- F. Vanlalrochana
ICFAI University, Mizoram Convocation 14-na chu Shri NJ Yasaswy Memorial Auditorium, ICFAI University Campus, Durtlang North, Aizawl-ah ni 6.11. 2026 khan neih a ni a. Hemi ni hian academic discipline hrang hrang 16 (UG 5 leh PG 11) hnuaia zirna programme zo fel zirlai 216 te degree hlan an ni. Heng zinga 172-te hi Post Graduate niin, Under Graduate 44 an awm bawk a. Gold Medalist 15 te hnenah hian Larsap-in Medal leh Certificate a hlan a ni.
Heng bakah hian Mizo tawng, literature, zirna leh hmeichhiate dinhmun chawikan kawnga an thawh hlawk em avanga Honorary Doctoral Degree ICFAI University-in a pek Prof. Laltluangliana Khiangte, B. Sangkhumi leh R. Lalrawna te hnenah Larsap-in thuziak cheimawi leh Doctor of Letters (D.Litt. Honoris Causa) a hlan a; an hnen atang hian an tawn hriat leh zirlaite fuihna ngaihthlak a ni bawk.
ICFAI University, Mizoram hi ICFAI Group hnuaiah kum 2006 khan din niin, tun dinhmunah zirlai 509, faculty member 64 (regular 33 leh visiting 31) bakah non-teaching staff 16 an awm mek a. PG-ah programme 11 leh UG-ah 6, avaiin programme 17- ah zirna an kalpui mek a ni.
ICFAI University-in Honorary Doctoral Degree a pek Prof. Laltluangliana Khiangte, B. Sangkhumi leh R. Lalrawna te hi ka lawmpui takzet. PadmaShri an lo dawng vek tawh bawk a. Honorary Doctoral Degree hi a phu ngeite pek thin tur an ni a. A phu ngeiten an dawn chuan, a petu institution pawh a chawi sang sawt a ni. “You don’t want an award that raises your status. You want to raise the status of the award,” tiin Denzel Washington-an Ethan Hawke-a hnenah award dawn chungchang a sawi a. Mi tam tak chuan, an status chawi sangtu atana duhin institution a awm tih kan hriat mang loh leh, sumdawnna atana din tih hriat reng reng- degree leh award te a hralh hralh thin hnen a angin an lei thung a. Hetiang ho avang hian Honorary Doctoral Degree te hi hmuh dan chin tawk kan nei fo. Chutiang ho chuan phur takin an hming bulah Dr. an dah a. Dahsak loh te hian an lungte a awi lo a. A phute tak takin an dawn chuan, miin awm kan ti vek a, a pek nachang hretu institution pawh kan dah sang sawt thin: ICFAI UNIVERSITY Mizoram te hi a zahawm sawt a ni.
Phd neih hrim hrim hi, a zira zir chhuah te hi a namai lo a. Dah hniam luih tumtu hi an awm leh thin. A dawnga te kan ngai sang lo a nih pawhin, sawi nep loh a tha. A awlsam tak tak lo. A zira zir chhuah pawh a awl lo a. Dam chhung hnathawh avanga university dik tak atanga dawnte phei hi chu chu ai chuan a la har mah zawk mai thei. A eng mah hi dah hniam tur a ni lo. A leia lei te erawh chu a dawn sawn dan kan thiam tho awm e, thuhran daih a ni. Chutiang a nih avangchuan, ICFAI UNIVERSITY-in an chawimawite hi ka lawmpui zual a. An zinga upa ber, R. Lalrawna chungchang hi kan sawi chhunzawm dawn a ni.
Dawn khaw chhuak a ni a. A pa chu Aikima niin, a nu chu Chal thiangi a ni. 22.12.1940 khan a piang a, J. Chalhmingthangi (L), CL Thianga fanu nen inneiin fapa 3 leh fanu 2 an nei. Vanduaitlak takin fapate 3 hian an thihsan tawh a ni.A pa hi lehkha thiam lo, school kai lo ni mah se, zirna lama rualawt tak mai a ni a. A pa thawh rimna zarah R. Lalrawna chuan harsa tak chungin a zir ve fat fat a, a inzir puitling chho ta a ni. 1965-ah an chhungin Aizawlah an lut a. Kum 1966 khan Mizoram sorkar hna thawk anin, LDC hna a zawm a, chumi hnuah chuan Education Department hnuaiah Asst. Publication Officer hna a thawk a. 1984 khan Education Deptt. (Adult Education Wing)-ah Jt.Director-ah a kaisang a. He hna hi 2002 December ni 31 –a pension thlengin a thawk ta a ni.
Sorkar hna thawk chung hian zirna lam pawh a theih ang angin a chhunzawm zel a. BA hi 1963-ah Pachhunga College atangin a zo va, 1975 khan Gauhati University atangin MA tha takin a zo leh bawk. MA hi Education director thin GN Chatterjee-an zir leh tura a nawr avanga zir leh a ni a, Philosophy subject-ah zo a ni.
Sorkar hna a thawh chhung hian a thawhna Education Department hnuaia Adult Education Wing-in thla tin chhuak Chanchinbu ‘Meichher’ chu 1975 a tangin a tichhuak a, hetah hian Editor hmasa ber niin kum 25 chhung zet Editor hna hi a chelh a ni. Rambuai avangin chanchinbu chhuah a harsa a, Meichher chanchinbu lo chhuak chuan Mizo Thu leh Hla a rawn chawi nung a. A hunlai ziak mi, upa lam leh a thangthar deuhte thu ziahna ber a ni a. Mizoram a al hneh hle. He chanchinbu-in Mizo literature chanchina a nghawng neih hi a thuk hle a, R. Lalrawna hian chutah chuan a fawng pawimawh ber a chelh a ni. Sawrkar-in a tihchhuah a ni nain, khatiang khawpa chhuanawma chanchinbu enkawl tur chuan mahni mi mal tuina, thiamna, inpekna leh thahnem ngaihna thuk tak a tel a ngai a ni. Meichher chanchinbu chungchangah hian a hranpa liau liaua seminar neih a lo ni tawh a ni.
High School an zirlai leh College an zir laia an thil zirten tuina a pe a. Macbeth leh Julius Caesar te pawh hi chutiang avanga Mizo tawnga let chu a ni. Class 8 a nih a tawhin lehlin (translation) lamah hian tui rukna a lo nei tawh a, Arabian Nights thawnthu (“Aladdin”, “Alibaba and the forty thieves”, “Sinbad the Sailor”) te a nau chhiar turin a lo letling tawh thin a ni.
Meichher a lo enkawl bawk a. A hunlaia Mizo Thu leh Hla lama mi liante nena an tal ho lo thei lo bawk a. A dam chhung hun zawng zawng chu Thu leh Hla lamah a inhmang a ni kan ti thei ang. Lehkhabu ziah leh lehlin a nei nual a. Chungte chu heti hian han tar lang ila:
Lehkhabu ziah leh buatsaih tawh te:
Hla hlui leh Thar hrilhfiahna
Beng tivar
Khua leh tui
Thalaite thian
Damlai Rohlu
Chhungkaw Intodelh
Khawnglung Run
Fam Lalzova (With R.K.Lalhluna)
Thlarau mi Chawngkhupa Chanchin
Mother Teresa
Joan of Arc
Pope John Paul
Thlaraumi Chawngkhupa chanchin. (Article lawr khawm)
Mizo Rohlu
Beramno chawimawina
Lalsangzuali sailo hlate
Kan naupan lai chuan
Bible Thlirna (JF-a ziah a lakkhawm leh a bua a siam)
JF-a Love letter
A lehkhabu lehlinte:
Macbeth
The Robe
Julius Caesar
The Merchant of Venice
Vendeta
Baraba
Satan Never Sleep
Pilgrim’s Progress II
Murder with a Kiss
The Last day of Pompeii
Martin Luther King Jr.
Around the World in Eighty Days
Saint Maria Goretti
Saint Camillus
Murder in the Sacristy
Davida
R. Lalrawna hi thu leh hla lama a thawh hlawk vangin chawimawina leh lawmman ropui tak tak a lo dawng tawh a.
Mizo tawng leh literature chawi sanna leh vawn thatna lama a thawh hlawk avangin kum 2023 khan Sahitya Akademi chuan Bhasha Samman dawng turin a thlang a, he chawimawina hi kum 2024 khan hlan a ni. Mizo Writers Association (MWA) chuan Translation book of the Year an thlang thin a, a lehkhabu lehlin David tih hmang hian kum 2021 khan a lo dawng tawh bawk a; MWA chuan Literary Award a lo hlan tawh bawk. Literature leh zirna (Literature & Education) huanga a hna thawh ropui tak hriatpuiin India sorkar chuan kum 2025 khan ram chawimawina sang Padma Shri a hlan bawk.
Sawi tawh angin Education Department-a thawk thin a ni a. Zirna kawngah pawh hian thahnem a ngaiin tha pawh a thawh tam. Zirlai- school naupang leh college zirlaite hmakhua ngaiin, an tana awlsamna tur kawngte dapin an tangkaipui tur lehkhabute pawh a lo chhuah tawh thin. Amah hi mi inzir mi leh taima tak a nih avangin ama subject ni lem lote pawh hi a zir chawp a, a thiam viau zel a. Eng emaw lai khan Hrangbana College-ah thawkin, Commerce a la a, a bu a tanga inzir chawpin a zirtir a, zirlai naupang pawhin an hlawkpui hle. Kum danga pass awm mumal hleih theih nohna subject kha anin a zirtir chuan an pass deuh vek! Class X zirlai- mathematics zirna bu a siamte chu zirlai tam takin an hlawkpuiin an tangkaipui a, Mathematics avanga Matric Pass chhuak no tur tam tak zirna sang zawk zir zel turin a dawm chhuak a ni.
A hnathawhnaah Adult Education lam hi a chanpual a ni a, an chantir fuh teh e. Amah hi zirna lamah a tui a, a thiam a, a taima bawk a, ruahmanna tha siamin, thahnem ngaiin a thawk a. A rah pawh a lang chiang. Puitling ziak leh chhiar thiam lote thiamtir dan tur kawng zawng hian thingtlang khaw hrang hrang, hmun chengker tak takte a tlawh a, khawtlang hruaitute ruahmanna te siampuiin, an zirlai/an chhiar turte theih tawpin a ngaihtuahpui thin. Hemi thupui hmang hian Radio leh Doordarshan-ah vawi tam tak thu a sawi bawk. Hengte avang hian 1981 chhiarpuia Mizorama ziak leh chhiar thiam 50% chu 1991 chhiarpuiah chuan 88.49-ah a chho dawrh mai a. India ram pumpuiah ziak leh chhiar thiam tamna (literacy rate) 2-na a ni ta hial a ni. Heng dinhmun Mizoramin a luah theihna chhanah hian mi tam takin tha an thawh a. R. Lalrawnan Adult Education-a theihtawp a chhuahna rah hi a pawimawh hle tih erawh kan sawi ngam ang.
Mizo Academy of Letters OB a lo ni tawh a. 1979 leh 1980 khan Joint Secretary a ni. Mizo Writers Association dintu zingah telin, tun thlenga dam awm chhun a ni a. President te lo ni tawhin, tunah hian adviser a ni mek. Kum 86 zet a ni tawh chungin, Gilzom Press a la enkawl a. Ni tin lehkhabu buaipuiin a la tul thin hle. Pathianin hriselna tha a la pe zel a. A la that lai hian thangthar zawkten a hnen ata finna chhar a, hman lai chanchin hlui te hre tura kawmna chang kan hriat zel a pawimawh hle a ni.
Macbeth a lehlin khan, JF Laldailova lehlin dan a zui mai a. A bung then danah. Pu Sangliana khan, “Rawna, sap tawnga an tih dan ang hi zawm ve tum mai rawh,” a lo ti a. Act leh Scene chu Chan leh Lan tiin a dah ta a. Vawiin thlengin kan zui ta zel a ni.
Pa ngainatawm leh ngaihawm, pa ngaihnawm leh hnam tana thawhhlawk, mihring tha tak mai leh khualzin duhawm, Mizo hnam tana fahrin manhla, mi inngaitlawm leh inti vei lo R. Lalrawna hian Pathian khawngaihna a chang a. Pathianin dam reina a pe a. Chungte chu tangkai takin a hmang a. Kum 80 ralah chawimawina ropui tak tak a dawng chho mawlh mawlh a. “Dam reinain ka tilungawi ang a, Ka chhandamna chu ka hmuhtir bawk ang” (Sam 91:16) Pathian thuin a tih chu a nunah a chang a ni. Honorary doctoral degree pek a ni hi ka lawmpui a. Pathianin hruai zel rawh se.