui takin Gen Conference-ah kan sa thin. Conference tinuamtu a ni, khang hlate kha.
Synod High School-a kan kal laiin, Boys Hostel-ah kan awm thin a. Mission Vengthlang kohhran biak inah kan inkhawm thin. Kan inkhawm tum khatah chuan, pa pakhat an dintir a, “T. Upa Lalliansawma, Darlung” an ti a, “Hla Phuah thiam” kha a ni tih ka hre mai a. Chu chu Lalliansawma ka hmuh hmasak ber a ni a. Ral khat atanga hmu ka ni.
KTP a kan han inhmang chho kha, zai nuam kan ti a, tlai fellowship te, Bial KTP conference te, General Conference te kha nuam kan ti thin. Lalliansawma te, T. Romama te, Ramdinthara Sailo hla te khan kan zai a, conference apiangin hla thar lar tak a rawn chhuak a, kum tluana KTP boruak kha a tinuam thin. Khati ang hun te kha a liam ta deuhin ka hria a. Lalliansawma te hla phuah vanglai hun a liam a, thangthar ten anmahni thlakzo tur kan la neih leh rihloh vangte pawh a ni ang.
ZONET-ah Rk Lianzuala’n a kawmna kha ka hmu fuh leh. Local TV inkawmna en peih lo tak hian, Pu Rka’n mi a kawmna hi chu ka en peih viau a. Lalliansawma a lo ni kher bawk a. Khatiang te kha, a ngaihnawm mang tak e. A kawm tupa lah, KTP hruaitu hlun, Zaipawl hruaitu hlun; a kawm awm takin a kawm a, zawh tur a hria a. A ngaihnawm.
Kha kha Tuikuala kan awm lai a ni a. Pastor Quarters-ah a lo leng a. Chawhma lama thil tul tia chhuak ka ni a. Chawhnu lamah Ina ka han haw chu. Lallliansawma lo thu kha ka hmu a. Ka pa nen an lo inkawm a. Ka pa damlo kana lo lut a ni a. A hlabu rawn zuar pah a ni ti ila,a thlawnin min pe a, bu khat chu ka lei sak ta tho a. Bu hnih khan eng emaw chen kha ka kawl a. Assama ka chhuk hma zanin ka thianpa David VL Hriatzela hnenah bu khat chu ka pe ta a ni.
Pu Sawma’n a hla phuah dan te, Pathianin a pawl dan leh thlarau hruaia a han awm dan te a han sawi tak tak mai kha chu ngaihnawm tak a ni. A hlate a nun a, kan saktui em em thinna chhan hi nasa taka thlarauin a hruai a, a tur a, a hlate kha a pek a pek a nih thin vang niin ka hria. “Zaipawl sak tur ka han phuah teh ang,” tih emaw, “Solo hla tur ka han phuah teh ang,” tih emaw avanga hla lo piang te leh huhoa sak rem lo tawp huhoa sak luih talh tura siam rem thin hlate hi chuan, mi hi a hneh mawh a, tuipui pawh a har a. Lalliansawma te ho ang chuan ka hre lar thei tawh lo a nih awm hi. Lalliansawma, T. Romama leh Ramdinthara Sailo te hi kan hla Phuahtu ropui hnuhnung an ni mai ang em aw ka ti hial thin.
Tuikual Bialin Tuikual S Kohhrana KTP Conference kan hman tumin, Lalthlamuana Ralte hian Inrinni zan inkhawm a hruai a. Lalliansawma hla lar “Chhandamna Hla mawi sain” tih kha thlan a tum a, khami zana zai hruaitu khan a thiam loh avangin kan sa ta lo a, ka ui hle. KTP-a inhmang ho theuh theuh, chanvo nei ho theuh theuh hi, kan tuipui zawng, kan hriat zawng, thiam zawng leh duh zawng hi a lo inang lo thei hle dawn a lo ni.
Pu Sawma kha a nunkhua a har thin hlein ka hria a. A hla 123 zinga a tam bera pawh hi nu khawharna atanga lo chhuak niin a lang. Secretariat-a hna kan thawh lai te khan, secretariat bul kawng pui a khawhar taka a rawn tei ruk ruk tum kha ka hmu fo mai. Khawvelah hi chuan a kim ve ngang lo a, Vanlam kha a inhnemna a ni berin ka hre thin a. A thlamuanna ber pawh kha a niin ka hria. Nunna fate an chawlhna hmun Van Jerusalem kha a thlahlel em em a, muhil te thawhna tur tawtawrawt rik hun kha, nghak hlel takin a thlir ngat ngat mai a ni.
Tun hma lama hla lar thin, eng emaw chen KTP General Conference hlabu-a an dah tawh loh hnuin, 2000 kuma Zemabawka Conference neih a nih khan, Lal lenna zion khawpui kha dah thar leh a ni a. Ram pum a deng chhuak tha leh a. Khami tiak hnu Pathianni hmasa bera report pein hla min thlantir a. Lal Lenna Zion kha ka thlang a. “Ring em ema zai vek tur” ka ti a, Fellowship kal ho kha chu ring em emin kan zai a nih kha. A phuahtu pa berin Beramno Ennaa min kalsan takah kha chuan, ka rilruah a rawn awm thar leh mai mai.
Ramhlun N Kohhran Zaipawlin, Conference hlabua a a chuan tawh loh hnu fehah, 2008 khan, “Jerusalem Thar” tih kha, Ramhlun Venglai kohhran biak ina conference kan neih tumin, kan sa a. Lp Lalhlimpuia’n a hruai a. He hla hi a nalh dan a ril hian ka hre thin. Thiam taka zir a nih loh chuan sak that a har phian leh nghal a. Kan sa tha em em ta lo bawk. A hla mawina erawh a dan phah chuang lo e.
Kum 70 chuang fe a ni tawh hnuah, 2017 kum tir te khan Thisen Cancer a vei a ni tih hriat chhuah a ni a. “Inkhawmpui tiak tawh ngai lo Lalpa min pe ang che” tia diltu chuan, Ni 8.2.2017 Dar 7:10 khan, “A mawi zia sawi thiam rual loh, a zauzia hriat phak loh, thlir lam a pianga mawi a, Hmangaihna khawpui a ni” tia rinnaa a lo hmuh tawh “Jerusalem Tharah” chuan, “Inkhawmpui tiak tawk ngai loa” “A thianghlim e, A thianghlim e” tia Zion hla mawi ropui sa turin a kal ta a ni.
- Liandala leh hla
Upa Liandala kha a tet te atanga hla man rang em em mai a ni a. Kristian hla pawh a hre thei. Thiltlânga hla number hre bera an ngaih chu Vunghuaia (mitdel) a ni a. Kristian hlabu chhuak hmasa lamah khan number 325 thleng kha a awm a, chu chu a hre fai vek a. “Kha, Vunghuai, chu chu engzatna nge ni?” an tiha a hriat lohte hian a lo hre kiau thin.
A aw a a tha lem lo a, amah chuan, “an zau nachang ka hre lo a, ka hriat hnu pawhin hriatah a kal ral mai a, ka zawm chuang lo,” a ti. Serkawnah hian, Sikulpui hi Biak In a la nih laiin special choir Upa Lalmama teho nen an nei a, a tenor a, “Throw out the life line” tih a sap hlain an sa a. Inkhawm ban chuan Thiltlanga a thian Pachuaia’n “I aw a zawi em mai, zah tur a ni hlei nem,” a ti. Serkawnah hla latu-ah a han tang a. Pastor Challiana’n “Hla lak zawi te hi chu hrawk a fah lo a, ring deuh puak thaka lak hi a ni ka duh ni,” tiin a hrilh. Serkawn hian, 1982-ah khuang an la lut chauh a, a hma lam chuan khuangpu an nei ngai lo.
Darzoah an awm a, hriselna lamah a tluang zel a, an zau te a lo zak tawh bik lo a, a aw a lo ring ta hle a ni awm e. A aw chu a dik a, solfa note a lam ri dik thei bawk. Mahse, timing-a man vak lo a ni mai thei a, “conductor ka tling lo a ni,” a ti. Conductor te chu a ni thin tho a, “Beat pum ni lo, beat chanve ilo, thluk leh laklawh fea vai laiah hian ka bahlah thin a, a satuten an tihsual hma mahin ka vai sual hmasa thin,” a ti.
A kum 50-na velah a aw chu a hmang tha chauh niin a insawi. Lenkhawm zai hi a tui lo a. Solfa zaiah erawh chuan a tui em em zel. Pu Chalhlira pawhin, “Aw, Hrangkungi pa ang hi chuan solfa awin han sa thei theuh ila a va ropui dawn em ve aw,” a ti hial a. Serkawna Inrinni hla zir a ho tum pawhin “I aw chu soprano sak nan a tha hle mai,” Zochhawni pain a ti. Pi Muani leh Pi Zoduhin tawngtai inkhawm damdawi ina a neihpui tumin, “I aw ang strong voice hi neih ve ka chak em mai, Zingi nen in pafain in aw a inang a ni,” an ti a. Chutiang chu a aw dinhmun a inthlak a ni.
Hla lam man chak mah se, Hla phuah lamah a inhmang mai lo. “Hla phuah lam hi a mik a mak pawh ka hre lo a, Pathian hla phuah tharte a lo pun tak hle hnuah itna (aspiration) ka lo nei ve ta deuh a,” a ti. Khuanghlumah phuah a han tum chin ta a. Khawvel lawmna chul leh mai thin leh Chatuan lawmna chul lo tur hi phuah tum a ni a, “Par angin a chuai e, ka damlai ni,” tiin a han tan a. A puitlin titih tawh hnuah, “Kei em hi Pathian hla thianghlim phuah tlak em maw ka nih ve ang,” a ti a, a pawt sawm ta vek a. Pathian hla chu a phuah ngam loh turah a dah hlen ta a. Hymn kan tih ang tak phei hi chu a phuah ta lo a ni. Ramngaih hla/hla lenglawng leh a lehlin te avangin a hming kan hre ta ber a ni. Revised Sankey bu a nei a, a sa lawr a sa lawr thin a, “In Him I am complete” tih hi a letling a. A naupang Thanchhunga inhlawhfain Lunglawnah a keng chhuak a, Serkawn inkhawmpuiah Lunglawn zaipawlin an rem. Chumi hnuah chuan, “Since I found my Saviour” tih hi ama nun a ngaihtuahin a duh em em a, a letling leh a, hei phei hi chuan Mizoram a deng chhuak a ni. “Ka chhandamtu ka hmuh chinah (KHB 426)-na hi a ni. Hla lehlin lamah a lo inhmang hmain a lo inhmang nasa a, khawvel huap pawha langsar hla ropui kha a lo buan fe hlawm. A hla lehlin pakhat, “Kan in hi malsawm ang che” tih hi Kristian Hla Bu-ah hian a phuah angin an dah tlat mai a. “Bless This House, O Lord we pray” tih atanga a lehlin a ni a, kum 1927-a Helen Taylor-i thu phuah, May Brahe-in a thluk a siam a ni. Chuvangin, Kristian Hla Bu-ah hian a hla phuah a chuang lo. Amah chuan, “A phuah ngam loh turah a dah hlen ta” kan tih tawh kha. Presbyterian Kohhran Nilai Thupui bu-a Hla phuahtu dangte tia an zir(tur)ah hian Upa Liandala hi tel lo tur zawk niin a lang. Mizo Kristian hla letlingtu zinga a chanchin zir zawk tur a nih hmel.
A hla phuah hmasak ber chu kum 1935 khan a ni a, King George V Silver Jubilee lawm hla a phuah a ni. Hla 34 a phuah a, poetic quality sang tak tak a ni. Pipu Chhuahtlang hlui, Aia Upa te Zahthiamin, Zoram Pangpar tihte hi chu Mizo hnam awm chhung chu a awm reng ang. Pathian hla hi phuah lo tawp chu a ni lo a, Nun an neih nan tihte pawh a phuah. Pathian hla 60 zet a letling a. Tuna Kristian Hla Bu hman mekah hian panga a chuang.