- Vanlalnuntluanga Renthlei
Kan Chief Minister Zahawm tak khan Ngur Vapar khaw chung ngaw ah Rih dil aia lian tui khuah tur anih thu te, hei hian Vapar leh a chhehvel khaw pasarih, Champhai huapin, tuiin a chawm theih tur thu te, he tuikhuah tur hi van ruahtui khawlna tur anih thu te leh , kum 2 pawh ruah sur miah lo mahse, hei hian a chawm hneh tur thu leh, Sea plane te pawh tum theih tura siam an rilruk thu a sawi a, hei hi a tha dawn riau a ka hriat avangin AI ruaiin a that dan tur te kan zir ve a, min chhanna atang a lo lang tlem han tar lang ila :
- Rih dil hi approximate in,a dung 1.6 Km , a vang 0.8 Km , a sirkual (circumference ) 4.8 Km, a thuk zawng average in 18 mts vel a chhut ani a, a chhung a tui tling thei zat hi 12000000 m3 (cubic metre) vel a ngaih ani. Ngur Vapar khaw chung ngaw a tuikhuah tur hi Rih dil aia lian tur mah nise, a size tur hi kan hriat ve loh avangin Rih dil tiat angin han bel chiang dawn ila.
- Vapar khua hi a awmna san zawng ( elevation ) hi Rih dil te nen in ang vel 1200 mts turah ngai ila, Dila tui dah tur hi van ruah tui ring tur anih avangin a van hawng (catchment area) chhutin leh Mizoram khawchhak lam ruahtui tlak dan en milin, a chhung khata tui 12000000 m3 tling tur chuan kum 3 atanga kum 4 vel a ngaih a rinawm. Hei pawh ruah tui luh chhung zawng hian put ru (seepage ) leh ni zung lak ( evaporation ) awm miah lovin. Amaherawh chu, Mizoram nisat dan pangngai anga chhut erawh chuan, Rih dil ang van boruak inhawng zau ah , a chung khuh vek te anih siloh chuan,nikhatah 5400 m3 vel chu ni zungin a lak thin beisei ani. Vawikhat dil hi dahkhah niin , ruah surin emaw, tui hna atangin emaw tui luh belh miah lo se, ni zung lak (evaporation) a vang ringawt hian Kum 5.5 atanga kum 6.5 velah a ro vek thei thung ang.
- Vapar leh a chhehvel khaw 7 Champhai huapin, tih hian khawi khua te nge a huam dawn a hriat chiah lo na-in , mihring 75000 vel he tui hi chawmtir turah ngai ta ila , CCPHEEO / Jal Jeevan Mission norms anga mi pakhat tan tui litre 135 nikhat a pek tur hisap chuan nitina mipui tui pek tur mamawh hi litre 10125000 litres emaw 10125 m3 a ngai dawn tihna a lo ni ang. Chutichuan he tuikhuah tur a tui awm thei zat , 12000000 m3 hi ruahtui tlak belh miah lo ta se, nitin evaporation ( ni zung lak ) a vanga hloh – 5400m3 leh mipui hnena pek 10125 m3 (5400+ 10125) ang chuan, nitin a tui chhuak zat tur hi 55525 m3 ani ang. Heti anih si chuan kum hnih chhung ruah sur miah lo ta se mi pui hian hemi chhung hian ni 216 or thla 7 vel bak tui hi an dawn a rinawm ta mang lo tlat mai . Hei pawh tuikhuah hi khawilaiah mah tui put rukna (seepage) awm miah lo khawp a phui tha ni bawk se.
Ruahtui tla miahlo mahse kum hnih chhung chawm thei tura sawi hi chu a diklo palh thei mai awm mang e . An tui khuah tur hi van ruah tui chauh ring lova , tui hna tha tak khuah tel anih loh chuan, Sea plane hi kan tum tir lo palh mai ang tih a hlauhawm riau in ka hria.